Gundegee's weblog

Төр, эрх зүйн тухай ёст үгс

2012-01-21T16:36:00.005+08:00

“Тогтоосон тоглоомын дүрмийг хэн ч мөрдөхгүй байгааг тоглогчид “мэдмэгц”, эсхүл ашиглах зохих боломж гармагц тэр нь байхгүй, үйлчлэхгүй учраас түүнийг тоохгүй болж тухайлбал, хүн алсан этгээд ба тогтоосон журмыг зөрчиж байгаа ч түүнд хариуцлага ноогдохгүй гэж үзэхэд хүрдэг ба энэ нь тухайн тохиолдолд нөгөө журам гэгч нь алга болжээ гэдгийг харуулдаг.”

М.Вебер

Мөнх тэнгэрийн хүчин дор Их Монгол улсын Далай хааны зарлиг ил болгон иргэн дор хүрвээс биширтүгэй, аюутугай!

Цагаан хаш чулуун дээр сийлсэн Их Монгол улсын төрийн тамган дээрх бичээс

Чингис хаан хэлсэн нь: “Урьд хулгай хийх, дээрэмдэх болон баячууд нь ядуучуудыг үл тэтгэх, доодос нь дээдсээ үл хүндлэх явдал олонтой гаргадаг байна. Хулгай, дээрэм хийгчид ч яллагдахгүй явсаар иржээ. Харин би ийм үндэстнийг нэгтгэн захирах үүрэг хүлээсэн тул нэн тэргүүний тэд нарыг эмх замбараа, ёс журамтай болгох нь чухал болно” гэжээ.

Рашид-Ад-Диний судрын чуулган

“Эрх зүй бол хувь хүний ухаан бодол, хууль тогтоогчийн хүсэл зоригийн бүтээгдэхүүн биш. Энэ нь түүхэн үйл явцтай уялдан хөгжиж байдаг нийтлэг хүлээн зөвшөөрөгдсөн итгэл үнэмшил. Эрх зүй нь ард түмний хэлтэй адил ямар нэг тодорхой хувь хүн, бүлэг хүний бүтээлээр тодорхой үед бий болдоггүй. Эрх зүй ард түмний түүх, соёлтой (зан заншил, байгууллага, урлаг, хэв маяг) харилцан нягт уялдаатай оршин хөгжиж байдаг. Зан заншил ба шинжлэх ухаан нь ард түмний оюуны илэрхийлэл болохынхоо хувьд эрх зүйн уг гарвал болдог.”

Ф.Савиньй

Үзэл бодлын болон үг хэлэх эрх чөлөө зайлшгүй чухал гэдэг нь гурван зүйлээр үндэслэгдсэн байдаг. Нэгдүгээрт, гадуурхагдаж буй аль ч үзэл бодол үнэн байж болно. Хоёрдугаарт, тэрхүү үзэл бодол алдаатай ч зарим талаар үнэн байж мэднэ, зонхилж буй үзэл төгс үнэн байх нь ховор. Гуравдугаарт, зонхилж буй үзэл үнэн байлаа ч тэр нь догма болж хувирах нь элбэг.

Жон Стюарт Милль

“Нийгэмд нэгдэхээс өмнөх үеийн хүмүүсийн жам ёсны байдал нь дайн, дайн дажиндаа бүр бүгдийн эсрэг бүхний дайн байлаа. Дэг журам, эмх замбараагүйн хөлд автсан газар орон бол хүн бүхэн “ганцаардмал, ядуу даржин, хүйтэн зэвүүн, зэрлэг бүдүүлэг” амьдралаар амь зогоосон айдас хүйдсийн ертөнц байжээ. Эл учир олзлон булаалдах дайн байлдааны үргэлжийн айдас түгшүүр, сайн сайхныг эрмэлздэг хүн бүрийн уг чанар ийм байдлаас гарах гарц, энх амгаланг хүсэн эрэлхийлэхэд хүргэсэн байна."

Томас Хоббс

Иргэдийн хоёр хэсэг нь буюу “боловсролгүйн үнэн байдлыг эс ойлгодог хүмүүс ч тэр, мөн бүхий л амьдралынхаа турш өөрөө өөрийгөө боловсруулж хүмүүжүүлэх ёстой хүмүүс ч тэр “төр” удирдахад тохирохгүй юм. төрийг амжилттай удирдах гол үндэс бол төрийг удирдаж, түүнийг хийхийг хүсч байгаа хүмүүс биш харин төрөөр тэжээгдэхийг хүсдэггүй хүмүүсийг төр удирдахад оролцуулах явдал.”

Платон

Хаан нь эрх баригчийн хувьд татвар авах эрхтэй боловч харьяатуудаа хамгаалахгүйгээр татвар авбал тамд очно.

Манугийн хууль

“Бид дараах үнэнийг маргаангүй нотолж байна. Бүх хүн эрх тэгш бүтээгддэг бөгөөд, тэд бүтээгчээсээ хэзээ ч салгаж үл болох хэд хэдэн эрх, тухайлбал: амьд явах, эрх чөлөөтэй байх, аз жаргалд тэмүүлэх зэрэг эрхтэй төрдөг. Энэ эрхээ хангахын тулд хүмүүс төрөө байгуулж, ... шударга засаглал нь ... зөвшилд үндэслэгдэнэ ...”

Нэгдсэн улсуудын тусгаар тогтнолын Тунхаглал – Филадельфи, 1776

?!?

2012-01-02T22:49:00.001+08:00

Хичнээн хайрламаар, хичнээн хүндэтгүүштэй, хичнээн үнэлүүштэй хүмүүс хичнээн мэдрэмжгүй, хичнээн ухамсаргүй, хичнээн тооцоогүй алхмуудыг хийдэг юм бэ дээ?!?

Өөр ч юу хэлэхэв, юу сайхан, дур сайхан.

Тархины турааааал!!!

2011-12-25T14:20:00.003+08:00

< 3

2011-12-23T20:33:00.001+08:00

Way Back Into Love - Hugh Grant ft. Haley Bennett

Макиавеллизм хийгээд махан зүрхний тухайд

2011-12-23T20:06:00.001+08:00

Сайн бод! ккк

Биеийн бөхөөр олныг дийлэх гээд бууж өгөх үү, сэтгэлийн хат, тэвчээрийн тэнгэрээр олныг дийлэх ёстой юм уу?
Гөлөг шиг хуцаж, гөлөг шиг хоол горьдож амьдрах юм уу, эсвэл чоно шиг эрмэг, хатуу байж эрийн сайнаар явах юм уу?
Дүвчигнэж дүрэмдээд буланд шахагдаж гомдоллосоор дуусах юм уу, дүрмийг өөрөө зохиотлоо дэнсийг хатуу сахин давхар тоглох юм уу?
Далдагнаж омогдсоор дальдчаад дуусах юм уу, дарь шиг бодлыг даран номхруулсаар өөрийн ялалтаа тунхаглах юм уу?
Монгол омогшил, монгол эрч хүч гэж тэнэгтээд 10 хужааг дийлэх юм уу, эсвэл мохошгүй оюун, зүтгэлээр 1000 хужааг дийлэх юм уу?
Ахуйгаа борлуулж, болгоох гэсээр амьсгал хураах юм уу, ахуйг өөрчилж, амаржуулснаар амьсгал хураах юм уу?

Хаана байна?

2011-12-16T04:45:00.001+08:00

Gee-чин гэж намайг бүү хараарай, хэхэ. Гэхдээ тэр үнэнийг өгүүлж байна.
Хаана байна? - Gee

Үхэж үл болно

2011-12-07T19:33:00.009+08:00

Уг киног үзэн доорхи агуулгыг буулгалаа.

Тэмүжин:
Хан эцэг минь, Жамух анд минь, та нар дайныхаа олзыг хувааж авцгаа. Надад юу ч хэрэггүй.
Тоорил хан:
Жамух сонсов уу? Би Есүхэйн хөвүүнийг ийм их баян хүн гэж даанч мэдсэнгүй. Тэмүжин чи эх, дүү нараа аваад Туулын хөвөөнд ирж, миний хүрээнд суухтун. Тэгэхгүй бол чи эхнэрээ дахин алдаж, надаас тусламж гуйх болно. Тэр цагт чи юугаараа миний гарыг цайлгах юм бэ дээ? Эсвэл хар булган тахаа эргүүлж авах уу?
Тэмүжин:
Болжмор хэдий жижигхэн ч бүргэдээр үүрээ засуулдаггүй. Би эрснээ олж, алдсанаа авсан болохоор сэтгэл минь ханаж бодол минь чивчрэв.
Жамух:
Тэмүжин зөвийг болгоов.
Тоорил хан:
Болтугай болтугай.
Жамух:
Анд минь, орой манай асраар буугаад мордоорой.

Боорчи:
Тэмүжин, чиний Тоорилыг мохоосон үг удахгүй олны сонорт хүрнэ. Энэ чинь бидэнд том олз.

...

Таян хан:
Жамух, чи миний цэргийг зас. Тэмүжинг чамаас илүү мэдэх хэн байдаг билээ.

...

Жамух:
Маргааш Найман аймгийн мөхлийн өдөр болно. Харин хоёул тэр мөхлийг үзэж яана вэ? Алив хөдлөе.
Хантөмөр:
Хаашаа, дахиад л сүүлээ хавчаад зугтах гэж үү?
Жамух:
Тэмүжиний аманд Найман аймгийг авчирч хаялаа. Энэ чи бид хоёрт хангалттай бус уу?
Хантөмөр:
Би таныг ер ойлгохоо байлаа. Тэмүжин чинь таны дайсан шүү дээ?
Жамух:
Би тэрний дайсан мэт нөхөр нь, нөхөр мэт дайсан нь. Цаашид юу болохыг тэнгэр мэдэг. За хөдлөе.

...

Тэмүжин:
Жамух ялагдлыг тэвчиж чаддаггүй хүн. Тэр гэргүй явж, нэргүй үхэхээр шийджээ. Борчи чи яв. Тэр үлдсэн насаа миний хажууд өнгөрөөг.

...

Хантөмөр:
Гүр хаантан минь, та бид хоёр ингэж гуринхалсан чоно шиг уул хадаар хэрэн тэнэж явахын оронд Алтан улс руу тэмцэж очвол дээр бус уу? Тэд Тэмүжинийг хүчирхэгжихийг зүгээр нэг хараад суухгүй нь лавтай. Магадгүй бидэнд цэрэг хүчээ өгч туслах ч юм бил үү?
Жамух:
Чиний хэлдэг үнэн ч байж мэднэ. Гэхдээ чи наад хоёр нүдээ нээгээч! Чамд юу үзэгдэнэ?
Хантөмөр:
Би юу үзэх ёстой гэж? Би Гүр хаан таны гархилсан нүд, сайртсан царайг л харж байна. Хорсол заналдаа шатаж солиорохыг чинь үзэж байна. Би өөр юу үзэх ёстой юм бэ?
Жамух:
Алтайн нуруунаас Хянганы нуруу хүртэлх олон голын монгол аймгийг Тэмүжин бүгдийг нь нэгтгэж авав. Тэмүжинийг хурдан дарж авахыг Алтан улс хүсэх нь мэдээж. Чи ийм золбин үгийг наад амнаасаа дахиж бүү унага! Тэгэвч би Тэмүүжиний дайсан болохоос биш Монголын дайсан биш! Би хүний нутгийн чулуу дэрлэх гэж олон голын хөндийд төрөөгүй юм шүү.

...

Тэмүжин:
Анд минь, Монголын төлөө цохилох чиний зүрх зогсоогүй байна.
Жамух:
Гүр хаан Жамух Тэмүжиний хүлэг баатар болох гэж үү? Миний анд Тэмүжин намайг өршөөж болно. Хөх Монголын Их Төр намайг өршөөх ёсгүй. Иймээс чи миний сүүлчийн хүсэлтийг гүйцэлдүүл. Монгол морины туурайгаар дэлхийн дайдыг хэмжиж, дорно зүгт наран хаанаас мандаж, өрнө зүгт наран хаана жаргадагийг үзэгтүн. Чи бид хоёр нэгэн дор үхэж болоогүйн адил нэг дор амьдарч болохгүй тийм цаг иржээ. Хөх тэнгэрийн зарлигийг дагаж амьд үлдэх эрхийг ганцхан чамд үлдээе анд минь.

Киноны танилцуулга

Сорогдогийн Жаргалсайханы "Чингис хааны нууц түүх" роман

Уг кино бүтнээрээ

Өнгөрсөн үе - Харанга

2011-12-07T02:30:00.000+08:00

Энэ дууны видеог хийе, байхгүй байна гэж боддог байсан. Оллоо :)

Ungursun ue - Haranga

...

2011-12-06T04:26:00.005+08:00

Сайн хүн, сайхан хүн ... ховор ...

... Гэхдээ дийлэнхи нүүрний арьснуудад ийм итгэл үнэмшил байдаг. Тэд өөрийгөө тойруулаад өөрийгөө хамгаалах, зөвтгөх хана хэрэм босгочихоод түүн рүү нь довтолсон хүмүүсийг чичлэж, түлхэж суух юм. Тэд юугаар хөглөгдөж, хөтлөгдөж хоног өдрүүдийг өнгөрөөдөг вэ гэдгийг төсөөлөхөд хөх инээд хүрэхийн сацуу давчидсан мэдрэмжид эзлэгдэх бий вий ... Энэ мэдрэмж шууд Bruce Almighty кино дээр бууж байна. Хөөрхий тэд ч бас өөрийнхөө хэмжээндээ гомдоллолтууд, санаархал, шуналд хүлэгдээд, боогдчихсон л явж байгаа даа.

... Амьдралд цөөн тохиох цаг хугацаа болон оюуны ачааллыг даан явахад олон зүйлс бүдгэрч, олон зүйлс тодорно. Дотор хүнээ чагнахуйд ...

Nice, nice ...

2011-12-05T01:05:00.001+08:00

Ийм уран бүтээлийг сайхан гэхгүй юм бол өөр юуг сайхан гэх юм бэ?Yagaan garig - Starfish

Мөн Gee!

2011-12-03T21:09:00.004+08:00

Tom boloh gej bitgii yaar - Gee

Uuriinhuuruu bai - Gee

Зогсолтгүй

2011-12-03T20:31:00.003+08:00

Ая (цаана нь ардын хөгжим явж байна) энэ тэр тас дуу байна! Gee бол угаасаа сондгой л доо.

Zogsoltgui - Gee

Н=?

2011-11-22T22:17:00.012+08:00

Амьдралд бие биетэйгээ чаргууцалдаж, бие биендээ харилцан хөшүүрэг болдог нөхөд (нөхөгч) олон, харин найз ховор гэдэг бодит үнэнийг хүлээн зөвшөөрье. Өөрөөр хэлбэл аливаа харилцааг харилцан сүлбэлдэж холилдсон олон давхраа, зэрэглээнээс нь салгаад харахад харилцаа, сүлжээнд оролцогч зарим хүмүүсийн хуншгүй, хуйсгануур, хуйларсан, хувирамтгай байдал тодорхой болдог.

Би найз нөхдийг наймаалцлын үүднээс хардаггүй. Би тэрний найз учраас тэр надад ингэх ёстой, эсвэл би түүний найз учраас түүнд сайн гэдгээ ингэж нотлох ёстой гэдэг бол дүндээ дүн, тэнцэх нь bullshit!

Хүн өөр өөрийнхөө явцуу түвшиндээ үнэ цэнэ, итгэл үнэмшилтэй байдаг. Би ашиг сонирхол болон хайр (бүх төрлийн)-ын үнэ цэнийг хэмжээндээ л ялгачихаж дөнгөнө.

Энэ нь би дутагдлын шок царайлаад үүнтэй нь ингэж харьцана, түүнтэй нь тэгэж харьцана гэсэн үг биш. Зарчим, итгэл үнэмшил гэж бас бий.

Харин хайр гэдэг ямар үнэ цэнэтэй вэ гэдгийг үнэлж, тодорхойлж чадашгүй. Түүний өмнө сөхрөн бууж өгөе.

Утгагүй ...

2011-11-21T21:26:00.000+08:00

Зарим нэг хүмүүс яаг яах гээд, яалгах гээд элдэв шалдав хүн тоож, нохой зуумааргүй гомдол, улиглалыг эргэн тойрондоо цацаж явдаг байна вэ? Амьдралаа өөрийнхөө хяналтанд авч чадахгүй чал чал, шал шал хийгээд байх юм?

Зарим хүмүүсийн атаархал, хор шар арай хэтэрлээ. Хэн нэгэнд атаархлаа, хоролхож шаралхлаа гээд чи түүний чинээнд хүрэхгүй. Харин элэг, зүрх, мэдрэл чинь л хайран болох бий вий!

Жир жир жир ...

2011-11-13T22:56:00.003+08:00

http://twitter.com/Gundegee

Ийм байна

2011-11-12T22:39:00.001+08:00

Гомдоллох, авч хэлэлцэх зүйл ховордсон ажгуу. Маш их зүйл амжуулахын хэрээр мар мар гэх зүйл дундардаг аж.

Би өөрөөрөө байя, чи өөрөөрөө бай. Би чамд өөрийгөө нотлох гэж хичээхгүй, чи надад өөрийгөө нотлох шаардлагагүй. Тэгээд л боллоо.

дрррр ...

2011-11-12T22:06:00.001+08:00

Энэ дуу таалагддаг!

Харин энэ орос кинонд дургүй ээ!

Дайчин - Quiza

Миний булан:

2011-08-25T16:07:00.003+08:00

http://minubulun.wordpress.com/

Unuudur

2011-05-23T00:40:00.005+08:00

Unuudur buten udurjinguu zuslangiinhaa hashaand hog tuuj, tsetseg tarisan shig unjiv. Ene udur n baigaliin amitan gedgee mederch, hugjim sonsoj, davhar eldev deediin zuilsiig ergetsuulsen saihan udur blaa. Er n bi odoo negent songood zamdaa garsan career-aas uur songolt hii gesen bol biologich, gazarzuich boloh bsan yum, kkk.
Oroi n Mongold tur ireed bgaa naizygaa gertee urij urid hojdyn zuilsiig heleltssen shigee udaan yariltsav. Bid hamtdaa ali hediin 10 jiliin zuzaan nuhurluliig tuuljee. Naiz maani ih surguuliin zeregleleeree delhiid ehnii 5-d, huuliinhaa chigleleer bol ehnii 3-t jagsdag ner hundtei surguulid elschiheed bgaa yum.
Tsag hugatsaa olon zuilsiig zohirolduulna.
Odoo gol n tsagyn yumyg tsagt n amjuulj baih, tevcheeriin tengeriig uurtuu bolon uruuld shingeeh n chuhal bna.
Ene blog ene hureed tugsuj bna. Busad bloguudaar holbogdomz.

Шигтгээ

2011-05-20T20:04:00.001+08:00

Хуучин файлуудаа цэгцэлж суухад оюутан байх үеийн шивж байсан мэргэн үгсийн цуглуулга гарч ирсэн юм. Өнөөдрийн нүдээр харж байхад Г.Аюурзаны "Цэцэн мэргэний нэвтэрхий толь" номны шигтгээ нь эдгээр юм болов уу.

Маш цөөхөн хүн, тэгэхдээ хамгийн гайхамшигтай хүмүүс л “мэдэхгүй” гэж энгүүхнээр, шууд хэлж чаддаг. Дмитрий Писарев

Миний аяга жижигхэн, гэхдээ би өөрийнхөө аяганаас л ууна. Алфред дө Мюссе

Ойлгомжгүй зүйлийг ойлгож болно гэдэгт итгэлтэй байх ёстой. Тэгэхгүй бол хүн мэдэхгүй зүйлийнхээ учрыг олох гэж эргэцүүлэхээ больчихно. Гёте

Зөвхөн эртний судруудад итгэдэг хүнийг бодвол, зөвхөн өөрийнхөө ухаан бодолд итгэдэг хүн аливааг илүү зөв шүүн цэгнэж чадна. Декарт

Эцсийн дүнд тохиолдол гэдэг бол бурхан. Анатоль Франс

Манай үед хүмүүс дэндүү их юм уншиж байгаа нь мэргэн ухаантай байхад нь саад болж байна. Оскар Уайльд

Санаа дууссан мэт оргүй болох үе хамгийн сод ухаантанд ч тохиолддог. Тийм л цагт ном унших хэрэгтэй. Түүнээс биш, маш хүчирхэг санаа төрөөд оргилж байх үед нь гартаа ном бариад үлдэн хөөнө гэдэг ариун сүнсний эсрэг гэмт хэрэг мөн. Шопенхауэр

Амьдрал дэндүү богинохон, зөв чөлөө маш бага болохоор тэдгээр нандин цагуудаа бид дэмий ном уншин үрж өнгөрөөх ёсгүй. Жон Рескин

Төр улсын амьдрал үертэй төстэй: ямагт урагш тэмүүлж байхдаа л сайхан. Үерийн урсгал зогсохоороо мөс юм уу, намаг болон хувирдаг. Вильгелм Мюллер

Ямар нэгэн заль гаргахаас татгалзаж буй нь хамгийн зальтай улс төрийн бодлого. Дайснаа төөрөгдүүлэхийн тухайд бол, хамаг үнэнээ ярьж байгаа хүнд хамгаас бага итгэдэг гэдгийг туршлага маань баталж байна шүү дээ. Арнольд Руге

Олонхи хүнд таалагдсан л бол, нийгмийн ямар ч үзэл санаа тэнэглэл байж таарна. Шамфор

Цөөнхийн зөв байх тохиолдол бий, олонхи бол харин ямагт алддаг. Генрих Ибсен

Засаг төрийн тогтвортой байдлыг түшмэддээ жил тутам төсөвлөж төлдөг мөнгө нь биш, харин иргэдийнхээ халаасанд жил тутам үлдээдэг тэр мөнгө нь л баталгаажуулдаг. Цетвес

Ганцхан цохилтоор бүхнийг засч номд нь оруулах гэвэл бүгдийг эвдэн бусниулна. Тэвчээргүй хүн үнэний оронд илбэ зэрэглээг бий болгодог. Төөрөгдөл гэдэг чинь цагаас нь эрт нээн харуулсан үнэн юм шүү дээ. Альфонс Ламартин

Ард түмэн мэдэрч байгаа юмаа л ойлгодог. Тэр мэдрэмжийг нь өдөөсөн хүн л тэдний хувьд жинхэнэ уран илтгэгч. Альфонс Ламартин

Ард түмний хэл рүү дайрна гэдэг зүрх рүү нь дайрч буй хэрэг. Хайнрих Лаубе

Зарим үед төр засаг ард түмнийхээ итгэлийг алддаг, харин төр засаг ард түмэнд итгэж байсан түүх хэзээ ч үгүй. Антуан Ривароль

Олон нийт үзэж, сонсох нүд чихтэй. Гэхдээ эргэцүүлэн бодох чадваргүй, бас тун ой муутай. Гёте

Олны дунд биеэ авч явах, эмэгтэй хүнтэй харьцах хоёр ив ижилхэн: тэдний сонсохыг хүссэн зүйлийг нь л ярьж болно. Гёте

Ихэнхи хүмүүсийн шударга ёсыг хайрлах сэтгэл шударга бус явдалд өртөх вий гэсэн айдас л юм шүү дээ. Ларошфуко

Хувьсгалд урт, өргөн гэсэн хоёр л хэмжээс бий, гүн гэсэн ойлголт түүнд үгүй. Энэ л чанараараа тэр хэзээ ч гүйцэд ялдаггүй, ямарваа үр дүн гардаггүй … Василий Розано

Ядуурал аливаа хувьсгалын давших хүчин болдог. Хөрөнгө баялаг хориглох хүч нь байдаг. Альфонс Ламартин

Хүмүүсийг сургаж боловсруулалгүйгээр дайнд илгээнэ гэдэг тэднээс урваж байгаа хэрэг. Күнз

Олон түмний хайр гэдэг араб үлгэрийн тачаангуй шидэт эмийн дурлалтай төстэй. Тэр эмэгтэй гал халуун хүслийнх нь дөч хоног өнгөрмөгц амраглаж байсан эрээ хөсөр хаяад зогсохгүй, нэгэн цагт өөрийг нь маш их дурлуулж байсны хариу болгож аймшигтайгаар тамлан тарчилгадаг. Томас Маколей

Хүнийг анхны харцаар дүгнэж болохгүй. Хүний сайн чанарууд ерөнхийдөө даруу занд хучигдаж, муу талууд нь хуурамч багаар халхлагдсан байдаг. Жан дө Лабрюйер
Хүнийг танихын тулд түүнийг хайрлах хэрэгтэй. Людвиг Фейербах

Эрт цагт хүмүүс өөрийгөө төгөлдөржүүлэх гэж суралцдаг байлаа. Өнөө цагт бусдад гайхуулах гэж л ном үзэх болж. Күнз

Өөдгүй хүмүүстэй тулалдахдаа тэдэнд ухрах зам үлдээ. Тэдэнд өршөөлгүй хандах нь хулганын нүхийг бөглөхтэй ижил: Бүгчимдэж амь нь тэмцсэн хулганууд эргэн тойрноо аймшигтайгаар сүйтгэдэг. Хун Цзычэн

Тайзан дээр нэг нь хаан, нөгөө нь зөвлөх, гурав дахь нь зарч, цэрэг, генерал болж тоглоно… Амьдралд ч мөн ийм л байдаг. Эрх цол, эд хөрөнгийн ялгаа хүн бүхэнд тохирох дүрийг оноодог ч, тэр дүрд дотоод ялгаа нь авцалддаггүй. Хүн бүхний дотор хэрэгцээндээ хөтлөгдсөн нөгөө л ядуу амьтан оршиж байдаг. Шопенхауэр

Хуучин цагт байгаль нь өгөөжтэй орнууд хамгийн баян байлаа. Өнөө үед хүн нь илүү бүтээлч улс орнууд хамгаас баян ажээ. Хенри Бокль

Хамгийн үнэтэй саналууд явган алхахад төрдөг. Гёте

Бичиг

2011-05-19T16:27:00.003+08:00

“Улсыг эзлэе гэвэл түүхийг нь мартуул. Түүхийг нь мартуулъя гэвэл бичгийг нь өөрчил”

Күнз

Технологи ба цэрэг дайны асуудал (ДI, ДII дайны үед)

2011-05-19T16:05:00.003+08:00

[“War, Peace, and International Politics”, Third Edition, David W.Ziegler, 1984] номноос өмнө (2009) орчуулсан агуулгаа нийтэллээ.

Дэлхийн Нэгдүгээр дайн эхэлсэн эхний нэг сарын хугацаанд л гэхэд Франц улс 1,300,000 цэрэг дайчлан тулаанд илгээжээ. Гэтэл ганц 1914 оны 8 сард л гэхэд 600,000 хүний хохирол үзэв. 1916 оны 7 сарын 1-ний ганцхан өдрийн дотор Британи 140,000 цэргээр довтолгоон хийж, 60,000 хүний хохирол амсав. Өөр нэг тохиолдолд Францын арми 60 хүрэхгүй км газар урагшлахын тулд 160000 хүний хохирол амссан байна. Пасчендайлид Британи 370,000 хүний хохирол амссан боловч юу ч олж авсангүй...

Германы тухайд аливаа бүс нутаг, дэлхийн дайн тус орны хоёр талд, хоёр фронт дээр явагдах нь ойлгомжтой байсан тул мобилизацид маш их ач холбогдол өгөн нэн түрүүнд өөрийн төмөр замын хөгжингүй бүтцээ ашиглан нэн даруй Францыг буулган авч, эргээд тэр хүчээрээ Оросоос ирэх давшилтыг тогтоон барих байв. Тэдэнд угаас Оросын аварга армийг ялах төлөвлөгөө байсангүй...

Германчуудын стратеги нь тэдний технологийн давамгайлал дээр суурилж байв. Үүнд нэн ялангуяа пулёмот орж байжээ. Гэхдээ талууд аль аль нь бодит байдалд технологи чухам дайнд ямар үр нөлөө үзүүлэх, хэрхэн ашиглах талаар бага судалсан байдаг. Ийм технологийн нэг нь хорт хий байв. XIX зуунд аж үйлдвэр хөгжин хлорин мэтийн аюултай химийн бодисууд гарч ирсэн байжээ. Үүнийг дайнд хэрэглэхээс сэрэмжлэн 1899 онд Хаагийн бага хурлаар олон улсууд хийгээр байлдахыг хууль бус хэмээн үзэх тухай заасан. Гэвч 16 жилийн дараа дайн эхлэхэд талууд өөр өөрсдийн байлдааны арга барил мухардахыг хараад хорт хий дайны мухардлаас гаргаж магад хэмээн сэтгэжээ. 1915 оны 4 сарын 22-нд Бельгийн нутагт тулсан Францын эсрэг Герман хорт хий хэрэглэсэн бөгөөд энэ санаа нь амжилттай болох нь батлагдав. Францын цэргүүд ухран фронт дээр 4 км онгорхой зай гарчээ. Харин 1915 оны 5 сарын 1 гэхэд францчууд хорт хийн баг хэрэглэх болов. Ингэснээр уг зэвсэг үр нөлөөгүй болчихов. Дэлхийн I дайнд 1.3 сая хүн хорт хийнд өртсөнөөс 91000 нь амь насаа алдлаа. ...

Германчууд мөн усанд шумбагч ашигласан нь шинэ зэвсэг байв. Ингэснээр тэнгис дэх Британы давамгайллыг аргална гэж үзэж байлаа. Германчуудын тооцоолсноор тэд сард 600,000 тонны багтаамжтай хөлгүүдийг устгах боломжтой бөгөөд ингэвэл 6 сард Британы эдийн засгийн засаг сүйрэх ёстой байв. Үнэхээр ч Германы тооцоолол үнэн байж, эхний 5 сард л гэхэд Герман сар тутам 658,000 тонн хөлгийг живүүлж байжээ. Гэсэн хэдий ч энэ нь Британы зүгээс ямар хариу арга хэмжээ, бодлоготой тулгарах вэ гэдэг дээр алдсан байв. Өөрийн хөлгүүдээ живүүлсэн тулАмерик дайнд орж, ... энэ нь Герман техникийн тооцооллыг зөв хийсэн боловч улс төрийн тооцоолол, шийдвэр нь буруу болохыг баталжээ. Ингэснээр асар том аж үйлдвэрлэлийн хүчин чадал, хүний нөөцтэй АНУ барууныхны ялалтын тулгуур болов...

Дэлхийн Хоёрдугаар дайн эхлэхэд хүмүүс технологиудаас сүрдэн, дайныг ямар аймшигтай болох бол гэж төсөөлж ч чадахгүй байв. Нэн ялангуяа хорт хий. Хорт хийг онгоцноос хотууд руу хаяна гэж хүлээж байсан байна. Гэсэн хэдий ч 1941 онд япончууд хятадын эсрэг хэрэглэснийг эс тооцвол Дэлхийн Хоёрдугаар дайнд хорт хий ашиглагдсангүй. Харин онгоцоор маш өндөр сүйтгэх цар бүхий бөмбөг хаяж байсан юм. Гэхдээ дэлхийн Хоёрдугаар дайны шийдвэрлэх зүйлс газар дээр явагдав. Нисэх онгоцыг газрын ажиллагааг дэмжих тактикийн шинжтэй л ашиглаж байлаа. Харин стратегийн түвшинд биш байсан юм. Үүний шалтгаан нь агаарын довтолгооныг эсэргүүцэх хамгаалалт хүчтэй хөгжсөнөөс үүджээ. Нэгэн жишээ дурьдахад Германы ялагдсан Британы төлөөх тулаанд нисгэсэн онгоцнуудын 10 илүү хувь нь сөнөж байсан нь дэндүү зардал өндөр тулаан болгосон юм. 1942, 1943 оны Британи, Америкийн ажиллагаанууд үүнээс ч өндөр хохиролтой байлаа. Нөгөө талаар бөмбөгдөлтийн онч, оновчтой байдал тааруу байв. 1941 онд Британы эзэн хааны агаарын цэргийн хүчний тооцоолсноор бөмбөгдөгчдийн 20 хүрэхгүй хувь нь л байнаасаа 120 км.кв дотор бууж байв. Шигүү хамгаалалттай дүүргүүдэд дөнгөж 7% нь л 120 км.кв дотор буужээ. Түүнчлэн бөмбөгдөгчдийг оновчтой ашиглаж чаддаггүй байсан бөгөөд зөвхөн 1944 оны 6 сараас л төвлөрүүлэн бөмбөгдөх болсон юм. Харин 1945 оны 8 сарын 6-нд АНУ Хирошимад анхны атомын бөмбөг хаясан, мөн Токио зэрэг хотуудад илүү их тэслэх чадвартай, галдан шатаах чанартай бөмбөг хаясан нь агаарын хүчний ач холбогдол, үр дүн дэлхий нийтийг хэрдхийлгэв. Зөвхөн ганцхан онгоцноос хаясан ганцхан бөмбөгний үр дагавар дэндүү аймар байлаа. Хирошимагийн бөмбөгний хүч 14000 тонн ТНТ-тэй дүйцэж байв. Энэ нь Лос Аламосын лабораторийн эрдэмтдийн тооцоолсон 700-1500 тонноос 10 илүү дахин илүү байжээ. Ингэснээр технологи бол дайны ялалтыг авчрагч гэж үзэхэд хүргэжээ. Энэ нь орчин үеийн аж үйлдвэржсэн эдийн засаг болон шинжлэх ухааны хөгжил нь цэргийн хүчийн салшгүй том хэсэг гэдгийг нотлон харуулав...

Геополитикийн 10 шалгуур

2011-05-19T15:41:00.001+08:00

Н.Спикмэн улс гүрний геополитикийг хэмжих 10 шалгуур гэгчийг гаргаж тавьжээ.

1. Нутаг дэвсгэрийн гадаргуу
2. Хил хязгаарынх нь байр байдал
3. Хүн амын тоо хэмжээ
4. Ашигт малтмалын хэмжээ
5. Эдийн засаг, технологийн хөгжил
6. Санхүүгийн чадавхи
7. Үндэстний нийтлэг ба нэг үндэстэн мөн эсэх
8. Нийгмийн интеграцийн түвшин
9. Улс төрийн тогтвортой байдал
10. Үндэсний ухамсар гэсэн шалгуурууд байх ажээ.

Эх сурвалж: Евразийн Геополитик, Олон Улсын Харилцаа: Одоо ба ирээдүй., Д.Баярхүү, 2002

Some notes of the day

2011-05-19T15:25:00.002+08:00

“Хүн төрөлхтөн өнөө цагт түүхэндээ анх удаа өөрсдийгөө хүйс тэмтрэхүйц зэвсэгтэй боллоо... Зөвхөн тушаал өгөхийг л хүлээж байна. ... ганцхан удаа л ...”

Уйнстон Черчилль

Дайн бол дан ганц цэргийнхэнд итгэж даатгахад дэндүү ноцтой айхавтар асуудал юм.”

Жоржэс Клеменцау

“Энэ бол их гүрнүүдийг дагаж намирсан хүний хувь тавилан. Бүх шүүс нь шахагдмагц түүнийг хаях болно.”

Омар Торрижос Херара-Ираны Шахыг хэлсэн нь

“Би цөөхөн хэдэн хувьсгалт тунхаглалыг дэлхийн хүн ардад хүргэнэ, тэгээд амаа хамхина.”

Леон Троцкий

“Цагдаажсан улс л амар амгалан байдаг.”

Вэрнон Ван Дюк

“Сэлэм барилгүй хийсэн гэрээ хэлэлцээр бол зүгээр л хоосон үг юм.”

Томас Хоббс

“Капитализм нэг туйл дээр оршин тогтнож, олсон амжилтаа бэхжүүлж, цааш хөгжиж байна. Нөгөө туйл дээр байлдан олсон байр сууриа бэхжүүлж, ялалтын замаар урагшаа давшигч Зөвлөлт байгуулал оршиж байна. Одоо хэн нь хэнийгээ вэ гэдэгт асуудлын хамаг учир оршино”

Сталин В.И

Хуультай цуг хуурамч зүйл заавал байдаг.

Италийн зүйр үг

Түрээсэлсэн машиныг хэн ч угаадаггүй.

АНУ-ын Сангийн сайд Л.Саммерс

“Ангийн үзэл суртлаар зэвсэглэсэн “Тавдугаар цуваа” бараг хагас зуун жил Москвагийн төлөө ажилласан бол барууныхан ардчиллын үнэт зүйлсээ тулгах гэж мөн хагас зуун жил махарчээ. Зөвхөн хүчний тэнцвэрийг хадгалах, улмаар нийгэм-улс төрийн системийн давуу талаа илтгэх гэж энэ 50 жилд хүн төрөлхтөн сансрын уудмыг эзэмшиж, түүхнээ зүүдэлж ч байгаагүй атом, цөм, хими, бактериологи, радиологи, лазер, нейтрон сансрын гэх мэт аюултай зэвсгүүдийг бүтээж, мэдээллийн технологид өөрсдөө хөтлөгдөн сүүлийн 500 жилтэйгээ тэнцэх их үсрэлтийг хийсэн билээ.”

Д.Баярхүү

Төр улс орон зайгаа тэлж өргөжүүлэхдээ хөгжилдөө хамгийн чухлаар шаардагдах бүс нутаг: далайн эрэг, гол мөрний сав газар, тал хөндий, ерөөсөө баялаг нутаг дэвсгэрийг эзлэн авахыг хичээх хэрэгтэй.

Б.Ратцэль

Хэн дорнод Европт хяналтаа тогтооно, тэр дэлхийн зүрхэн газарт давамгайлна, хэн дэлхийн зүрхэн газарт давамгайлж чадна, тэр дэлхийн арал дээр ноёлж чадна, хэн дэлхийн арал дээр ноёлж чадна, тэр дэлхийд ноёлно.

Х.Маккиндэр

Төр улс бол газар зүйн орон зай, төр улс бол ард түмэн, төр улс бол аж ахуй, төр улс бол нийгэм, төр улс бол удирдлага. Энэ 5 эд эрхтэн энхийн цагт хамт хөдөлмөрлөнө, дайны цагт хамт тулалдана.

Рудольф Чэллен

“ Аливаа тал дан ганц өөрийн ашиг сонирхолд хөтлөгдөх нь эцсийн дүндээ бүгдийн хувьд таатай бус үр дүнд хүргэнэ”

Аксельрод

Zamyn nohod hutsatsgaa, Jingiin tsuvaa yavah l bolno

2011-05-19T14:19:00.000+08:00

Erin ueiin huusund huurtsugluj devsen huurhiileltei hunentsruud yasan ch olon boltsiim de? Hugiin aranshingaaraa hunii hureeguid hurne gej naiddag yum bh da? Huneeree bj ene amidralyg utga uchirtaigaar tuulah, hurst delhiid ul muruu uldeehed l bolloo bish gej uu?

huuh

2011-05-16T12:46:00.000+08:00

iim zuil olloo hehe. 1-r kurstee hicheelee hiihgui iim zuil hiij yavdag bjee :D
uunees hoish lav 20-iod web hiihed ih, bagaar oroltsson bna.

http://gundegee.psend.com/

http://www.gundegee.tk/ - anhny domain blaa. Tokelau hemeeh nomhon dalain jijig arlyn domain buguud ug aral n 10 sq.km nutag devsgertei, 1400 huntei yum bna. Ug domain barag l unegui bolovch tus arlyn DNB-nii 10 %-iig burduuldeg geh yum -http://en.wikipedia.org/wiki/.tk ; http://en.wikipedia.org/wiki/Tokelau .

Uurtuu

2011-05-15T14:00:00.003+08:00

Chuham enehuu postyn garchgiig “Uurtuu” hemeen garchiglasan maani minii huvid chuhald tootsogdson uchir edgeer zarchmuudad tuvlurch ajillaj buig iltgene bui za. Harin tugeemleer hen negend sanal bolgosongui, gehdee hereg bolj yuny magad :)

Jich: zarim negen hun edgeeriig unshaad loser gedeg onosh tavij medeh yum. Bitgii yaar, sain unsh, kkk. Er n loser esehee hun uuruu uurtuu dugnehees busdyn tuhaid loser bish bhyn tuluu yavna gedeg utgagui bh taltai shuu. Jigteihen mundag murtuu yag jinhene loser gemeer olon huniig bi meddeg, mederdeg.

Tusuuluh bish, harin amidar

Tusuulliin hureegee evd. Uchir n tusuulluud min zaluu nasny hurts hurts untsguudtei, boditjih eseh n todorhoigui, ungursun, odoo, ireeduin dund zovooj irsniig huleen zuvshuuruhuus uur argagui. Ene n bi buuj ugch bgaa, bi hen ch bish bolj bgaa gesen ug bishee. Seized, possible, prospective, potential bolood projective vision-uud, value-nuud, goal-uud, mission-uudaa heregtei, hereggui, tsag n bolson, bolooguigeer n angilaad, hereggui buyu dald hiij hadgalah shaardlagatai zuilsee 5 jil, 10 jiliin hugatsaataigaar chemodandaa hiij hadgalah n zuitei bna.
Tusuulliin uurtuu tavidag shalguuraar unuugiin uuriiguu buu yalla. Ene hoyoryg yalgaj salga. Ogtsom usrelt, shiljilt hiih gej uuriiguu zovooh n teneg yavdal yum. Ingeh n buteemj, eruul mend, setgel zuin huvid mash hor urhagtai bh bolno. Zamyn zurgaa olon urtuuteigeer zuraglaad yavah yostoi chiglel ruugee suum suumuur alh.
Horvoo ertunts uuriin gesen zui togtoltoi, tsag hugatsaatai bdag. Bugdiig hyanah gej buu ulair. Ene n buu temts gej bgaa yum bish, harin utga uchirtai temts gesen ug yum.
Amidralyn turshid alsyn haraa, zorilgo zoriltuudad jijig jijig zasvar orsoor bh bolno. Tiimees etssiin zogsool deer tulguurlahaasaa iluuteigeer odoo tsagiin ur dung chuhalchil. Huleelt tsegtsreegui tsagt daramt boldog. Nemj helehed ur dund chiglesen amidral, processd chiglesen amidralyg hosluulsan hun l amjiltand hurdeg bh.

Huvi tavilan, saihan amidrald itge

Tusuulliin huleesend zuugdelgui turhen zuur amidarch amjij bgaa met bai. Bi amidralaa herhen mederdeg ve gedeg min minii yu bodohyg nuhtsulduulne, bodol min bodit bdal bolno. Tegeheer bodit bdalaa neesnii daraa songoltoo huu. Bitgii hudlaa tusuululd barigd. Zugeer l urs. Life is not a destination, but a journey. Ene ugiig uhaj oilgo.
Bidnii tugshin aidag, uurlan buhimddag zuilsiin zarim n tsag n boloogui, “Bi yavj bna, Beijing suuj bna" geh helts tudii bdgiig sanaj aih, uurlahyg ali boloh toormozloj, odoo tsag deeree bodit actiontoi amidar. Uuruur helbel hojih, hojigdohdoo sanaa zovohoo hyazgaarlaj, harin herhen uildej buidaa anhaaral tavi.
Medremjiig horij, hyazgaarlah yum bol ter medremj chin tanaas salahgui dagasaar bh bolno. Tiimees zarimdaa tedgeeriig chuluuluh bolomj, tsagyg uurtuu garga.

Jargaltai ajilla

Amjiltand hurehiin tuld shurguu, achaalaltai, hariutslagatai, hund huchir hudulmur erhleh yostoi. Uuniig sonsohod daramttai bish bna gej uu? Boli. Ajil bol zovlon bish. Hen negnii huvid ajil n uchuuhen tudii uulen chuluunii naryg uzehiin tuld davj, daah yostoi hund zovlond tootsogddog bj boloh yum. Gehdee amidralyn min 1/3-iig ezelj bui enehuu aguu ih talbart bi huvidaa uuriinhuuruu bh bolno.
Ehleed ajlyn amjilt gedgee todorhoil. Er n ajlyn amjilt gedeg jargaltai amidralyn neg heseg bish gej uu? Yamar ajil namaig jargaltai bolgoj bna ve? Tuuniigee hii. Uuniig mushgin yamar zorilgo tanyg jargaltai bolgoj bna ve gej oilguuzai. Zorilgo neg hereg. Ter bol ireedui tsag dahi boditjih bolood boditjihgui tusuulluud bdag. Hun bolgon zorilgotoi. Gehdee zorilgodoo hurdeg hun tsuuhun l bdag. Uchir n zarim humuus zorilgo hemeeh tusuulliin huleesend barigdaj, horigdoj amidardag. Ene n huvi huniihee huvid denduu hohiroltoi bh n ch bii. Ali boloh odoo tsagtaa buteemjtei, urnuun bh ajil hii. Ingesneer amjiltyn magadlal chin urt hugatsaandaa iluu bh bolno.

Oroldlogoo zogsooj amar

Mongoloor duuren oroldlogo hiij bui humuus, end manai niigmiin shiljilt, hyamral, todorhoi bus bdluud ch nuluulj bna. Tegehdee etses tugsgulgui oroldloguud chin tsagyg alj, tanyg urj duusch bgaa met sanagdval, herev enough is enough gej dugnevel eersen olon oroldloguudaa zogsoon uurtuu amralt av. Zarim oroldlogo chin ogt undeslelgui, shaardlagagui bj bolohyg ch oilgoh bolno. Alivaa negen tusuululd horogdohyn tuld oroldoj bhyn orond uuriin ontsgoi ugugduhuun deeree tulj ajilla.

Be yourself, be challenger!

2011-05-11T01:03:00.006+08:00

Ue ueiin zaluus amjiltyn dontoi bdag. Bi "amjiltand hureh" gedgiig uurtuu tudiigui uruuld hurgeh eyereg ur nuluug hamgiin ih blgah yavdal gej oilgodog. Za ter ch yahav.

Zarimdaa nomyn delguureer nom sonirhoj yavahad zaluus ertuntsiin huuli, zui togtlyn tuhai (shinjleh uhaan, filosofi), amidralyn tuhai, mergejliin tuhai, tuuhiin tuhai, urlagyn tuhai nom sonirhohoosoo iluuteigeer amjiltyn tuhai nomtoi tasag deer shambaaraldaad bgaa haragdah yum. Tegeed ene tuhai heden ug unagamaar sanagdaad uuniig bichij bna.

Amjiltand hureh tuhai nom uchnuun bdag, amjiltand hurgehiig amlah erhmuud ch olon bh yum. Bi bodohod ene tuhai tuilyn tsogts surgaal, tsogts garyn avlaga tiim ch olon bish bh (er n bugdiig n burtgej yavaagui uchraas itgelteigeer tiim, ugui gej helehgui). Hen negen hunii amjiltand hursen arga baril tand tohiroh albagui, ter bolgonyg turshaad yavah yum bol uruvdulteiguus gadna sohor hun busdaar zaany tuhai yariulaad, ter tusuulluuruu zaantai haritsah gej bgaa shig tuvshind l buuj bna. Tiim garyn avlaguud n olonhidoo subjective handlagaar bichigddeg, zohiogchiin huvid buyu hen negnii case deer chuhal bsan, mun humuust unshuurtai, dogdloluudtai bh talaas n tulhuu bichchih geed bdag yum shig. Hervee ene tuhai tsogts, basic zuil gargana gevel huvi hun sonirhohoorgui amtgui, baritsgui, tuvugtei bolj bichigdeh bolov uu da. Yagaad gevel amidral asar olon taltai, huvi hunii ontslog gedeg dahin davtagdashgui bdag. (Tegeed ch hun amidral dundaas uuriin amjiltyn tuuh, amjiltyn arga barilyg buteene gedeg hamgiin amttai, hamgiin baharhmaar bh bish gej uu?)

Hun uuriiguu tanih yostoi, horvoog tanih yostoi, tegeed edgeeriin hoorond uuriinhuu uhamsarlasan, tomiyolson zamaar yavah yostoi bhaa. Amjiltyn tal deer uuruu uuriiguu sorij turshin baij tomiyogoo neeh uchirtai, ingevel tegvel amjiltand hurdeg tuhai jor tsugluulaad yavahyn orond ertuntsiin, amidralyn uneng uhamsarlah uchirtai. Dahin helehed jinhene amjilt n tuhain etgeediin amjiltyn tomiyo bolood ertuntsiin unen hoyoryn zohitsol, uyaldaagaas l urgaj garna.

Minii huvid amjiltyn tuhai nom olnyg unshsanaa sanaj bgaa ch yag bi yah uu, yag bi hen be gedgiig amidral l zaadag bololtoi. Uhamsarlagdaagui, tanin medehuigeeree ileed, oi sanamj ruugaa tusdaa tusdaa shidsen jijig jijig sanaanuud hereg bolohoosoo iluugeer hog bolj, uhamsryg bulingartuulj, budliantuuldag taltai. Harin amidral bol aihtar hatuu murtuu hamgiin shudarga, hamgiin uguumur zuvlugch baidag. Or tas busdyn bodol sanaag buu hargalz gej bgaa yum bish, gehdee tiim zuvlumjuudiig temuulel, jishig tudii huleej avaasai, uuruu uurtuu hariutslagatai, buteelcheer handaasai gej urialmaar bna.

Jich: end tuuhiin bolood namtryn buteeluud, shinjleh uhaany hevleliig hariatuulj bicheegui bolno.

Some pillars

2011-05-09T02:43:00.002+08:00

Фэйсбүктээ шокролынхоо оргил үед бичсэн зарим бодлууд ийм байна. Шинэ цогц хандлага, түүнийг түших зарчмууд эхнээсээ маш гайхалтай үр дүнгүүд өгч буйг дурьдахгүй байхын аргагүй байна.

Бурхан амьдрал заяасан л бол чи авах ёстой бүх зүйлээ авчихжээ. Илүүг бусдаас бүү нэх. Авах ёстойгоосоо илүү зүйлийг чи өөрөө л бий болгох учиртай.
Бусадтай барьцаж, жөтөөрхөнө гэдэг бол жижиг хүний хөөрхийлөлтэй араншин. Амьдрал баялаг, дахин давтагдашгүй. Хэн нэгний хуулбар байх нь утгагүй.
Өөрөө хянаж чадахгүй зүйлсийг гомдоллохгүйгээр хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй. Эндээс үнэ цэнэтэй амьдрал эхэлнэ.
Чиний толгой супер компьютер шиг ажилладаг байж болно. Энэ бол зүгээр л физик өгөгдөл. Харин сэтгэл чинь хүн шиг байх ёстой. Энэ бол бурхны өгөгдөл.
Амьдралаас хэт ихийг хүсэж, түүн дотор өөрийгөө хэтэрхий томоор харвал алдас л болно. Ертөнц бүгдийг байр байранд нь өлхөн авааччихна.

Eureka

2011-05-09T02:33:00.000+08:00

Одоогоос 3 долоо хоногийн өмнө Фэйсбүк дээр нэгэн андтайгаа ийм яриа өрнүүлсэн юм. Түүнээс хойш энэ сэдвийг тойроод нилээд эргэцүүллээ. Эцэст нь амьдралын нилээд цогц зарчмыг хувьдаа бий болголоо. Удахгүй зах зухаас нь бичнээ.

Би: Хүний өөрийгөө нотлох амбиц ямар агуу юм бэ? Би бол юуг ч нотломооргүй байна. Зүгээр л мөрөөрөө байж, амьдрал надад ямар бэлэг бэлдсэнийг харая.

Найз: buh Mongol humuus Buddiin shashnii nuluuguur iim idevhgui bodoltoi bolsnoos bolj bid Manjiin darlald oroo biz de?

Би: Buddiin shashin bish Buddiin filosofi. Mongold bol buddiin filosofiosoo iluu Lamaism buyu sharyn shashin nevtersen gej boddog shd. Tegeed er n hund itgel unemshil gej bna. Terniihee tuluu yavah yostoi. Ternees bi mundag gedgee notloh gej yavah yum bol shizorol bolj bgaam

May inspire you ...

2011-05-08T20:57:00.001+08:00

Success is not having what you want, but wanting what you have.

Anonymous

The trouble with life in the fast lane is that you get to the other end in an awful hurry.

John Jensen

A journey of a thousand miles begins with a single step.

Anonymous

Success consists of a series of little daily efforts.

Mamie McCullough

The only thing that remains constant is change.

Anonymous

Happiness is not a state to arrive at but, rather, a manner of travelling.

Samuel Jackson

To love what you do and feel that it matters – how could anything be more fun?

Katharine Graham

A person without a purpose is like a ship without a rudder.

Thomas Carlyle

Nothing is really work unless you would rather be doing something else.

James M. Barrie, English writer, 1860-1937

I think most of us are looking for a calling, not a job. Most of us, like the assembly-line worker, have jobs that are too small for our spirit. Jobs are not big enough for people.

Studs Terkel, journalist

When love and skill work together, expect a masterpiece.

John Ruskin, English writer, 1819-1900

I think of life as a good book. The further you get into it, the more it begins to make sense.

Harold S.Kushner

Where there is an open mind, there will always be a frontier.

Charles F.Ketterling

Since we cannot change reality, let us change the eyes which see reality.

Nikos Kazantzakis

I’ll tell you a secret. Adults don’t know what they want to do for a living. That’s why they’re always asking kids what they want to be when they grow up-they’re looking for ideas.

Paula Poundstone, comedian

Don’t wait for your ship to come in; swim out to it.

Anonymous

You grow up the day you have your first real laugh – at yourself.

Edith Barrymore

There are two ways of spreading light; to be the candle or the mirror that reflects it.

Edith Wharton

Temdeglel

2011-05-08T01:44:00.000+08:00

Margaash mash hariutslagatai udur. Busdyg ungursnuur n nasan turshid n yallaj bolohgui. Bolomj olgoh n zuitei. Uchir n ene tohioldold ter dahij tiim aldaa davtahgui gedgiig n medej bna. Mun aldaa ashig daguulah n bii. Uhaantai hunii ungursnii aldaa unuugiin haritsangui davuu tal n bolchihdog.
Soninoos togtmol jolooch bolson. Ug n bi 2004 ond 18 hurenguutee joloony kurs tugssun yum. Neg heseg mashin barih jigteihen horhoitoi bsan ch daanch ter ued nadad mashin bsangui. Eej aavyn mashinyg neg heseg tsaraichilj bgaad tegeed huvi tavilantaigaa evlersen geh uu de. Er n bi davhih durtaim shig bgaam. Mashin gedeg er hun moritoi bh yostoi gedeg shig suuri heregtsee yum da.
Umnu n bi etseg eheesee tusdaa garsan bsan hun. Tur zuur geed tegeed ter tur zuur n barag hoyordoh jildee orj bgaa bolohoos bish. Minii nasan deer eej aavtaigaa hamt bna gedeg bas asuudaltai bh yum. Yalt ch ugui bi uur ue, bi uur hun, bi uur amidraltai gedeg n medregddeg. Namraas dahiad tusdaa garahaar bolloo. Eej aav bol baigaad l bval bailgaad l bh sonirholtoi n todorhoi bna.
Neg heseg humuusiig tanisnaas hoish sonin sanagdaad baidag bolloo. Odoo orognogchid, zavshaanchid gemeer ch yum uu. Gadnaa jigteihen eyeldeg bolovson, soyoltoi, setgel zurhtei, medremjtei negen. Tegehdee ene bol ter hun mun chanaraaraa bish. Dotor n pad haranhui setgel, amia hoohoilson archaagui bodol gun bat nevchsen ch gadnaa yarvaishiigeed sain hunii durd togloj ashig honjoo unagahyg husdeg humuus gemeer yum uu da. Yahaaraa bi tiim humuusiig tiim gej medeed bdag bolchihov buu med. Niigmiig, huniig tanih chadvar min onovchlogdood bna uu tuuruud bna uu medehgui yum da.
Ireh doloo honogyn eheer (bur todruulbal Yalaltyn bayaraar) negen chuhal hun mongold ailchilna. Ailchlalyn ued n bi tusgai hutulburtei amidrana gedgee medej bna :D

Minegolia

2011-05-06T00:36:00.000+08:00

Эх сурвалж: http://enkhnaran.blogspot.com/2011/04/youtube.html

Buruu ishilsen suh

2011-05-05T01:45:00.004+08:00

Buruu ishilsen suh shig gedeg helts bdag. Getel suhee zuv ishilsen ch suh chin tuleenii modoo hagalj chadahgui, esvel buruu hagalaad bval asuudal uur zuild bgaa gesen ug. Nen turuund uurt chin asuudal bgaa, esvel chinii standartaar zuv ishilsen ch tuhain modnyhoo shinj chanart taaraagui bj boloh. Tegeheer bi tiim mundag bolovsroltoi, bi tiim ch sain hun, bi teden heleer yaridag, bi eniig ch medne, teriig ch medne gedeg bardam zan, ingedeggui yum, tegdeggui yum geh tseejnii pan, bgaa bdlyn ur dagavryg uuriin hyanaj ul huchreh, huchreh ch tsag n bolj tsav n taaraagui gadaad huchin zuilstei holbood asuudlaas zugtaah, toiron duluh gedeg amidralgui erh, nyalh hunii zan yum. Chinii zuv bj bolno, busdyn buruu bj bolno. Uuriin zuv ruugee busdyg oilgotol n chireh, senhruuleh heregtei. Uunii tuld yu hiij chadahaa bod. Chadah zuilee barij av. Chadahgui bol zorigtoigoor hayaj chad. Gehdee hamgiin gol n busad ruu chichleheesee umnu uuriiguu sain, mundag, hamgiin hamgiin gesen fantaaz, masknaasaa salgaad uz. Yag chi hen be? Gachlantai n chamd 1 buruu, busdad myangan buruu bhad l busad humuus chinii gantshan buruutai chin baritsah bolno. Tegeheer ter gants buruugaa zasah tenheltei bai. Uunii tuluu todorhoi tulbur tulj chad. Ugui bol duugui muruuruu l yavj bai. Suhnii ir bolj tsavchilt hiih n kaiftai bj medeh ch mash tom hariutslaga bdag. Ene hariutslagyg uurch chadah uu, tsag n irtel chi herhen sanaa zorigoo hurtsalj hadgalah yum, zam dundyn nugachaa saadand herhen nugarahgui, onholdohgui bh ve gedeg chinii jinhene hen be, her chanar chansaatai ve gedgiig todruulah bolno. Goyo yarih, goyo tsarailah, goyo tsavchih n amttai, amarhan bj bolnoo. Gehdee gol asuudal n ene bish bh yum da.

Zorimog hiigeed badrangui

2011-05-03T18:27:00.001+08:00

Berhsheelgui amidral, amjilt gej ugui. Neg hund, esvel neg udaad buh zuil expressway-r yavj bgaa met sanagdaj boloh ch neg bol ter hun chin zamd taarah saad totgoruudyg toirch surtlaa dadlagajsan, esvel expressway-r surhii ayalj ayalj, genet hovh onholdoj magad azgui nuhur bh n bii. Uuruur helbel amjilt, amidral chamaas tuluh yostoi une tsenee avch l taardag. Za ter ch yahav, buh zuil bodson sanasnaar bolohgui bgaa ch (zarim n bolj bgoo) uuriin erhgui nuurnii bayasgalantai, haaya haaya ineevhiilsen bdaltai bna. Zorimog hiigeed badranguigaar uragshaa marsh!

A*B=P

2011-05-02T00:41:00.002+08:00

Amidral chamd iluu bolomj olgojee, tiimees ch amidral chamaas arai iluug shaarddag. Amidrana gedeg too, fizik, mehanik shig hyalbarhan shugaman funkts bish yum. Ene bol nariin niilmel butets, tuund tulguurlan urvaj hurvuh dinamik ursgal buhii urjigdehuunii asuudal ajee. Amidrald tsugluulsan onoog negtgen huraah etsiin zogsool tertee hol, tsag n boloogui, zugeer l onoony urjver boloh butets l burdej yavna. Het yaraad buttsee burduulehgui bol haashdaa tsugluulsan onoo chin tsoorhoi tornoos asgarah alim met yavtsgui, ahitsgui bh bolno. Nuguuteiguur dinamik ursgal erchee avah tsag oirtoj bui tul tsaashid avah onoonuudyn urjigdehuundee anhaarahgui bj bolohgui bilee. Tegehdee butets zohistoi bhad uun deer huvruh dinamik ursgal ergej butssan shinjtei baih avch haashdaa ochih zui togtlyn handlaga oilgomjtoi yum.

A- bolomj, urjigdehuun

B- butets, urjver

P-performance, points

tiimees:

A*B=P

I shall be released

2011-04-30T12:39:00.005+08:00

...

I see my light come shinin'
From the west unto the east
Any day now, any day now
I shall be released

...

Uudrug hiigeed uujuu baih

2011-04-30T01:40:00.002+08:00

Horvoo ertunts humursun met ayastai bichleg hiiseer het udsan bna. Amidrald bas engiin hernee saihan zuils olon bdag. Bid udur bur tedgeertei nuur tulj, tedgeeriig mederch, tedgeereer tseneglegdej yavdag bilee. Chuham neg tiim uhaajlyn ueiig davsny daraa, uuriiguu sain, mundag geh handlagaa shizorol bolgolgui buteelcheer hugjuulsen tsagt, uuriin shunal, bardam zangaa zohistoi haritsaand baridag bolson tsagt, horvoo chinii tuluu orshoogui, ergen toirny humuus chamaig jarguulahyn tuld amidraagui gedgiig oilgoson tsagt, hariltsaa, hairt ashig sonirhlyn bus setgeliin utsaar uyagddag bolson tsagt ta bidnii amidral ereentei, baraantai ch saihan l bolohyg oilgoh bolno. Aya amidral argagui l aguu yum da, shunan tachaadahgui bhyn argagui.

*

2011-04-28T21:55:00.001+08:00

Webcamaar negen hunii turhiig haraad setgel uujirch, bayasal turuv. Saihan bna, sanaand buh zuil bagtdag bolloo. Buh yumand tsag n ireh, tsag n irehed chi uuruu beltgeltei bh n chuhal bdag ajee. Erch huch, itgel naidvaryn erin aisui.

Do for yourself, don't expect from others

2011-04-27T23:30:00.001+08:00

Don't be confused by politicians who promise great improvements in quality of life.They may take something from one segment of society and give it to another, but they don't produce anything.

H.Mckinley Conway

Quotes

2011-04-26T00:05:00.004+08:00

Some wisdom words. Actually I am very inspired except some social pressures. I got new relations, new goals and new lifestyles. Again I am focused man who walks on my own shoes.

Don’t merely do your best; do whatever is necessary to getthe job done.

Winston Churchill

The map is not the territory.

Alfred Korzybski

American management decisions are based on statistical studyof questionnaires and other data, while in Japan decisions are made on thebasis of personal relationships and human considerations. The Japanese way ismore realistic.

Noboru Terashima

No man is truly free who is not permitted occasionally to beirresponsible; nor is any institution.

Tom Wicker

If I were a first grader in one of the suburban schools, Iwould conclude that schools are geared toward two important things: lining upfor lunch and putting the chairs on the desks at the end of the school day.These are the only two things that every teacher I observed adamantly insistedon. The child can only conclude that these tasks – and not reading – areterribly important. Everything else in the classroom is more or lesslaissez-faire. All sorts of distractions are allowed.

Bruno Bettelheim

One man’s carrot is another man’s stick. And a allergy tocarrots or a tendency to masochism complicates things further.

Fred Yates

Manipulation, regimentation, coercion, for whatever motiveor reason, will ultimately fail to produce good results.

Dean Larsen

There is only one way to manage anythings, and that’s tokeep it simple.

Theodore Leavitt

Those who cannot wait never win.

Buddha

Where our country is in trouble, it is where people haverefused to change … in the auto industry, where they kept on building big cars,in the savings and loan industry, where they kept on offering low-interestsavings accounts. We are in trouble wherever people predicted that past trendswould always continue.

Jane Bryant Quinn

Even today few businessmen understand that research, to beproductive, has to be the “disorganizer,” the creator of a different future andthe enemy of today.

Peter Drucker

Authority tends to assign jobs to those least able to do.

Cornvelle’s law

If you mess with a thing long enough, it’ll break.

Schmidt’sLaw

Established technology tends to persist in spite of newtechnology.

Mitsch’s Law

Internal consistency is valued more highly than efficientservice.

Peter’s Inversion

A society that uses people partly or perversely isunderproductive. A society that finds ways to involve everybody fully becomessuper productive.

Richard Cornveille

There may be said to be two classes of people in the world:those who constantly divide the people of the world into two classes and thosewho don’t.

Benchley’s Distinction

It’s by the process of constantly pressing upon one’s limitsthat life gets larger.

Arthur E.Morgan

A leader is best

When people barely know he exists,

Not so good when people obey and acclaim him,

Worse when they despise him,

But of a good leader, who talks little,

When his work is done, his aim fulfilled,

They will say,

We did it ourselves.

Lao-Tzu

In a hierarchical organization, bosses don’t do much … Theyjust … take all the credit. … A lot of good … people are buried down there, andtheir bosses are happy to keep them buried.

Michael Walsh, former CEO, Tenneco

“The new consensus is that the greatest competitiveadvantage for the American company lies in a skilled empowered and adaptablework force.”

Robert B.Reich, US Secretary of Labor

Natural reengineering is often an outcome of self-managedteams.

Specialization is the enemy of Super leadership.

The objective is to build a flexible organization that wasflatter and pushed decision making to lower levels.

The team leader becomes more concerned with stimulatingself-leadership rather than dealing directly with work performance.

For a team to be truly empowered, team members should have asignificant part in selecting the team leader.

In today’s complex environment, the lone wolf is gone.

Company of Heroes: Unleashing The Power of Self-Leadership.,Henry
P.Sims, JR., Charles C.Manz. John Wiley & Sons, Inc., 1996

A man is what he thinks about all day long.

Ralph WaldoEmerson

There is nothing either good nor bad, but thinking makes itso.

William Shakespeare, Hamlet

The only thing that really matters is the love of the game.

Charles Barkley, NBA All-Star Player

So many deeds cry out to be done. … Seize the day. Seize thehour.

Mao Tse-tung

- - -

2011-04-25T03:11:00.008+08:00

Монгол үндэстний хувь заяаны тухай бодоход хилийн дотор, гадна байгаа аль аль нь элэг эмтрүүлнэ. Зарим нэг нөхдүүд худлаа орчин үеийн царайлж, колоничлогч мэт аашлах юм. Ядаж энэ бацаанууд солонгосоор өвчлөхөө болиосой. Үнэндээ ундууцал төрөх юм. Энэ нь Соц нийгмийн үед оросоор өвчилсөн туйлшрагчид өнөө бидэнд хэрхэн элэг доог болж байгаа шиг л зүйл болох биз ээ.

Zaaval unsh!

2011-04-25T00:28:00.002+08:00

Andynhaa uldeesen commentyg niitellee. Iljig shig bh uu, tenger shig bh uu gedgee humuus bodmoor bna!

http://politics.news.mn/content/64082.shtml

Ene medeenees harah yum bol bidniig butsaad ochihod Mongol oron mash hund baidald orson baih ni ee. Nambaryn Enkhbayar bolon tuunii gar hul bologsod, archaagui ulsturchid, galzuu soliotoi ni medegdehgui ene irgenii hudulguun gegchdiin nuluuguur tusgaar Mongol ulsiin ayulgui baidal, hugjil tsetseglelt ulam doroitsoor.

Sanaj yavah heden zarchim bn:

1, Bidend Mongoloos uur eh oron baihgui. Ingej helehdee uchirgui eh oronch tsarai gargaj tseejee deldeh geed baigaan bish. Zugeer nutsgen unen bol delhii deerhi 200 orchim ulsiin haana ni ch amidarlaa gesen bid Ulaanbaatariin gudamjaar alhdag shigee tiim erh chuluutei, tseej duuren amisgalj chadahgui. Gadaadad tegj chadaj baina gej setgelee huuraad ch nemergui.

2, Mongol nutag, Mongol humuustee minii yum, bidnii yum gesen haluun dulaan setgeleer handaj surmaar bn. Gadaadad baigaa nuhud zunii heden sard Ulaanbaatart ochihdoo showdaj, arhidahaasaa iluutei tend baigaa humuust delhii ertunts urgun uudam gedgiig oilguulah buteelch zuils sanaachilj hiih heregtei. Adaglaad l arhi, pivo uulgui amidarch boldog gedgiig tsaaduuldaa biyeree ulgerchilj uzuul l dee.

3, Gadaadad surch bolovsroch bui bolon umnu ni end tend yavj nud tailsan, Mongoloo gesen setgeltei olon chadvarlag zaluus garch irj bn. Gehdee l ter zaluusiin too niigemd medegdem uurchlult hiih hemjeend hureegui baigaa. Tiim hemjeend hurehiin tuld hoorondoo negdej, uursdiin nuluunii hureeg teleh heregtei.

4, Hediigeer baidal hund baigaa bolovch bidend Mongoloos maani uur jinhene ger ugui gedgiig yas mahandaa tultal oilgoj, ene ger ornoo uud ni tatah setgeliin tenheetei baih uchirtai. Id hiij buteeh nasan deeree bui shine ueiin bid ene niigemd bui har huchnii esreg temtsehgui bol uur naidah zuils tun baga gedgiig oilgotsgooy. Muu muuhai buhniig surj zogsoj chadsan sain sanaat humuusiin hucheer delhii ertunts unuudriig hurtel uragshilj irsen gedgiig sanatsgaay.

Iim baij chadahgui bol Mongoliin maani ali yum boddog setgegdeguud ni bugd gadagshaa garaad yavchihsan, Ulaanbaatar gej zundaa heden sar ochij showddag gazar boltson, gazriin door baigaa joohon bayalgiig ni gadna dotnii luivarchid tsulmusun, Enkhbayar metiin usan tolgoit avligachid deer ni heden 10 jil sandailsan, Mongoliin urs arhi, tamhind hordoj bor amidraldaa setgel gutarsan, ulmaar ih gurnuudiin gadaad bodlogiin haichind herchuuleh tsuvuun tsag ireh ni ee.

Ene buhniig surun bosoh chadvartai baitsgaay. Negdetsgeey.

IN

Атаархал

2011-04-24T02:45:00.005+08:00

Ер нь би хүнд атаархах, шартай загнах мэдрэмжээ гээсэн мэт явжээ. Угаасаа хэр баргийн юманд хөөрч догдлох нюанс, сэнс байхгүй гар болчихсон байгаа юм. Гэтэл нэгэн мэдээ сонсоод энэ чинь одоо юу билээ гэж бодогддог байна шд. Би юу болж байна, тэнд юу болж байна энэ тэр гээд. Тэгээд бодсон цагаан атаархал, шаралхуу зан чинь бас зүгээр юм гээч. Тиймээ би цагаанаар атаархаж байна. Тиймээ миний шар буцалж байна... Нэг юм бодно байгаа. Би залуу байна. Би чадна.

Шок

2011-04-24T02:36:00.000+08:00

Энэ долоо хоног шокон дунд дуусч байх шиг байна. Угаасаа энэ сар би шок царайлаад явж байсан л даа. Тэгтэл ...

Миний хамгийн дотно андын (дотно найз гарын таван хуруу шиг л цөөхөн байдаг юм) минь амьдралд хамгийн их түшиг тулгуур нь болдог хайртай ганц ах нь цаг бусаар нас барчихлаа. Жил хүрэхгүй хугацааны өмнө ээжийгээ алдаад өмөрч хямарч байсан найзаар минь хорвоо даажигнаж дуусаагүй байжээ. Муу андыгаа бодохоор уйлах ч багадахаар байхын сацуу энэ замбараагүй газрын нийгэм, шүүх, цагдаагийн байж байгаа байдал ёстой нэг хараал зүхлийг минь идэж байна. Үгүй ээ нээрээ хүн чоно шиг байхгүй бол хүн шиг амьдарч болохоо больчихсон яасан хөгийн нийгэм гэхээрээ ийм байдаг байнаа...

Миний дөвчигнөж, цаашилбал улс төржих минь яахав. Андыгаа өрөвдөж байна, сэтгэл минь хямарч байна. Андын ах нь мөрөөрөө мөртлөө дэндүү сайхан мөрөөдөлтэй, амьдралын төлөө цуцалтгүй тэмцэлтэй, бүх л амьдрал өмнө нь тодхон байгаа мэт эрч хүчтэй, ихийг хийж бүтээж явсан залуу байсан юм. Андынхаа сэтгэлийг хуваалцаж, хатуужих тухай үгээ зөөж ядан хэлэхээс өөрөөр нэмэр болж чадахгүй байгаа нь юутай хэцүү вэ? Анд минь дүүгийнхээ төлөө, аавынхаа төлөө улам бүр хариуцлагатай, улам бүр тэмцэлтэй байх хэрэгтэй болж байна. Анд бид чинь урьдын адил хамтдаа байх болно оо.

Bravo!

2011-04-21T19:02:00.002+08:00

Мэдлин Олбрайт Монголд айлчилж, ГХЯ-нд лекц унших үед гадаа нь 20 гаруй иргэд жагсаж, Монголд ардчилал байхгүй, битгий хошгоруулаад бай хэмээн эсэргүүцлээ илэрхийлж байв. Ардчилал байгаа, байхгүй гэдэг бол асар комплекс асуудал болчихоод байгаа. Харин бид ингэж жагсаж чадаж байгаа нь, өөрөө өөртөө (олон хүн) үнэнч байгаа нь ардчилал бэхжих найдвар байгааг харууллаа. Сүүлийн жилүүдэд дампуурал дагуулах их мөнгөний үнэрээр хүмүүсийн тархийг цатгахыг оролдсон боловч хүмүүс амьд байгаа, биеэ даан сэтгэж чадаж байгаа нь урамтай байна.

АНУ-ын тухайд ардчиллын үлгэр болсон, түүний давалгаануудыг өдөөгч орон мөн боловч энэ улс чинь цаанаа бас өөрийн ашиг сонирхолтой, ахуй амьдралтай учир хүн төрөлхтөний сайн сайхан байдлын төлөө хоолоо хасахгүй нь ойлгомжтой асуудал шүү дээ. Түүх ч үүнийг хангалттай нотолдог. Хэрвээ ашиг сонирхол байвал ардчиллын зөвтгөлөөр үндэслэгээ хийдэг. Байхгүй бол формал байдлаар төвийг сахидаг. Үүнийг түүх хангалттай гэрчилсэний сүүлийнх нь Ливи болон бусад орнуудад өрнөж буй үйл явцад АНУ хэрхэн хандаж байгаагаас харж болно.

Ардчилал бүр өөрийн онцлогтой байдаг. Түгээмэл үнэт зүйлс, түгээмэл суурь дэвсгэр байхын дээр яалт ч үгүй үндэстэн бүрийн түүхэн нөхцөл байдал, сэтгэлгээ, соёлын бүрдүүлбэрүүд, геополитикийн тулгалтанд хавчигдан, хэрчигдэн, хавсарган хөгжиж бэхждэг билээ. Энэ тухай ерөнхий ойлголтыг эндээс авсан биз ээ.

Үндэсний аюулгүй байдал, гадаад бодлогын нүүдлийн хувьд бид АНУ-д найдвар тавихгүй байхын аргагүй, АНУ болон түүний холбоотнуудыг гуравдагч хөршийн чинээнд хүргэхийн төлөө бид зүтгэхээс өөр замгүй билээ. Харин ардчилал бол бидний дотоодын асуудал, одоо өөрсдөө ардчиллаа засаж сэлбэх, бие сэтгэлээ зориулах хэрэгтэй болчихоод байна. Тэгэхгүй бол АНУ дарангуйлагчидтай ч ойлголцож чаддаг, зарим талаараа дарангуйлал нь ардчиллыг бодвол илүү барьцтай харилцаанд тооцдогыг мартах учиргүй юм.

...

2011-04-21T13:29:00.002+08:00

Дотогшоогоо өнгийвөл ...

Camille - George Delerue

Соёлын ялгаа

2011-04-18T00:57:00.008+08:00

Зөвхөн ганцхан үгнээс бид соёлын ялгааг олж харж чадна: англи хэлний clock runs буюу цаг гүйж байна, испани хэлний clock walks (el reloj anda) буюу цаг алхаж байна; эндээс хэлний ялгаа соёлын ялгааг илэрхийлдэг нь тодорхой байна. Испанийн соёлд хүмүүс минут бүрийг бүрэн дүүрэн тааламжтай өнгөрөөхийг эрхэмлэдэг бөгөөд тэдэнд хүмүүст зориулах, хувийн харилцаа үүсгэхэд зориулах, сайхан орчин бий болгохын төлөө зориулах цаг ямагт байдаг.

Бизнесийн харилцаанд ч гэсэн эхлээд хэн нэг хайртай хүнийх нь эрүүл мэндийг асуух нь нийтлэг бөгөөд үүнгүйгээр энэ харилцаа нь ихээхэн дарамтан дор болж байгаа мэт сэтгэгдэл төрдөг. Англи хэлт ертөнцөд аливаа зүйлс түргэн өнгөрдөг бөгөөд үүнд амжих нь маш чухал байдаг нь англи хэлний цаг гүйх гэсэн үгнээс харж болно.

Эх сурвалж: Миний хийж байсан рефератаас

Ардчиллын төөрөгдлүүд

2011-04-18T00:49:00.002+08:00

Миний бие 2006 онд МУИС-ийг төгсөхдөө "Монгол дахь ардчиллын чанар, түүнийг үнэлэх нь" сэдвээр диплом бичиж байсан юм. (Гэхдээ энэ мэргэжлээрээ ер ажиллаагүй, сүүлд сурсан MBA-ээр амьдралаа хөөж байгаа тул би улс төр судлаач биш шүү.) Диплом маань хүмүүсийн нийтлэгээр төсөөлдөгчлөн энгийн учир шалтгааны хэлхээ, төөрч будилам, тодорхой бус үгэн далай, зохиогчийн сэтгэл хөдлөлийн гажуудалд живчих гээд байдаг нийгмийн шинжлэх ухааны судалгаанд тоон аргыг өргөн ашиглаж, түүнийг индексжүүлэх талаар байсан нь надад сонирхолтой байжээ.
Өнөөдөр нэгэн дүүдээ "ардчилал"-ын тухай мэдээлэл, баримт олж өгөх гээд файлуудаа ухаж байгаад тэр үед цуглуулж байсан зарим сонирхолтой зүйлсийг оллоо. Эдгээрийн нэг нь АНУ-ын улс төр судлаачдын эцгүүдийн нэгэнд тооцогддог, Доктор, Йелийн их сургуулийн Проф. Роберт Далийн"Ардчиллын тухай" номноос хийсэн товч тэмдэглэлүүд юм. Тус ном 2004 онд монгол хэлнээ орчуулагдсан болно.

Монгол дахь ардчиллын тухай эргэцүүлэх тусам гашуун боловч үнэт зүйлийн эрхэмлэлээр биш харин процессын, эволюцийн жамаар хөгжих ёстойг ухамсарлаж, өдөр тутам бидэнд тохиолдож буй, нүдний өмнө өрнөж буй үйл явдлуудыг жигшин зэвүүцэх, буруушаан үгүйсгэхээсээ илүүтэйгээр өнөөгийн байгаа байдлын голдрил нь зөв үү, гажилт байлаа гэхэд энэ гажилт цаг хугацааны болоод хөгжлийн хэр үр нөлөөтэй вэ гэдэгт зовниж, үйл явц голдрилын дагуу ургахад нь чадах чинээгээрээ оролцоогоо хангах юм сан гэж боддог. Үнэхээр болохгүй, бүтэхгүй байгаад бидний амьдралд муугаар нөлөөлөн зовоож буй зүйлс олон ч бид амьдарч буй учраас байнга л зүүж таардаг ягаан, ногоон, саарал шилнүүдгүйгээр аваад үзэхэд Монголд ардчилал хэр байна вэ? Та нар юу гэж бодном?

Ардчиллын талаар Freedom House (2010), Barometer (2007), World Values Survey, Polity III, Transparency гэх мэт судалгаанууд байдаг (холбоосууд дээр дарж Монгол улсад өгсөн үнэлгээнүүдийг сонирхоно уу) бөгөөд эдгээр түлхүүр үгсээр хайгуулдаад интернэтээс олоод харж болно. Роберт Даль гуай бол Ардчиллын чанарын хэмжүүрүүдэд үйл ажиллагааны (хууль дээдлэх ёс, оролцоо, өрсөлдөөн, хариуцлагын хэвтээ болон босоо тогтолцоо), агуулгын (иргэний болон улс төрийн эрх чөлөөг дээдлэх, улс төрийн эрх тэгш байдал) үр дүнгийн (үүрэг хариуцлага) зэрэг 8 шалгуурыг авч үзжээ. Эдгээр шалгуур бүр нь цаашаа дэд шалгууруудад хуваагдаад, тэгээд дэд шалгуурууд нь нэг бус нилээд хэдэн талбарын олон талт судалгаа, баримтын үндсэн дээр тодордог тул яг одоо ямар байгааг тодорхойлох нь төвөгтэй ажил юм. Мөн түүний үндэслэгээний зохистой эсэх тухай бүтээлчээр авч хэлэлцэнэ гэдэг өөрөө нөр их академик ажил хийсний дараа боломжтой болох тул зөвхөн өөрийн субьектив байдлаар үнэлэхэд манайд ардчилал хөгжиж ч болох, ухарч ч болох эгзэгтэй хэвээр байна (энхийн манаа гэдэг шиг ардчиллын манаанд зогсдог ухамсарт иргэд олон болох тусмаа ардчилал хөгждөг болохоор байнга сэрэмжтэй, мэдрэмжтэй байхгүй бол болохгүй) гэмээр байна.

Ингээд диплом бичиж байх үед тэмдэглэсэн зарим зүйлсээ буулгахаар шийдлээ. Эхний бичлэгт Роберт Далийн "Ардчиллын тухай" номны "Төөрөгдлүүд" хэсгийн тэмдэглэлээ тавилаа.

... Нэгдүгээрт, ардчиллын мандал бууралтыг үе үе богино хугацаанд удааширдаг авч ямар нэг алсын оргил өөд жигд дээшээ өгссөн хөдөлгөөн гэж яагаад ч хэлж болохгүй юм. Ардчиллын түүхийг аваад үзэхэд хааяа л нэг өндөрлөг газар таардаг хязгааргүй цэлийх цөл газрын замыг санагдуулах агаад зөвхөн тодорхой агшнаас эхлэн өнөөдрийн оршин байгаа тэр өндөрлөг рүү урт удаан мацах зам эхэлдэг. [Х12]

... Хоёрдугаарт, ардчиллыг мөнхийн бөгөөд уурын машин лугаа нийтэд болон бүх хүнд зориулагдсан зүйл гэж ойлгож болохгүй юм. Ардчиллын хөгжлийг зүгээр л анхдагч гал голомтоосоо үүдэн тархсан, эсвэл янз бүрийн үед, янз бүрийн газарт бие даан үүссэн гэдэг тайлбарыг хэрхэн хийх вэ? [Х12]

... Ардчиллын тархалт нь ямар нэг, магадгүй ихээхэн хэмжээгээр ардчилсан үзэл санаа, зарчмуудын харилцан нэвчилттэй холбоотой, гэхдээ харилцан нэвчилт нь бүрэн тайлбар өгч чадахгүй. Ер нь ардчиллыг гал, зураг, захидал зэргийн адилаар нэгэн зэрэг, нэг газарт бүтээгээгүй байж таарна. Эцсийн эцэст хэрэв тодорхой газарт, тодорхой цаг үед ардчилал үүсэхэд таатай нөхцөл бүрэлдсэн юм бол иймэрхүү таатай нөхцөл ямар нэгэн өөр газарт яагаад бүрэлдэж болоогүй байх билээ? [Х13]

... Ардчиллыг хаана, хэзээ таатай нөхцөл бүрдсэн тэр л газар, тэр л цаг үед тухай бүрт нь шинээр бүтээж байсан гэж үзэж байна. Ийм нөхцөл нь янз бүрийн газарт, янз бүрийн үед үүсч байжээ. Үржил шимт хөрс, хангалттай хур тунадас газар тариалангийн хөгжлийг тэтгэдэг лугаа тодорхой, таатай хүчин зүйлүүдийн хослол нь засаглалын ардчилсан аргын хөгжих хандлагад таатай нөлөө үзүүлж ирсэн биз ээ. [Х13]

… бид хүүхэд байхаасаа эхлэн олон шинэ зүйлсэд дасч, тэдгээр нь бидэнд ойлгомжтой, жам ёсны мэт санагдаад ирэхээр өөрийн эрхгүй яагаад бидний өмнөх үеийнхэн үүнийг олж чадаагүй, яагаад тэд үүнийг өдөр тутмын хэрэг болгож чадаагүй зэргийг гайхдагаа санаад үзэцгээе. Бидний дундаас олон хүн урд өмнө тухайн цаг үедээ бүтээж, нээсэн зүйлсийг байх ёстой зүйл мэтээр ойлгодог. [Х17]

... Бид ардчиллын тухай асуудлуудыг хэлэлцээд ирэхэд: “ардчилал” гэсэн ойлголт нь эрхэмлэлд ч (идеал), бодит байдалд ч адилхан хамаатай болчихдог эгэл нэгэн зүйл их будлиан тарьдаг. Нэг нь ардчиллын эрхэмлэлийн тухай ярьж байхад, нөгөө нь голчлон ардчилсан гэж нэрлэдэг засаглалын бодит системийг ярьж байна. Энэ хоёр юу ярьж байгаагаа тодруулах хүртэл бие биенээ үл ойлгон маргасаар л байх юм. [Х27]

... Гүн ухаантнууд зорилго, эрмэлзэл, үнэт зүйлс гэх мэтийн тухай болон бодит байдал, бодит нөхцлийн тухай бидний төсөөллийн хооронд ямар ялгаа байгаа талаар эцэс төгсгөлгүй маргасаар ирсэн. Эхний бүлэг гаргалгаа нь “Бид юу хийх ёстой вэ? Тухайн нөхцөл байдалд ямар үйлдэл нь зөв байх вэ?” гэдэг, хоёр дахь бүлэг гаргалгаа нь “Би юу хийж чадах вэ? Миний өмнө ямар боломж байна вэ?” гэсэн асуултад өгөх хариултад хамаарна. Эхний гаргалгааг үнэт зүйлсийн (эсвэл ёс суртахууны), хоёр дахь гаргалгааг эмпирик гэж нэрлэдэг юм. [Х27]

... “Ардчилал гэж юу вэ?“ гэсэн асуултад хариулахдаа бид өөрсдийнхөө үнэлэмж дээр буюу юуг нэр төртэй, зөв, хүссэн зорилго гэж үзэх явдал дээр бараг бүрэн тулгуурласан үндэслэл хэлдэг. Зүүнээс баруун тийш шилжих “Ардчилал юунд хэрэгтэй вэ?” гэсэн асуулт дээр ирэхэд ёс суртахууны категориуд дээр ихээхэн хэмжээгээр тогтож байсан бидний үнэлэмж бодит ертөнцөд оршин байгаа шалтгаан - үр дагаврын холбоо, хязгаарлалт, боломжийн тухай өөрсдийн маань төсөөллөөс хамаарч эхэлнэ, өөрөөр хэлбэл тэдгээр нь эмпирик шинжтэй болж эхэлж байна. Энэ бол бид баттай мэдээ, баримт, дам гэрчүүдийн тайлбарлалд ихээхэн хэмжээгээр найддаг. Бодит ардчилалд улс төрийн ямар институтууд шаардлагатай байгааг тодорхойлохыг оролдохдоо бид гэрч баримт, эмпирик дүгнэлтэд илүүтэй итгэдэг. Энд ч гэсэн ардчиллын утга холбогдол, үнэт зүйлсийн тухай бидний анхдагч үнэлэмжээс хэсэгчлэн хамааралтай нь бидний хувьд чухал юм. Үнэн хэрэгтээ бол ардчилсан үнэт зүйлс, түүний шалгуур бидэнд нэн чухал байгаагаас бодит байдалд байгаа ардчилсан институтын шинж чанарын талаар бид санаа зовж байна. [Х32]

I got Air Supply

2011-04-15T13:39:00.006+08:00

I can wait forever - Air Supply

Зайсан

2011-04-14T12:52:00.000+08:00

Өчигдөр үдэш нэгэн найзтайгаа Зайсан толгой руу салхинд гарсан биш нилээд ундууцалтай буцав. За бас блогийн зургийн зай дүүрсэн гэнээ. Энэ сүүлчийн зурагтай нийтлэл болж байх шиг байна.

Монгол хүн хогийн саванд амьдарч байна.

Монгол хүн ингэж унтаж байна.

Нэгдүгээрт Туул голын хоёр ховил бараг л усгүй байна. Хоёрдугаарт цаахна нь М-Си-Эс-ийн хууль зөрчсөн ажиллагааг харж болно.

Энэ Монгол төрхтэй Будда биш дэг

Энэ хашаа ийм учиртай юм байна, ккк. Басамжлал мэт, ердөө ч гоё сайхан харагдахгүй байна.

Сонин сэтгэлгээ шүү :)

Хаа сайгүй хамар шүргэх шахам кранууд, ялагдаж буй байгаль

Шинэхэн жорлон нь нэг иймэрхүү

Ялтан

Эерэг

Сөрөг

Колоничлол хийгээд шуналын бай.

Хэрэв шударга ёс ялна гэвэл энд байгаа цементүүд бүгд ховхрох хэрэгтэй болно (Даархан цаазтай газар болон Туул голын хамгаалалтын бүст баригдсан, баригдаж буй учир) гэсэн үг!

Neo-colonialism: Core and peripheral states

2011-04-13T03:51:00.018+08:00

Шинэ үеийн колоничлол: төвийн гүрэн ба эргэн тойрны улсуудын харьцаа

	Хэлбэр	Төв гүрэн юу эрхлэх	Эргэн тойрныхон нь
1	Эдийн засаг	үйлдвэрлэл (зөвхөн бүтээх)	Түүхий эд, зах зээл, хямд ажиллах хүч
2	Улс төр	Шийдвэр гаргах, загварчлах	Хүлцэнгүй, даган дууриагч байх
3	Цэрэг	Батлан хамгаалах, бут цохих	Сахилгажих, шийтгүүлэх
4	Харилцаа холбоо	Мэдээлэл өмчлөх	Мэдээллийг хэлэлцэх эрхгүй
5	Соёл	Сургах, сургамжлах	Амьдрал дээр турших, нотлох

Эх сурвалж: Евразийн Геополитик, Олон Улсын Харилцаа: Одоо ба ирээдүй., Д.Баярхүү, 2002

Zavi

2011-04-12T22:14:00.003+08:00

Tsag hugatsaa niseh tusam neg zavin deer suuj bgaa hemeen naidaj bsan olon anduud zavin deeree togtoj chadahgui jivj bgaag harah bolloo. Bid nar uursdiiguu itgel unemshil, undur standartaar uyahgui l bol davalgaa avaad shideed bna. Negent davalgaand shidegdsen humuus zavin deeree ergej garch chadah naidvargui boljee.

Jivegsdiig ajiglahad hun bodlynhoo tsaraagaar amidardag bololtoi. Uuruusuu iluu garsanyg bodoj, uildej chadahgui l bol hun naidvargui boldog yum bna.

Niigem muuhai bna, gehdee iim muuhai uzegdel hunii chanar chansaag hyalbarhan shalgaj, bugdiin uchryg olj, hujryg tungaagaad ugdug ajee. Zavinaas sain duraar usersen zarim nuhduuded burtaglagdsan tengistee sain jivehiig l eruuhuus du. Zarim n usrehees argagui bdald orj bj ch magad. Iim tohioldold bid gar garaasaa atgaltsaad ereg hurtel teseh yostoi.

Бас л хавраар

2011-04-10T15:48:00.000+08:00

Херерогийн хядлага /1904-1907/

2011-04-08T16:34:00.005+08:00

Үүнийг 2008 онд бичиж байжээ.

Херерогийн хядлага нь Германы Өмнөд Африкийн Херерочуудын Германы колонийн дарлалын эсрэг гаргасан бослогыг нухчин дарах гэснээс үүдэн Германы эзэнт улс Херерочуудын хооронд 1904-1907 онуудын хооронд өнөөгийн Намиб улсын нутаг дэвсгэрт явагдсан цуст мөргөлдөөн бөгөөд энэ нь ХХ зууны анхны геноцид хэмээн түүхнээ тэмдэглэгджээ.

Европын их гүрнүүдийн Африк дахь колончилолын эрин үед өнөөгийн Намибын нутаг дэвсгэрт Их Британи улс ямарваа нэг ашиг сонирхолгүй болохоо зарласан даруй буюу 1884 оны 8-р сард Герман улс яаравчлан уг нутгийг өөрийн протекторат болохыг зарласнаар өнөөгийн Намиб улсын нутаг дэвсгэр нь тухайн үеийн Германы эзэнт улсын колони нутаг болсон бөгөөд нийт Африк дахь Германы колониудаас эдийн засгийн хувьд хамгийн чухал нутаг дэвсгэрт тооцогдож байв. Учир нь уг колонийн нутаг дэвсгэрт алмазны баялаг ордууд ихээр илрэх болжээ. Херерочууд нь өнөөгийн Намибын нутаг дэвсгэрт үхэр хариулан амьдардаг малчид байсан бөгөөд уг нутгийг Дамарлэнд гэж нэрлэдэг байв.

1904 оны 1-р сарын 12-нд херерочууд Самуэль Махарерогийн удирдлаган дор Германы колонийн захиргааны эсрэг босчээ. Германчууд уг нутгийн иргэдээс газрыг нь булаан авч, нутгийн хүн амыг боол болгож байсан нь тэднийг Германчуудын эсрэг босоход хүргэсэн юм. Босогчид 120 герман хүнийг алж, нилээд тооны фермүүдийг сүйтгэснээс гадна Окаханжа боомтыг эзлэн авч, колонийн нийслэл Виндхук орох замыг тасалсан байна.

Харин энэ үед колонийн захирагч Теодор Лютвин цэргийн нэмэлт хүч илгээхийг Берлинээс хүссэний дагуу Германы Баруун Өмнөд Африкийн цэргийн командлагчаар томилогдсон, генерал Лотар фон Трода 14,000 цэргийн хамтаар Дамарлэндэд ирлээ. Генерал Трода нь Германы эзэн хаан II Уилльямаас олгосон эрхийн дагуу зөвхөн Эзэн хаанд шууд захирагдаж байсан нь колонийн захирагч Лютвинээс хавьгүй илүү эрх мэдэлтэй байсан гэсэн үг юм. Захирагч Лютвин бослогыг дарсаны дараа хэлэлцээ хийх сонирхолтой байсан бол генерал Трота нутгийн уугуул иргэдийг дахин эсэргүүцэх тэнхэлгүй болтол нь нам дарах сонирхолтой байлаа.

1904 оны 8-р сард Германы цэрэг 5,000 хереро дайчдын эсрэг Уатербейргийн тулалдаанд ялсан боловч бүрэн бүслэлтэнд оруулж чадахгүй байлаа. Энэ үед Их Британий засгийн газраас Уатербейргийн тулалдаанд амьд үлдсэн херерочуудад Британий Өмнөд Африкийн Бечуанлэнднд нутаг олгосон учир, амьд үлдсэн хереро дайчид тийшээ дүрвэцгээсэн байна. Гэхдээ тэд замдаа Калахаригийн элсэн цөлийг гатлах ёстой байлаа. Харамсалтай нь тэдний ихэнх нь замдаа ангаж үхсэн байна. Сүүлд Германчууд 25-50 метр гүн ухсан нүхнүүдийн хажуугаас хүний араг яснууд олноор олсон бөгөөд ус ихээр дутагдаж байсан тул ердөө л 1,000 гаруй херерочууд Калахариг гатлан Бечуанлэндэд ирсэн гэдэг.

Уатербейргийн тулалдааны дараа генерал фон Трода нь “Германы цэргүүдийн агуу жанжин миний бие энэхүү илгээлтийг Херерогийн хүн ардад явуулж байна. Бүх херерочууд энэхүү газрыг орхин одох ёстой бөгөөд Германи улсын нутаг дэвсгэрээс илэрсэн аливаа хереро хүнийг буутай, буугүй эсэх, үхэртэй, үхэргүй эсэхээс үл хамааран үг дуугүй буудан хороох болно. Ямар ч эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд гэсэн ялгаварлал байхгүй бөгөөд нэг бол өөрийн хүмүүстэйгээ цуг газар нутгийг чөлөөлж өгөх, эс бөгөөс та нарыг галдан шатаах болно.” гэсэн мэдэгдэлийг бүх херерочуудад хандан гаргалаа. Ингээд бослогыг дарж, дайнд бүрэн ялалт байгуулж чадахгүй байсан тул генерал Тродагийн тушаалаар герман цэргүүд баривчлагдсан эрчүүдийг цаазлах, эмэгтэйчүүд ба хүүхдүүдийг цөлөх явдал хавтгайрах болов. Энэхүү харгислалыг тэвчээгүй колонийн захирагч Теодор Лютвин генерал Тродагийн үйлдлийн талаар эзэн хаанд гомдол мэдүүлж, колонийн хууль ёсыг уландаа гишгэж, нөхцөл байдлыг тогтворжих боломжгүй болгож байна гэж мэдэгдсэн байна. Мөн тэрээр нь цааш нь “Тродагийн үйлдэл нь христийн ёс зүй болоод хүмүүнлэг ёсонд харш бөгөөд колонийн эдийн засгийг сүйрүүлэн, Германы эзэнт гүрний нэр хүндийг уландаа гишгэж байна.” гэж эзэн хаанд мэдүүлжээ.

Харин Германы эзэнт улсын хаан II Уилльям өөрийн Генералын херерочуудын эсрэг явуулж буй бодлогыг хамгаалж, “Херерочуудыг Женевийн конвенц болон бусад хэлэлцээрээр хамгаалах боломжгүй, учир нь тэд жинхэнэ хүн биш, хагас хүн юм” гэсэн байна.

Германчуудын энэхүү харгис геноцид бодлого нь нутгийн бусад омог аймгуудыг германчуудын эсрэг мөн адил босоход хүргэсэн байна. 1904 оны сүүлээр нутгийн нама хүн ам бослого гаргав. Байдлыг хяналтандаа авч чадаагүй германчууд нутгийн худаг, уснуудыг хордуулах, бөөнөөр хорих лагериудыг олноор нь байгуулах болов.

1907 оны сүүл гэхэд л Германы цэрэг нутгийн иргэдийн эсэргүүцлийг дарж, Херерогийн дайн буюу хядлага дуусчээ. Харин 1915 он гэхэд Германы тус колони нь Дэлхийн I дайны үеийн колони хоорондын мөргөлдөөнөөр Өмнөд Африкийн цэрэгт эзлэгдсэн байна.

1985 онд НҮБ Баруун Өмнөд Африк дахь Хереро болон Нама үндэстнүүдийг олноор нь хоморголон устгасан явдал нь ХХ зууны хамгийн анхны геноцид болсон хэмээн зарласан бол Германи улс 2004 онд буюу бүтэн 100 зуун жилийн дараа болсон явдалд уучлалт гуйжээ. Сонирхолтой нь 2007 онд генерал Лотар фон Тродагийн гэр бүлийнхэн нь Намибт айлчилж, Хереро омгийн ахлагчдаас өвөг дээдсийнхээ хийсэн үйлдлийнх нь төлөө уучлалт гуйжээ.

Энэхүү дайны үеэр 65,000 хереро /нийт херерочуудын 60%/, 10,000 нама /бүх намачуудын 50%/ хүмүүс, нийт 75,000 хүн алагджээ. Тус дайны үеэр учирсан хохиролд цэрэг дайны үйл ажиллагаанаас илүүгээр геноцид буюу үй олноор хоморголон устгасан явдал нь зонхилох нөлөө үзүүлсэн байна.

Цөллөгийг даван Британы эзэмшилд ирсэн байгаа Херерочууд

Нама омгийнхон

Германы Баруун өмнөд Африкийн колони (өнөөгийн Намиб улс)

Хереро хүмүүсийн гавлын яс нь герман цэргүүдийн хувьд ашигтай наймаа болдог байв. Тэд эдгээрийг социал дарвинизмын үзэл суртлыг нотлохоор ажиллаж байсан эрдэмтэд, их сургуулиуд, мөн музейнуудэд илгээж байлаа. Ингэхийн тулд тэрхүү араг ясны мах, арьс, үсний үлдэгдлүүдээс нь хутгаар цэвэрлэдэг байжээ.

Бөөнөөр хорих хуаран

Боолын дуудлага худалдаа

Фон Тротагийн хойч үе хереро, намачуудаас уучлалт гуйсан ч үүнийг нь тэд доромжлол гэж хүлээн авчээ.

Би

2011-04-07T16:16:00.006+08:00

Хүн Маслоугийн хэрэгцээний онолын дагуу явдаг гэдгийг урьд өмнөхөөс илүүтэй ойлголоо. Мэдээж өмнөх "Боломж" гэсэн бичлэгт дурьдагдсан хүчин зүйлсээс ангидаар бол шүү дээ.

Тэгэхээр хүний хэрхэн бодож, үйлдэж буй нь Маслоугийн хэрэгцээний онол болоод "Боломж"-ийн хязгаараар тодорхойлогдоно.

ХҮН бол гоц гойд амьтан биш, бурхан биш, байгалийн (ертөнцийн) нэг хэсэг юм. Бүгдийг захирах гэж, бүгдийг тааллаараа байлгах гэж, бүгдийг эзэмдэх гэж тэмүүлэх нь утгагүй билээ. Ертөнцийн түгээмэл хууль гэж нэг л бий. Түүний нэг хиймэл, барьцгүй давхрагыг нь Нийгмийн хууль гэж бид тайлдаг бололтой. Ертөнц жамаараа явсан, жамаараа яваа, жамаараа ч явна. Энэ нь өөрийн, индивидуалийн үнэ цэнийг огт үгүйсгэж байгаа хэрэг биш. Ертөнцийн жамыг мөрдүүлэх, ертөнцийн жамыг хурдасгахын төлөө ухамсарт хүн амьдардаг байна. Энэ тухай бага бичвэл буруу бичих тул их задаргаатай, багцлахад төвөгтэй, сүүлд бичнээ.

Энэ бүгдээс хийх хувийн дүгнэлт бол өөрийн явцуу дур хүслээ гүйцэлдүүлэх зорилгоор мөнгө, эрх мэдэл, эд хөрөнгө, өнгө төрхийн хойноос хөөцөлдөх нь бүхэлдээ утгагүй, үр ашиггүй ажил ажээ. Бид зүгээр л гинжин цувааны үргэжлэл байх гэж, мөн хайрын төлөө, үнэ цэнийн үржвэрийн төлөө мэндэлжээ.

Улс төрийн философийн ишлэлүүд

2011-04-07T14:33:00.015+08:00

Нэгэнт хүчний элементүүд бие биедээ нөлөөлөх тул тэдгээрийн харилцааны янз бүрийн зохицлын үр дүнг үнэлэх нь үлэмж бэрх юм. Байгалийн нөөцийн дутагдлыг тэргүүний шинжлэх ухаан, техникээр нөхөж болно. Удирдлагыг үзэл суртал сулруулж болно. Бүх элемент үлэмж сүлжилдсэн, үүнээс уламжлан, хийх тооцоо ихээхэн төвөгтэй учир зарим судлагч хүчийг ямарваа нэгэн ухаалаг оновчтой, магадтай тодорхойлох найдвараа алдаж байна. McCelland Ch. Theory and International System. London, 1966, p.22.

Хэрэв хүчийг төр улсын далд чадвар гэж үзвэл түүний бололцооноос бодит байдал болж хувирах нь, өөрөөр хэлбэл түүний хэрэгжих эсэх нь ямар ч тохиолдолд орон, цагийн тодорхой нөхцлөөс хамаарна. Наполеон шиг “хүчийг” мэддэг хүн өөрийн нь талд материаллаг хүч давуу байсан ч (дайсны тал давуу байхыг ярихгүй юм гэхэд) тулалдааны, тэгэх тусмаа кампанит явуулгын эцсийн дүнг угтан хэлэх дургүй байсан нь санамсаргүй биш биз ээ. Эхлээд зодоонд лавхан орох хэрэгтэй, тэгвэл цааших нь мэдэгдэнэ гэж тэр ярих дуртай байжээ. Өөрөөр хэлбэл хүчний харьцааг гагцхүү хүчийг шалгаж л мэднэ. Гарамгай стратегичийн хувьд Наполеон, тулалдааны эцсийн дүн “олон батальоноос”, өөрөөр хэлбэл материаллаг хүчнээс биш, харин түүнийг хэрэглэх тодорхой нөхцлөөс, үйл явдлын гэнэтийн эргэлтээс, үйл явдлын ба харилцан үйлчлэгч үйл явцын урьдчилан хэлэх аргагүй хөгжлөөс, бүх тушаалын цэргийн дарга нарын чадвараас, тодорхойлоход бэрх боловч хэзээд бодитой оршин байдаг цэргийн ёс суртахууны-психологийн байдлаас, өөрөөр хэлбэл харилцан үйлчлэгч, харилцан холбоот хүчин зүйлийн бүхий л цогцоос шалтгаална гэдгийг сайтар ойлгож байлаа. Эдгээрийг урьдчилан тодорхойлох, тооцох нь (хэрэв бололцоотой юм бол) туйлын бэрх бөгөөд гагцхүү харилцан үйлчлэлийн явцад л илэрнэ. Эдгээр нь армийн буюу төр улсын боломжийн чадварыг бодит хүч болгож, эсвэл хүчний дутагдал болгож хувиргана. Э.А.Поздняков. Улс төрийн философи. УБ. 2004, х.532.

“Төгс эрхт” нэгжүүд байнгын тэмцэлд татагдан орсон (байдаг) төр улсуудын системт системт хүч нь цагийн цагт харьцангуй хэмжигдэхүүн байлаа. Бусдаас бүрэн тусдаа оршин буй төр улс “хүчний ашиг сонирхолтой” байж чадахгүй, яагаад вэ гэвэл төр улсуудын холбоо, өрсөлдөөн, мөргөлдөөнөөс ийм ашиг сонирхол урган гарна. Төрийн “хүч” гэдэг ойлголт дангаараа утгагүй юм; бусад төр улсын хүчтэй жишихэд л утгатай болно” Schuman Frederick. International Politics. N.Y., 1933, p.506

Хүчин чадлын онцолборын шинжийг гол болгох нь “улс төрийн реализм” хэмээх чиглэлийн хамгийн сул тал бөгөөд энэ нь ч далд үлдсэнгүй. Поздняков Э.А. Улс төрийн философи. УБ., 2004, х.536

“Хүчний тэнцэл нь санамсаргүй нөхцөл байдал, талархал, жигшил, эсвэл бусад иймэрхүү мэдрэл сэтгэлийн тулгасан зорилгот чанар биш, улс төрийн бодлогын хууль мөн” Churchill Winston S., The Second World War., Vol.1, The Gathering Storm. Boston, 1948, pp.207-208.

“Хүчний тэнцвэрт хуваарь, эсвэл эртний Ром шиг бүхнийг багтаасан нэг эзэнт улсад бүгдийг захируулах энэ хоёроос өөр сонголт байхгүй” Butterfield H. The Balance of Power. In: Diplomatic Investigations. Essays in the Theory of International Politics. Ed. by Herbert Butterfield and Martin Wight. Cambridge, Massachusetts, 1966, p.142.

“Тэнцвэрийг хөдөлгөөнөөс тусгаарлашгүй … Аливаа тусгаар харьцангуй хөдөлгөөн бол … харьцангуй тайван байдал, тэнцвэр тогтоох эрмэлзэл мөн бөгөөд үүний хамт “аливаа тэнцвэр цаг зуурын, харьцангуй байдаг юм ” Маркс К. И Энгельс Ф. Соч., т. 20, с. 561-562.

“Төр улс нь өөр нэгэн төр улсын хүчийг хязгаарлах ажил үргэлж хийж байдаг. Төр улс өөртөө ашигтай тэнцлийг сонирхдогт асуудлын гол нь байгаа юм. Тэдгээрийн зорилго нь тэнцвэр биш, Илэрхий давуу байдалд оршино.” Spykman, N. Op, cit., pp, 21-22

Хэн нэг нь зорилгодоо хүрэлгүй зогсоно гэж бодвол үнэхээр утгагүй хэрэг болно, Учир нь зорилгодоо хүрэх зориг хүсэл бол түүнд хүрэхэд шаардагдах бүх хэрэгслийг ашиглах зориг хүсэл юм… Эдгээр хэрэгсэл цөмийнх байгаа баримт дангаараа утга холбогдолгүй юм. Түүгээр үл барам эдүгээ түүнийг эзэмшиж, үндэсний аюулгүй байдал хутганы ирэн дээр байгаа нөхцөлд түүнийг хэрэглэнэ гэдэгт эргэлзэх юмгүй болно. Цөмийн зэвсэг хэрэглэвэл хойшлуулж болно гэж бодвол өөрийн улс орныг устгахад тэргүүлэгчдийн суудалд суух улс төрийн бодлоготон цөөн биз ээ. Holmes Robert. On war and Morality, Princeton, N.J., 1989, p.5.

Хэрэв та дайтагч их гүрнүүдийн хоёр бүлгийн улс төрийн бодлогыг хэдэн арван жилийн турш судлаагүй бол… хэрэв та энэ дайн урьдын улс төрийн бодлоготой холбогдсоны харуулаагүй бол та энэ дайнаас юу ч ойлгохгүй. См.: Ленин В.И. Полн. собр. соч., т.32, с.79, 80, 82.

Нийгмийн тухайд гэвэд энд ерийн батлан хамгаалах эрх нь заримдаа довтлох зайлшгүйг төрүүлдэг, жишээлбэл, урт хугацааны найрамдал өөрийг нь устгах бололцоо нөгөө улсад олгож байна. Энэ цаг үед довтолгоо л энэхүү устгалыг зогсоох цорын ганц арга хэрэгсэл болж байна гэдгийг ард түмэн олж харах тохиолдол байна. … дайны эрх нь зайлшгүйгээс, чанд шударга ёсноос урган гарч байна. Монтескье Шарль. О духе законов. Кн. Х, гл. 1. Избр. произв., М., 1955, с.275.

Шууд оролцогчид нь дайнд нэмэрлэн оруулдаг эдгээр бодгаль зан суртахууны мэдрэмжгүйгээр аливаа дайн улс төрийн үргэлжлэл гурав дахин болж байлаа ч гэсэн нядалгаа болж хувирах юм. Дайн бүхэн ёс суртахууны энергийн бөөм юм. “Эцсийн ялалт” ёс суртахууны энергийн ачаар хүрсэн гэдгийг батлаж болохгүй ганц, хоёр дайныг хэн хүн нэрлэж чадахгүй биз ээ. Ranke Leopold von. The Theory and Practice of History, p.117.

Улс түмэн бүрийн соёл хосгүй, өвөрмөц байдаг төдийгүй, түүний салшгүй хэсэг болох шинжлэх ухаан ч ардын, үндэсний шинжтэй тухай санааг Данилевский хөгжүүлж байлаа. Данилевский энэ талаар хамгийн төвөгтэй жишээ авсан нь үндэсний шинж чухам яаж байх вэ гэмээр математик юм. Энд ч, тэгэхдээ бүр тод илэрдэгийг Данилевский харуулжээ. Тэрвээр үүнтэй холбогдуулан, грекүүд математик судалгаандаа геометрийн арга гэгчийг, шинэ Европын эрдэмтэд анализын арга хэрэглэж байсан баримт жишээ гаргажээ. Судалгааны аргын энэ ялгаа санамсаргүй биш; эллиний болон герман-ромын соёлын маяг бүхий улс түмний сэтгэцийн онцлогоор үүнийг сайтар тайлбарлаж болно гэж тэр үзсэн юм. Э.А.Поздняков, х 42

Үндэсний төр улсын амжилтын нууцыг түүний өвөрмөц төрийн үйл ажиллагаа, төлөвлөгөө, эрмэлзлээс, товчилбол улс төрөөс эрэх хэрэгтэй, биологи буюу географийн зэрэг хөндлөнгийн салбараас эрэх хэрэггүй. Ортега-и-Гассет Хосе. “Восстание масс”. – “Вопросы философии”, 4/1989, с.143-145.

“Үндэстэн бол арьстны ч, тэр байтугай угсаатны зүйн ч категори биш нь мэдээж. Энэ бол юуны өмнө соёлын, дараагийн дугаарт улс төрийн категори юм. Бид түүнийг төр ба соёлын давхцан тохироо гэж тодорхойлж болно. Тухайн соёлын бүх, эсвэл бараг бүх хүрээ улс төрийн нэгэн зохион байгуулалтад багтаж байгаа, түүний дотор нэгэн зонхилох соёлд байр байгаа тэр газар бид үндэстэн гэж нэрлэдэг зүйл үүснэ”. Федотов Г.П. Судьба и грехи России. В 2-х тт., т.2, М., 1992, с.245.

Түүхийг ард түмэн (үндэстэн) бүтээдэг бус, харин ард түмнийг түүх бүтээдэг. Федотов Г.П. Судьба и грехи России. В 2-х тт., т.2, М., 1992, с.245.

Орчин үеийн итали буюу грек үндэстний соёл нь эртний Ром, Грекийн эсвэл Сэргэн мандалтын соёлтой зөвхөн газар нутгийн нийтлэгтэй; үүнчлэн өнөөгийн франц үндэстний соёл – Соён гэгээрүүлэлтийн үеийн францын соёлтой, өнөөгийн Германы соёл – Романтизмын үеийн, Бисмаркийн эсвэл Хитлерийн үеийн Германы соёлтой; өнөөгийн Орос орны соёл – Москвагийн Орос буюу XIX зууны Оросын соёлтой газар нутгийн нийтлэгтэй… Угсаатан - түүхийн нийтлэгийн хувь ард түмэн бүр хөгжлийнхөө явцад үндэсний янз бүрийн соёлтой янз бүрийн үндэстнийг төрүүлж болно. Э.А.Поздняков

“Ард түмэн бүр өөрийн нь амьдарч буй, нөхцлөөр тодорхойлогдсон өөрийн зан суртахуунтай байна. Иймээс түүнийг түйвээж, ямар ч эрхэм байлаа гэсэн өөр зан суртахууныг түүнд тулган хүлээлгэх боломжгүй юм”. Дюркгейм Э. О разделении общественного труда. М., 1991, с.222-223.

“Эдүгээ хүртэл хүн төрөлхтнийг зан суртахуунтай болгох ёстой байсан бүх арга хэрэгсэл огт зан суртахуунгүй байсан юм“. Ницше

I got it!

2011-03-28T12:07:00.012+08:00

Насан туршдаа - Люмино

Урагшаа залуусаа - Madness

Хүлээлт - Fire

Зөөлөн - Шөнийн галт тэрэг (Night Train)

Forever - A Sound

Би биш, би мөн.

2011-03-28T01:45:00.004+08:00

Хүн өөрийгөө ингэж таних хэрэгтэй гэж бодож байна.

Би мөнгө биш, харин үнэ цэнэ.
Би хувьсагч биш, харин хүчин зүйл.
Би стандарт биш, харин брэнд.
Би элемент биш, харин олонлог.
Би хамхуул биш, харин хөшүүрэг.
Би онол биш, харин мэдрэмж.
Би рациональ биш, харин иррациональ.
Би хууль биш, харин ухамсар.
Би дүр биш, харин хувь хүн.
Би цалин горилогч биш, харин тэмүүлэгч.

Хавар

2011-03-27T17:34:00.002+08:00

Цас хайлж
Цаг наашилжээ.

Машинтай салхилав.

,,,

2011-03-25T22:56:00.008+08:00

Хайрын бурхан - Сараа

Mongolia is not and wasn't a part of China

2011-03-25T18:46:00.014+08:00

Нэг зөрүүд Тайвантай Монгол Хятадын нэг хэсэг мөн, биш, байсан, байгаагүй гэдэг дээр маргалдаад, өөрийгөө болон тусгаар тогтнолоо нотлохын тулд бага сага газар зүйн хичээл заах хэрэгтэй болов, ккк. Хэрвээ дэмжиж байвал сэтгэгдэл хэсэгт англиар бичлэг үлдээнэ үү Монголчуудаа!

I believe that Mongolia wasn't and never won't be a part of China. Please see just some facts on geographical developments of Chinese empires and states.

First empires of China - Xia, Shang & Zhou (2100-256 B.C.)

The Warring States period (475-221 B.C.)

Qin Empire - China's first unified empire (221-206 B.C.)

Han Dynasty (206 B.C.-220)

The Three Kingdoms Period (220-280)

Jin Dynasty (265-420)

Southern (Liu) & Northern (Wei) Dynasties, 420-589

Sui Dynasty (581-618)

Tang Dynasty (618-907)

Song (960-1279), Liao (907-1125) & Xia (1038-1227)

World map before the Mongols domination period (until the year of 1206)

Mongols (Mongolian Empire) occupied and controlled Mainland China (Geographical term) for over a century until 1368.

Ming dynasty (Yellow coloured state on the below part of the map). Big state on the above part of the map is Mongolian Empire from 1368 till XVII-th century.

Expansion of Qing Empire (The Manchu people are a Tungusic people who originated in Manchuria)

Map of the Qing empire (A.D. 1820). Mongolia was a protectorate of Qing empire. However Mongolia was never occupied by Manchus, but joined by themselves, except Western Mongolia (Oirads).

We claimed our independence in 29-th December of 1911, just after collapse of Qing dynasty and before the independence of China (1-st January of 1912). But RoC tried to colonize Mongolia, and occupied it from 1919 to 1921. Also RoC didn't recognize political freedom of Mongolians in the territory of Inner Mongolia and Xinjiang Uighur.

Claims of Republic of China. But in reality, they control only the island of Taiwan and other small islands surrounding the Taiwan.

Map made by Republic of China

Comparison of claims between RoC & PRC

Imperialist claim of territory loss by some Chinese nationalists (1820 / 1990)

Mongolia's independence was recognized by Republic of China in 1946, and by People's Republic of China in 1949. We joined UN as a member in 1961.

PS:
RoC recognized sovereignty of Mongolia in 1946, but shortly thereafter in 1953, due to the deterioration of diplomatic relations with the Soviet Union, RoC revoked this recognition and kept considering it a part of mainland China. In 2002, however, the government under Chen Shui-bian declared that it recognized Mongolia's independence, even though no legislative actions were taken to address concerns over its constitutional claims to Mongolia.

In fact, Taiwan is not recognized by any countries, except 23 countries such as Burkina Faso, Swaziland, Haiti and Nauru. RoC was expelled by General Assembly Resolution 2758 and replaced in all UN organs with the PRC.

Шоргоолж

2011-03-25T13:37:00.007+08:00

Биеэ засаад гэрээ зас, гэрээ засаад төрөө зас гэдэг дээ. Биеэ засаад дуусчихсан уу гэтэл тийм биш байна, гэхдээ засах найдлага байгаа гэж итгэж байна. Ер нь хэрвээ гэгээрчихсэн нэгэн байсан бол энэ дэлхийд тоос манаргаж ч явахгүй байсан биз, ккк.

Гэрээ бол засах битгий хэл гэртэй ч болоогүй нэгэн байна. Гэрээ засая гэтэл цагийн юм цагтаа, цаг нь болоогүй бол хичнээн төгс төгөлдөр, хичнээн максимум утга заагаад ч нэмэргүй болохыг гадарлав.

Төр засах нь миний үүрэг мөн үү, биш үү бүү мэд. Тэгэхдээ өөрөөсөө илүү гардаг, өөрөөсөө илүү зүйлд хамаатай хүн илүү үнэ цэнэтэй байх нь зайлшгүй билээ.

Дайрч давшилж, хэнхэглэж хэдэрлэсний эцэст би ойр дотныхноо хүртэл өөрчилж чадахгүй, найзуудаа хүртэл өөрчилж чадахгүй болохоо ойлгов. Жам ёсны хөгжил, урвал жамаараа л явдаг аж. Хүний хувиа хичээх, борлуулах зөн, ухамсар дэндүү хүчтэй аж. Ерөнхий динамикийг нь дагуулаад юмсыг арай сайн болгохын төлөө эргэн тойрноосоо, хүрч хүртэлцэж чадах хэмжээндээ зарим нэг хувь оролцоогоо хангаад л яваад байхаас даа.

Ингээд Mr.Nice Guy болоод явна гэхэд харамсалтай л юм. Хорвоогийн амьдрал давалгаалж, туйлширч явдаг бололтой. Хоморгонд нь шидэгдчихэлгүй өөрийн болоод ертөнцийн түгээмэл үнэнг дагаж явах нь чухал ажээ.

Хорвоод эрх дураар сэлэн сэлгүүцэх нэгэн байхыг хүснэ.

Хар цагаан зургаар - 1

2011-03-24T19:19:00.007+08:00

Америкийн нэрт зохиолч Эрнест Хемингуэй Испаний иргэний дайнд Бүгд найрамдахчуудын талд байлдаж байх үедээ

Дэлхийн нэгдүгээр дайнд хорт хийг тун түгээмэл ашигладаг байлаа. Зүүн гар талын цэрэг хорт хийн багаа зүүгээгүйн улмаас хоолой нь боогдон унаж байна.

Оттоманы армени хүн амын эсрэг өдүүлсэн үндэстнээр нь хядсан аллага (геноцид)-д 1 сая гаруй арменичууд амь насаа алдсан нь Турк дэх тухай үеийн армени хүн амын 60% орчим нь байлаа. Өнөөдөр Туркт 50.0 мянга хүрэхгүй арменичууд оршин суудаг бөгөөд Армени улс 3.5 сая хүн амтай бол түүний хилийн гадна 7 сая арменичууд амьдарч байгаа юм. Оттоманыг залгамжлагч БНТурк улс өнөөг хүртэл энэ гэмт хэргийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна.

Австри-Унгарын уулын корпус (Д I Д)

Оросын Иргэний Дайнд цагаантны талд байлдаж байсан Буриад цэргүүд

Хятадын иргэний дайны үеийн коммунист цэргүүд

Коммунистууд Бээжинд орж ирлээ (1949)

Испаний иргэний дайны үед коммунистууд Исүсийн хөшөө рүү буудаж байгаа нь (1936)

Гаврило Принцип - Дэлхийн нэгдүгээр дайныг эхлүүлсэн алуурчин

Герман цэргүүд Иерусалимд орж ирж байгаа нь (1914)

Түр баяртай гэж залбирая (Британи, 1914)

Адольф Хитлер Куоминданы төлөөлөгчдийн хамт (1937)

Ленин, Троцкий нар Петроградад, 1921

Ленин, Сталин

БНХАУ-ын хилийн цэрэг (1949)

Сибирьт түгжигдсэн Чехословакийн корпусынхан большевикуудыг цаазалж байгаа нь

Улаан армийн морин цэргүүд

Олноо өргөгдсөн Монгол улсын баатар Барон Унгерн фон Штернберг, Монгол улсын тусгаар тогтнолын үйл хэрэгт туслагч

Дэлхийн нэгдүгээр дайнд Британичууд анх танкыг ашиглаж эхэлжээ.

Хүн ан. Оросын иргэний дайнд оролцож байгаа Америк цэрэг буудсан большевикээ үзмэр болгожээ.

Адмирал Колчак, офицерууд

Иргэний дайны үеийн залуухан Сталин

Ленин Улаан талбай дээр

Оросын иргэний дайны үед Одессыг хамгаалж асан Франц цэргүүд

,,,

2011-03-23T13:50:00.007+08:00

Tears in heaven - Eric Clapton

Modernization

2011-03-23T13:17:00.021+08:00

Энэ асуудлаар С.М.Липсет “Латин америкийн элитүүд” номны өмнөтгөл “Үнэт зүйл, боловрол ба амжилт” алдарт эсседээ Латин Америкийн орнуудын Хойд Америк, Австралазитай харьцуулахад амжилтгүй байдгийн шалтгааныг тэдгээр бүс нутгуудад ноёлж байгаа үнэт зүйл, соёлын системтэй нь холбон тайлбарласан. Үүний гол нь католик этикээс модернизацид орсон протестант этик давуу болохоор нотолсон байна. Өөрөөр хэлбэл латин америкийг АНУ-тай харьцуулахад АНУ-ын давуу тал нь түүний соёл, шашиндаа байдаг аж.

Энэ өгүүлэлдээ Липсет гол анхаарлаа эдийн засгийн амжилтгүй байдлын гол шалтгааныг арга хэрэгслийн зан үйлийн хоцрогдол, сулхан амжилтын баримжаатай холбон үзсэн. Прагматик бус байдал, рациональ өрсөлдөөн ба бюрократын санаачилга дутмаг, эрсдэл ихтэй бизнесийн салбарт ажилладаг зэрэг нь буурай байдлын үндэс нь гэж тодорхойлжээ. Боловсролын салбар нь ч хүн амыг зүй зохисгүй хандлагад нийгэмшүүлдэг байна. Латин Америкийн хоёрдох хамгийн өндөр хөгжилтэй орон болох Аргентин нь уламжлал дээр суурилсан, аристократ арга барил гар урлал, аж үйлдвэр, худалдаанд нөлөөлдөг ба өнөөдөр боловсролын салбар ч үүнд нэрвээд байна. Иймээс соёлын үнэт зүйлс бол эдийн засгийн хөгжил боломжит эсэхийг тогтоодог гол хүчин зүйл юм.

Одоогийн өндөр хөгжилтэй орнуудад модернизацийн хөдөлгөгч хүч нь endogenous (дотоодын) соёлын ба институцийн өөрчлөлт байдаг бол хоцорч хөгжигчдийн хувьд exogenous (гадаадын) өдөөгчтэй байдаг. Модернизацичлагдаж буй гурав дахь ертөнцийн элитүүд барууны загварыг хуулбарлан дасгаж, түүний технологи, үйл ажиллагааны үнэт зүйлс ба хэв шинж, санхүүгийн ба аж үйлдвэрийн, боловсролын институтуудыг гадаадаас оруулж (импортлох) хөгжилд хүрэхийг ойлгоод байна. Барууны колоничлол, гадаад тусламж, гадаадад боловсрол эзэмших боломж, гадаадын хөрөнгө оруулалт, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл г.м. нь бүгд л орчин үежилтийг дамжуулагч суваг болдог ажээ. Иймээс зарим эрдэмтэд орчин үеийн нийгэм АНУ болон Баруун Европтой нэг стандарт бүхий соёлтой болж адилсаж байна гэж үздэг.

Эх сурвалж: Миний бэлдэж байсан семинараас

,,,

2011-03-23T10:17:00.010+08:00

I am sailing - Rod Stewart

The local auto road network of Mongolia

2011-03-22T15:26:00.005+08:00

Монгол Улсын авто замын сүлжээ

Venture Capital & the Finance of Innovation

2011-03-21T20:13:00.000+08:00

Andrew Metrick-ийн Venture Capital & the Finance of Innovation, 2007 хэмээх 500 гаруй нүүртэй номыг тоймлон, товчлон орчуулж дууслаа. Монголоор "Эрсдэлт хөрөнгө оруулалт ба инновацийн санхүүжилт" хэмээн бууж байгаа юм. Уг номыг нэгэн төслийн хүрээнд орчуулсан бөгөөд хэсэгчлэн нийтлэх зөвшөөрөлтэй болсон тул http://player2185.blogspot.com блогтоо зарим хэсгийг нь нийтлэж эхлээд байна.

Уг номны зохиогч Эндрю Метрик нь АНУ-ын Ерөнхийлөгч Барак Обамагийн Эдийн засгийн зөвлөхүүдийн зөвлөлийн гишүүн бөгөөд урьд нь Йелийн их сургуулийн удирдлагын сургуульд Санхүүгийн профессор, бизнесийн чиглэлээр тэргүүлэх сургууль болох Вартонд санхүүгийн тэнхмийн багш, Харвардын их сургуулийн эдийн засгийн тэнхмийн багшаар тус тус ажиллаж байжээ. Тэрээр 2003, 2007 онд Вартоны шилдэг багш, 1998 онд Харвардын шилдэг багшаар тус тус шалгарч байсан юм байна.

Чухал газрын зургууд

2011-03-21T18:59:00.002+08:00

Монгол улсын засаг захиргааны хуваарь, эрчим хүчний сүлжээ бүхий газрын зураг (хадгалвал бүр том, тод харагдана.)

БНХАУ-ын умард хэсгийн төмөр замын сүлжээ бүхий газрын зураг

Майклууд

2011-03-21T04:24:00.001+08:00

Шөнийн 04 цаг болж байна. Та бүгддээ шинэ 7 хоногийн мэндтэй цуг 2 ишлэл хүргэе. Нэг нь миний шүтээн Майкл Жорданых шүү. МЖ-ны үед сагс гэдэг агуу тоглоом байлаа.

"Би тоглох хугацаандаа есөн мянга гаруй удаа бөмбөг алдаж, гурван зуу гаруй тоглолтонд хожигдсон юм. Хорин удаа надад шийдвэрлэх бөмбөг шидэх итгэл хүлээлгэсэн ч би оноогүй билээ. Би дахин дахин бүтэлгүйтэж байлаа. Яг л ийм учраас би амжилтанд хүрсэн юм."

Майкл Жордан, Сагсан бөмбөгч

"Хүмүүс амьдралыг гол төлөв холын зайн марафон гүйлттэй зүйрлэдэг, харин би бол богино зайн гүйлт буюу урт удаан хөдөлмөр, хичээл зүтгэлийн дараа юу чаддагаа үзүүлэх богинохон мөч гэмээр байдаг".

Майкл Жонсон, Гүйлтийн тамирчин

Эх сурвалж: Жинхэнэ саятан., Грей Фаррах, Харрис Фрэнорч; орч. Л. Оюунцэцэг., Улаанбаатар-2008

Libu a.k.a Libya

2011-03-19T18:35:00.024+08:00

Сүүлийн үед Ливи дэх иргэний дайн (мөргөлдөөний шинжтэй)-ыг анхааралтай ажиглалаа.

Уг үйл явдал яагаад сонирхлыг минь татав гэвэл АНУ урт удаан хугацаанд энэ талаар идэвхитэй дуугарахгүй, зөнд нь орхисон мэт байсан нь юм. Уламжлалт бодлогоор бол АНУ үүн дээр тоглох ёстой, тэгэхгүй бол түүний талаарх олон улсын, олон нийтийн хүлээлт нурах гээд байв. Энэ нь ёс суртахууны хүчтэй зэвсгээ зөнд нь хаяж, тэрүүхэн тэндээ амар тайван жаргая чухам гэж байгаа мэт аминчхан, явуургүй харагдаж байлаа.

АНУ-д хайр зарласандаа ч ингэж бодсонгүй, зүгээр л Монголтой холбон уг нөхцөл байдлыг бодоход АНУ-ын байгаа байдал таалагдахгүй байсан юм. Зөвхөн АНУ-ыг яриад байгаа нь миний хувьд өнөөдөртөө АНУ бол дэлхийн цагдаа гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөгтэй холбоотой.

Мэдээж уг мөргөлдөөнд оролцох нь тодорхой эрсдлийг дагуулж байв. Хэрвээ олон нийтийн бослого яллаа ч бодит үр дүн нь гарахгүй бол яахав? Заримдаа ясыг нь хавталзуулаад байдаг Ирак дахь бүтэлтэй ч юм шиг, бүтэлгүй ч юм шиг оролцоо шиг зүйл болох вий гэх мэт.

Гэтэл дэлхий нийтийн ерөнхий хандлага Ойрхи дорнод дахь явцыг зөвтгөх талдаа байгаа шүү дээ. Мөн эдийн засгийн үүднээс бол Ливи газрын тосны зах зээлийн сүрхий том тоглогч биш, гол тоглогчид нь өөрсдөө Ливи дэх явцыг дэмжсэн, тэр бүү хэл Саудын Араб Ливийн газрын тосны нийлүүлэлтийг нөхөх амлалт өөртөө хүлээгээд байв. Ливийн дотоодод ч уг үйл явдлыг дэмжиж байгаа бодитой улс төр, эдийн засаг, нийгмийн хүч байгаа мэт. Тэр битгий хэл тэндхийн хоёр дахь том газрын тосны компани нь босогчдын талыг дэмжиж буйгаа мэдэгдэж байлаа. Уг үйл явдалд идэвхитэй хандсанаараа харин ч стратегийн барьцаа лавшруулаад авах боломж байгаа мэт харагдаад байсан юм. Тэгээд хамгийн чухал нь АНУ Ливийг тоохгүй орхисноороо хүлээх ёс суртахууны болоод гадаад бодлогын алдагдал харьцуулашгүй том байлаа. Ингээд нөхцөл байдлыг түгшин харж байв.

Обама (Обама тэргүүтэй засгийн эрх баригчид) дуугүй байгаад л байлаа. Түүнийг анхлан Ерөнхийлөгчөөр сонгогдоход тэрээр бодлоготон (ккк politic) шиг биш, зүгээр л үйлчилгээний ажилтан (Serviceman) мэт, хэт хүмүүст таалагдахыг хичээгээд, хэт хөнгөхөн гүйгээд байна уу даа гэж бодогдсон юм. Тэр бодлыг минь бататгах мэт АНУ шийдвэргүй, гөлгөр байгаад л байлаа. Сонин санагдаж эхлэв. АНУ ингэтлээ аймхай болчихсон юм гэж үү? Иракийн дайнд л эд нарын зүрх нь үхчихэв үү? Олон нийтийн санаа бодлын өмнө АНУ-ын олон арван жилийн турш дэглэн найруулж ирсэн бодлого, тоглолт хүчгүйдлээ гэж үү? Энэ гутамшгийн дараа АНУ нэр хүндээ хэрхэн аврах вэ? АНУ-ын яриад байдаг ардчилал, түүгээр нөхцөлдсөн гадаад бодлогын зөвтгөл хэрхэн үнэ цэнээ хадгалах вэ?

Ашгүй түүнийг олон улсын түншүүд, төрийн бюрократ бүтэц, Бүгд найрамдах намын шонхрууд, нөхцөл байдлын ерөнхий хандлага чирэн, түлхэн байж зогсох ёстой байранд нь зогсоолоо. За тэгээд мань хүний (Обама) хувьд хамгийн ихээр нөлөөлсөн хүчин зүйл нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр дамжин олон нийтийн санаа бодлын байршилт хэрхсэн нь байсан болов уу даа? Мөн миний тааварлан таах аргагүй нэг зүйл бол АНУ дипломатын арга ажиллагааны хувьд маневрлан нэг хэсэгтээ идэвхигүй, төвийг сахисан байдалтай байгаад байсан юм болов уу гэх хардлага ч байна.

Түдгэлзсэн Орос, Хятад хоёрыг бол ойлгож байна. Учир нь тэд өөрсдөө Ливитэй ойрхон завин дээр сууж буй тул нөхцөл байдал төдийлөн таалагдахгүй байгаа. Ялангуяа Оросын хувьд Ливийн дэглэмийн Соц нийгмийн үеийн их өрийг нь тэглээд оронд нь нилээд том гэрээ хэлцлүүд байгуулсан байсан нь яаж ч магадгүй болоод байгаа юм. Тэд татгалзаж, олон улс, олон нийтийн өмнө нэр хүндээ алдахыг хүссэнгүй, оройлон оролцож өөрийнхөө ашиг сонирхлын эсрэг явахыг хүссэнгүй. Тэгээд л түдгэлзчихлээ.

Кадафи бол олигтой нөхөр биш, ялангуяа яг одоо бол бүр олиггүй харагдаж байна. Гэтэл тэр бол улсын Ерөнхийлөгч. Тэр улс орондоо хуулийг сахиулах, хууль ёсны дэглэмээ хамгаалах эрхтэй нөхөр. Гэхдээ тэр албадлага, дарангуйллаар л засаглалыг атгадаг учир легитим чанар муутай аж.

Ер нь Кадаффигийн муухай зан, муу нэр хүнд, муу засаглал, дэлхий дахины хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийн хүчирхэг байдал, бүс нутаг дахь явц, Арабын лигийн орнуудын энэ дэглэм, Кадафигийн талаархи хандлага, магад зарим талаар өөрийгөө аварч, эсхүл очков авахын тулд Арабын болон Европын зарим орон түүнийг золигт гаргаж буй зэрэг нь түүнийг буланд шахчихлаа.

Энгийн иргэдийг хамгаалахын тулд хүчирхийллийн дэмжлэг үзүүлнэ гэдэг их сонин ойлголт. Хэн нь энгийн иргэн бэ? Энгийн иргэд болон босогчдыг хэрхэн ялган зааглахав гээд л. Кадаффи хүчирхийлэх юм бол эрх, эрх чөлөөг хаалаа, зөрчлөө гэж яригдана, босогчид засгийн газрын эсрэг хүч хэрэглэх юм бол эрх чөлөөний төлөөх тэмцэл гэж яригдах болно. Хэн хүчирхийллийг эхлэв гэдгийг одоо бол дийлэнхи нөхдүүд анзаарахгүй байх болов уу. Бүх юм ойлгомжтой байна.

Миний хувьд Ливийн ард түмний дийлэнхи олонхи нь үүнд хэрхэн хандаж байна вэ гэдгийг мэдэхгүй юм. Үнэт зүйлийн болоод үндэстний ашиг сонирхлын хувьд бол босогчдыг дэмжиж байна, ккк.

Өөрийн хязгаарлагдмал мэдээллийн хүрээнд дүгнэхэд нэг иймэрхүү байна.

Твиттер

2011-03-19T11:15:00.018+08:00

Ккк, өнгөрсөн жил нэг сар хэртэй Твиттертэй байж үзсэн юм. Иймэрхүү зүйлс бууж байжээ. Миний хувьд ажил хэргийн зорилгоор л биш бол дахиж Твиттер нээхгүй байх өө...

Илүү зүйл илүү л байдаг. Гайхалтай үг юм. 9:27 PM Jun 21st via web
Хэрвээ чи гудамж цэвэрлэж байгаа бол Шекспир бүтээлээ туурвиж байгаа мэт хийх ёстой. Мартин Лютер Кинг 5:23 AM Jun 22nd via web
Сүүлийн нэг сар 7 хоногт зоолттой 2 хоног нойргүй сууж таараад байна. Өглөөний мэнд! 12:18 PM Jun 22nd via web
"Монгол улс ба Үндэсний аюулгүй байдал" нэртэй ном редакторлалаа. 5:17 AM Jun 26th via web
7 сарын 1-нээр амь насаа алдагсдад зориулж хөшөө босгоно гэнэ. Бид өнөөдөр хөл толгой нь олдохоо больсон цөвүүн цаг үед амьдарч байна. 2:11 PM Jul 4th via web
Түймэр гарсан юм шиг байна. Шатсан ойн үнэр үнэртэж байгаад эмзэглэх хүн ховор байх шиг. Байгаль, хүн хоёр яасан ч их холдоо вэ дээ? 2:13 PM Jul 4th via web
Хариу хүлээж байна? Тархин дотор шуурга шуурч байна. Цаг хугацааг зогсоохын төлөө амьдармаар санагдана. Амьдралд хэрэгтэй зүйлс тодорхой ... 4:28 AM Jul 9th via web
Түүхийн төгсгөл түүчээлэн түрэг! 4:38 AM Jul 9th via web
Өмнө нь би өөртөө итгэдэг байлаа, өнөө би хувь тавиланд итгэдэг болжээ. 4:42 AM Jul 9th via web
Надад зорилго үгүй, надад сэтгэл л буй ... 5:22 AM Jul 9th via web
Төрөхөд сэтгэл л байдаг. Төгсөхөд сэтгэл л байдаг. Өөрийнхөө Сизифийн домгийг үүгээр дуусгамаар байна. Өрнөх ирээдүйд сэтгэлээр сэлэмүй ... 5:33 AM Jul 9th via web
Хүн төрөлхтний үе болгон чухам ингэж амьдарч ирсний учрыг одоо л тунгаан ялгахтай болж буй мэт. Цаашид ч ингэж л үргэлжлэх учиртай. 5:59 AM Jul 9th via web
Түүнтэйгээ хамт байхад Түнэр харанхуй ч гэрэлтэй, Түүнтэйгээ хамт байхад Түмэн жил ч ганц л өдөр 7:51 PM Jul 12th via web

Бидний байгалийн орчин хэр вэ?

2011-03-18T18:08:00.003+08:00

Цаг уурын эрстэрс нөхцөлтэй, агаарын туйлын хэм зарим жилд -56-аас +45С хүртэл хэлбэлздэг. Энэ нь хүн амын дундажнаслалт харьцангуй богино, зузаан ханатай, дулаалга сайтай барилга барьж эдийнзасгийн зардлыг өсгөхөд нөлөөлдөг суурь хүчин зүйл юм. Дийлэнхи нутаг ургамлынсийрэг нөмрөгтэй, эсхүл нөмрөггүй шахам говь, цөлөрхөг бүс, нүцгэн уулс бүхийай савууд бөгөөд Монгол улсын нийт нутгийн 40 гаруй хувь бороо хуртай цагтургамлын тачирдуу битүү бүрхүүлтэй байдаг ба бэлчээрийн ургамлын нөхөн ургалт5, 6, 7 дугаар сард болдог, энэ хугацаанд газрын хөрсний дундаж дулаан хангамж +15-аас 24 С байдаг. энэ гурван сардтунадас бага багаар боловч унахгүй бол гангийн аюул дараа жилийн 5 дугаар сархүртэл үргэлжилнэ. Ер нь Монголын нутагт зуны цагт унах хур тунадасны дээдхэмжээ 190 орчим мм бөгөөд говь, хээр, Монгол Алтайн бүс нутагт 2 дахин багаюм, давтамж ч хол зайтай. Гадаргуугын усны нөөц хомсын зэрэгцээ дэлхийндулаарал зэрэг гол төлөв байгаль, цаг уурын үзэгдлээс үүдэн улам багасч байгаа.Монголын газрын нөөц, уур амьсгалын эл онцлогууд түүний хөдөө аж ахуйн хэвшинжийг тодорхойлдог.

Эх сурвалж: БНМАУ-ын улсардын аж ахуй 60 жилд. Статистикийн эмхэтгэл.

Монгол Зүүн хойд Азийн хаахна байрших вэ?

2011-03-18T18:02:00.000+08:00

Олон улсын тавцан дахь эдийн засгийн нөөц, чадавхи, улс төрийн үүрэг, нөлөө, цэргийн хүч, бодит хамтын ажиллагааны агуулга, хүрээ гэх зэргээрээ хавьгүй их, зарим нь асар том Зүүн хойд Азийн гүрнүүдтэй жишихэд жижигхэн Монгол Улс энэ бүс нутагт эдийн засаг, технологийн хувьд:

Нөөцөөр хамгийн хомс
Чадавхиар хамгийн жижигхэн
Гадны хамгийн хүчтэй хараат, өрсөлдөх чадвараар хамгийн сул
Бие даах чадвараар хамгийн дорой
Аюулгүй байдлаар хамгийн эмзэг
Эрсдлээр хамгийн өндөр
Менежментээр хамгийн муу
Газарзүйн нөхцлөөр хамгийн үр ашиггүй
Хөгжлийн түвшингээр хамгийн буурай орон байсан, одоо ч хэвээрээ л байна.

Эх сурвалж: Д.Баажийхүү - Монголын эдийнзасаг, зүүн хойд азийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааа., МУИС-ОУХС-аас эрхлэн гаргадаг Олон улсын харилцаа (Эрдэм шинжилгээний бичиг) сэтгүүлийн 2004 №1 232 (09), 90-ртал.

Wartime soldiers

2011-03-18T16:57:00.008+08:00

Some photos from my computer :) I haven't served for Mongolian army, but hope to do so.

Boers in Anglo-Boer war

Balkan guerrillas during Balkan war

Boxers in the Boxers uprising

Kuomintangs in Chinese Civil War

Young Panamanians in Colombian war

Young Vietnamese in Franco-Vietnamese War

Women in Greek Civil War

Turkish in Italo-Turkish War

Communists during Korean War

Filipino soldiers during Filipino-American War

Legionaries during Rif war

American Expeditionary Troops in Russian Civil War

Mujaheeds during Soviet-Afgan war

Republicans during Spanish Civil War

Female Vietcong during Vietnam war

Australians during World War I

Chinese POWs and female Viets during Sino-Vietnamese war

Germans in World War II

1918 оноос ирсэн гэрээслэл

2011-03-16T11:33:00.002+08:00

Г.В.Плехановын “Улс төрийн гэрээслэл” буюу “Социализм хэрхэн сөнөх вэ?” хэмээх жижигхэн ном уншлаа. Тэрээр 1856-1918 оны хооронд амьдарч байсан бөгөөд хүнд өвчнөөр нас барахынхаа өмнө Финляндад орогнож байхдаа үүнийг өөрийн нэгэн андаар хэлж бичүүлсэн нь 1999 оны 11-р сард олон нийтэд ил болсон ажээ. Намайг 9-р ангийн бацаан байхад тухайн үед Орос орон даяар шуугиан тарьж байсныг нь хальт мульт санах юм. Харин Ж.Нэргүй гуай үүнийг орчуулан монгол уншигчдынхаа хүртээл болгожээ. Миний мэдэхээр Москвад Г.В.Плехановын нэрэмжит Улс ардын аж ахуйн их сургууль гэж байхаас гадна Монголд түүний салбар нь ч байдаг.

Соц нийгмийн үед эрт, өөрийгөө таниулаагүй байхдаа нас барсан улсууд баатар болдог байсанчлан мань хүнийг тухайн үед янз янзаар л тодорхойлдог байжээ. 1920-оод оны дунд үе хүртэл Лениний багшид тооцогдож явсан бол 1970-аад он хүртэл урвагч, ангийн дайсан, эргэлзээтэй хувьсгалч гэгдэж байгаад цагаадсан байх юм.

Нуухыг нь авах гээд нүдийг нь сохлоно гэдэг шиг ийм агуу хүний, ийм цөөхөн агуулгаар ийм их зүйлийг нягтруулан бичсэн номыг тоймлоно гэдэг утгагүй аж. Харин зарим нэг зүйлсийг шууд ишлээд оруулчихлаа. Нэгэн зүйл бишрэлийг минь төрүүлсэн нь түүний большевизм цаашид хэрхэн хөгжих вэ, цаашид юу болох вэ, орост ямар үр нөлөө үзүүлэхэв, орост яагаад ийм гаж зүйл бий болов гэдгийг тайлсан нь, ирээдүйг зөвхөн зөнчид уншдаг төдийгүй, онол, шинжлэх ухаан хэрхэн ончтой тодорхойлж чадах вэ гэдэг нь байлаа. Түүнд хүндэтгэл илэрхийлье.

Түүний гэрээслэлийн "Хэзээ ч хэвлэн нийтэлж болохгүй, зөвхөн ирээдүйн Оросын ардчилсан төрд дамжуулах ёстой" хэмээх анхааруулгатай хэсэг агуулга өнөөг хүртэл нийтэд дэлгэгдээгүй байгаа юм байна.

... Белинский, Чернышевский нар ч тухайн цагтаа төөрөлдөж байсан шиг анхандаа би цор ганц үнэнийг олохыг мөрөөддөг байлаа. Гэвч аз болоход тийм юм байхгүй, байх ч ёсгүй гэдгийг тун удалгүй ойлгосон юм. үнэн гэдэг бол тухайн цагт л хувьсгалт хэрэгт үйлчилж, ард түмэнд тус болж байгаа тэр зүйл болж таарах нь...

... Амьдралынхаа туршид би бусдын л нэгэн адил олон алдаа хийсэн. Гэвч хамгийн том агаад уучилж болшгүй алдаа маань Ленин юм. би түүний чадварыг дутуу үнэлж, түүний далд санаа, фанатик зорилгыг олж харсангүй. Түүний максимализмд би хүлцэнгүй агаад ёжлонгуй л ханддаг байсан аж...

... Миний алдаа орос эх оронд минь үнэтэй туссан ...

... Тэгэвч Ленинтэй зөрөлдсөн бүхэн орших боломжгүй гэдгийг, намын нэгдэл нягтрал боломжгүй гэдгийг удахгүй би ойлгосон юм... түүний л уриа лоозонгийн дор, нэг талаар сул дорой хөгжилтэй Оросын пролетариудад зориулсан арга мэх, уриа дуудлагынх нь сэтгэл татам амьсгалаар, нөгөө талаар Лениний цуцашгүй ажлын чадвар, ер бусын шаардлагын дор төрсөн ...

... Цөөнхийг захирах олонхийн диктатур нь энэ үгний бүрэн утгыг хадгалж чаддаггүй агаад ер нь ч уг диктатур зөвхөн шилжилтийн үед л хөрөнгөтнүүдийн эсэргүүцлийг дарахын тулд байдаг учиртай...

... Марксыг шүүмжлэгч ноёд юу ч ярилаа, ямар ч тайлбар гарган тавилаа гэсэн, нийгэм маань өнөөг хүртэл мөн чанартаа Марксын сургаалийн дагуу л хөгжиж буйг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр замгүй...

... Пролетарийн диктатур Марксын төсөөлж байснаар одоо ч, ирээдүйд ч бий болохгүй...

... Сэхээтнүүд бол аливаа үндэстний тархи оюун, нинжин сэтгэл, нэр төр юм ...

... Марксын үхлээс хойш, ялангуяа энэ зууны эхнээс Европ дахь капитализмын хөгжлийг ажиглаад байхад капитализм бол ангийн тэмцэлд асар хурдан зохицдог, арга хэлбэрээ өөрчилдөг, социализмын үзэл баримтлалыг ч биедээ наачихаж чаддаг нийгмийн уян хатан шат бололтой юм ...

... Цуст хувьсгалууд буурай капитализмын дагавар байдаг шиг большевизмын үзэл санаа буурай пролетариат, ядуу, соёлгүй, ухамсар дорой хөдөлмөрчдийн байнгын дагуул байсаар ирсэн, байх ч болно ...

...Ард түмний оюун ухаан, санаачилга, өөрсдийгөө зохион байгуулах чадварыг нь хэт үнэлэх, пролетари нар өөрсдөө үйлдвэрлэлийг удирдан хяналт тогтооно гэж итгэх нь солиорол юм. “Энх тайван”, “Хөдөлмөр”, “Аз жаргал”, “Тэгш эрх”, “Ахан дүүс” – эдгээр үгс бол утопистуудын уриа юм ...

... Хорлолоос үүдсэн буян улам илүү хорлолыг авчирдгын нэгэн адил, хүчирхийлэл, заль мэхэн дээр суурилагдан үүссэн нийгэм бас л хорлол, үзэн ядалт, бүр цаашлаад өөрсдийнхөө авсыг л авчирна...

... Дотооддоо энхтайван тогтоохын оронд большевикууд Орос орныг харгис ширүүн иргэний дайн руу түлхэнэ, тэр нь тун удахгүй эхэлж, улаан цус гол горхи шиг урсан ангийн хядаан болж хувирна... большевикууд яллаа гэхэд Орос орон капиталист улсуудын хүрээнд бүслэгдэнэ, цаадуул нь дэлхийн хувьсгалын зайлшгүйн тухай чалчаад байгаа большевикуудыг булшлахаасаа татгалзах нь юу л бол...

... Энэ цагийн зорилгодоо хүрэхийн тулд нинжин сэтгэл, хүн төрөлхтөний мораль, эх орны сонирхлыг ч золиослон тактикийн тавцан дээр өргөл барьц болгон тавьсан хэрэг.

Сүүлийн үед намын гишүүдийн эгнээ өссөөр байгаа. Гэхдээ энэ нь намын дотор ухамсартай, боловсролтой хүмүүс олширч байна гэсэн үг биш, яагаад гэвэл намд шинээр элсэгчдийн ихэнхи нь шинжлэх ухааны социализмын тухай сонсоо ч үгүй. Лениний үзэл санаа, большевикуудын амлалтанд итгэсэн хэсэг нь удирдагчдынхаа дур зоргыг сохроор дагалдагчид болно, “хувьсгалын бялуу”-наас аль болох томоохон хэрчмийг үмхэх гэсэн нөгөө хэсэг нь удирдагчдынхаа төлөө саналаа өгөх л чадварыг эзэмшин, цааш ахиж намын хүнд сурталтнууд болно. Намын хүнд сурталтнууд бол Хаант засгийн түшмэлээс ч аюултай бөгөөд, учир нь гэвэл эрх баригч намын түшмэлүүд юм бүхэнд оролцовч, хийсэн алдааныхаа төлөөх хариуцлагыг зөвхөн намынхаа л нөхдийн өмнө хариуцна ...

... Большевикуудын үйлдэл нь “Ухаантайн зовлон бол бидний зовлон биш” гэдгийг улаан цайм нотлодог юм. Тэдний зовлон бол мунхаг, тэнэгийн зовлон, Ленинд, түүний агуу их онолын нээлтүүдэд сохроор итгэсний зовлон. Харин Ленин тэр “нээлтүүдээ” хамгийн энгийн нотолгоогоор ч батлахыг бодолгүйгээр шууд л тунхаг болгочихдог юм ...

... Ленин төрийн эргэлт хийчихээд түүнийгээ социалист хувьсгал хэмээн нэрлэж, Оросын түүхийг буруу замаар будаа тээлгэлээ ...

... Лениний эхлүүлсэн нийгмийн туршилт бүтэлгүй болох тавилантай гэдгийг өмнө нь ч хэлж байсан, одоо ч хэлж байна... Нэгдүгээрт, нийгмийн хөгжлийн объектив хуулиудыг эвдэж болохгүй. Хоёрдугаарт, олон түмний ухамсар, соёл бол үйлдвэрлэх хүчний хөгжлийн төвшингөөс л хамаардаг нийгмийн хүчин зүйл юм. Гуравдугаарт, Ленин социалист үйлдвэрлэлийн харилцааг тунхагласан боловч үйлдвэрлэх хүчний талаар орхигдуулж, тэгснээр хувьсгалт нөхцлийг буруу талаас нь бүрдүүлчихсэн юм.

... 1917 оны 10 дугаар сард оросуудын нэгээс илүүгүй хувь нь л Лениний талд байснаас дүгнэж үзэх юм бол, Октябрийн хувьсгал маань бланкизмын эргэлт л байжээ. Ийм эргэлт бол пролетариудын биш, удирдагчдынхаа л диктатурыг тогтоодог гэдгийг Энгельс баталж байлаа.

Пролетариудын диктатур ленинч диктатур болж хувирна, нэг намын диктатур нь намын лидерүүдийн диктатурт шилжинэ.

... Лениний үйл ажиллагаа Орос оронд нөхөж болшгүй гарз хохирлыг нэгэнт авчирчихаад байгаа бөгөөд большевикуудын ийм жолоодлого гарз хохирлын хэмжээг цаашдаа ч улам ихэсгэнэ гэж би айж байна. Ленин, түүний залгамжлагчид засгийн эрхэнд удах юм бол Орос орны ирээдүй маш гунигт тавиланд унаж, Инкүүдийн хаант улс болон хувирна.

... Агуу их нээлтүүдийн зуун, гэгээрлийн зуун, хүмүүнлэгийн зуун болон үлдэх ХХ зуун большевизмаас хагацаж, түүнийг яллах болно.

... Түгээмэл, харгис аллагынхаа ачаар Ленин иргэний дайнд ялан гарч чадахыг би үгүйсгэхгүй. Тийм нөхцөлд большевикуудын Орос орон улс төр, эдийн засгийн ганцаардалд орж, тэр чигээрээ нэгэн том цэргийн лагерь болон хувирах нь зайлшгүй. Лагерийнхаа иргэдийг большевикууд империализмаар айлгаж, хоосон амлалтуудаар л тэжээх болно. Гэвч Лениний үзэл санаа бүтэшгүй гэдэг нь бүхэнд тодорхой болж социализм хөзрөөр босгосон байшин лугаа адил нуран унах цаг эрт, орой заавал ирнэ. Оросуудынхаа гунигт хувь заяаг би өрөвдөж байна ...

... “Шал түүхий” пролетариуд, тэдний бүх нийтийн бичиг үсэггүй явдал, ард түмний ядуурал, Европын ба Оросын социал-демократуудын задрал, Түр засгийн газрын шийдвэртэй бус, идэвхигүй ажиллагаа л Лениний анархизм, ангиудын үл эвлэрэл соёолох үржил шимт хөрс болчихсон билээ.

... Большевик засаглал дотроосоо ялзарна. Ялзралын явц олон арван жилээр үргэлжилнэ.

Түүхийн хөгжлийн явцыг хэн ч өөрчилж чадахгүй. Жирийн бус хувь хүн ч түүний явцыг эсвэл хурдасгадаг, эсвэл удаашруулдаг юм. ленин оросын түүхийг удаашруулсан ...

... Лениний тухай бичих юм бол анхны хэдэн сөрөг мөрүүдийг уншаад л түүний талынхан “нөгөө ертөнцөөс илгээсэн өшөө авалт” хэмээн ойлгох учраас Лениний тухай бичих хэрэгтэй эсэхэд нилээд эргэлзсэнээ үнэнээр нь хэлье. Гэвч Ленин бол надаас юу ч сураагүй сурагч маань болохоор, басхүү миний дайсан болохоор ирээдүйд түүний тухай олон боть ном бичигдэх тул амаа хамхиад орхиж чадахгүй нь.

... Ленин бол агуу их, жирийн бус хувь хүн. Түүний тухай бичихэд хэцүү, тэр бол шаардлагатай үед зүсээ хувиргаж чадах хамелеон адил олон нүүртэй хүн... Түүнийг марксизмыг мэдэхгүй гэж хэлбэл худал болно, догматик гэж нэрлэвэл мөн л худал болно. Гэвч харамсалтай нь, Ленин бол марксизмыг дэндүү тэвчээртэйгээр, зөвхөн завхруулах зүг рүү, өөрийнхөө алдаатай дүгнэлтүүдийг батлах ганцхан зорилгоор “хөгжүүлдэг” хүн. Социалист хувьсгал хийх нөхцөл бүрэлдэхийг хүлээх хэрэгтэй гэсэн марксизмын сургаалтай тэрбээр огт санаа нийлдэггүй юм. ленин бол хуурамч диалектикч хүн болохоор капитализм өөрийнхөө алдааг улам хурцатгах зүг рүү л хөгжиж байна гэж баттай итгэсэн хүн...

... Ленин бол өөрийнхөө санасанд хүрэхийн тулд юунд ч торохгүйгээр шув шулуун зүтгэдэг маш хатуу зорилготой “амьтан”... “Ленинийхээр л биш бол бүх юм нулимагддаг” хэмээн М.Горький нэгэнтээ дүгнэсэн байдаг.

... Ленин болбоос оросуудын хагасыг нь жаргалтай социалист ирээдүйд хүргэхийн тулд тэн хагасыг нь хядчихаасаа сийхгүй хүн.

... Ленин бол онолч мөн л дөө, гэхдээ боловсролтой социалист хүнд түүний бүтээлүүд юу ч өгөхгүй, яагаад гэвэл уран цэцлэл ч, гүнзгий сэтгэлгээ ч, учир шалтгааны хурц шүүмжлэл ч тэндээс олдохгүй. Харин боловсролгүй хүнд бол энгийн хэллэг, зоригтой шүүмжлэл, өөртөө итгэх итгэл, сэтгэл татам уриа лоозон нь хүчтэй сэтгэгдэл төрүүлчихдэг байх.

Ухамсар

2011-03-14T15:48:00.002+08:00

Жич: Мэргэжлийн хүн байвал нэр томъёо, ойлголтыгминь засах талаас нь сэтгэгдэл үлдээвэл баярлах болно. Ер нь би ном гэгчийг уншихгүй асар удаж байна.

Эмгэнэлтэй зүйлсөдөр бүр болж байна. Байлдаантай кино үзэхээрээ бид энэ бол зүгээр лбайлдаантай кино гэсэн сэтгэл зүйн суурь дэвсгэр дээр хүлээж авдаг. Дундадзууны үеийн уран зохиолын ном уншихаараа энэ бол зөвхөн туйлширсан илэрхийлэмжгэж хардаг. Гэтэл?

Хэн нэгнийзовлонг завшаан болгож байгаа мэт энд дурьдах сонирхол алга. Гэхдээ л шударгабус байна, гэхдээ л хүнлэг биш байна.

Тэгээд зарим улсуудынбайгаа байдлыг хараад, хүлээн зөвшөөрөн, тэднийг нөхцөл байдал тийм болгожбайна хэмээн гэнэн материалист байдлаар бодож чадашгүй нь ээ. Хэрвээ биматериалистаар тайлбарлавал хүн гэгч хорхой шавьжнаас ялгаагүй нэгэн болжтаарна. Надад идеализмын нилээд бат бөх хана байдаг бололтой.

Дэлхий дээр хүнтөрөлхтөн бие биенээ зовоож буй зүйлсийн дотор 1. Бэртэгчин зан, хариуцлагагүйбайдал; 2. Мунхаглал,төөрөгдөл их хувийн жин эзэлж байна.

Бэртэгчин зан,хариуцлагагүй байдал хоёр илрэлээрээ төстэй. Мунхаглал, төөрөгдөл хоёр чилрэлээрээ төстэй мэт. Гэхдээ хариуцлагагүй байдал, төөрөгдөл хоёрхарьцангуйгээр хүлээн зөвшөөрч болохуйц алдаа байж болох юм. Нэгэнт л бид төгсгазар амьдардаггүй, өөрсдөө ч төгс зүйлс биш хойно. Зарим хүмүүсийнхариуцлагагүй байдал, төөрөгдөл нь тэр битгий хэл хайр татмаар, өхөөрдмөөр, мөнууч, холч сэтгэлээр хандмаар ч байдаг. Хариуцлагагүй байдал, төөрөгдлийгэмчлэхийн тулд бид өөрсдийн цаг хугацаа, үнэ цэнийг золиослоод, өөрсдийгөөэлээн хурцалж явах ёстой юм.

Гэтэл бэртэгчинзан, мунхаглал хоёрт бол тийм биш. Эдгээр нь бол найдлагагүй болтлоо ахисан түвшин.

Яая даа гэсэнбэртэгчин зан, өөрийгөө гэсэн зөвтгөл, утсын чинээ улаан аминыхаа төлөө юуг чнаймаалцаж чадах нөхдүүд олон байна. Мөн эмчилгээ авахаасаа өнгөрсөн гэхээр найдлагагүй,чи төөрөгдөл гэж оношлоод төөрөгдлийг нь засах гэж оролдох тусам улам илүүтөөрөгддөг, мунхаглалд орсон хүмүүс ч олон байна. Ялангуяа 50 хол гарчихаадхариуцлага суугаагүй, амьдралын суурь үнэнийг танин мэдэж чадаагүй заримнөхдүүдийг малан жааз (нэгэннайзын минь ишлэдэг энэ үг их оносон тодорхойлолт санагддаг) гэхээс өөр юу гэхэв дээ.

Муухай үнэртэй,үмхий самхай ханхлуулсан хүнээс хүмүүс дөлдөг дөө. Яг түүн шиг бэртэгчин, мунхагхүн өөрөөсөө муухай үнэр ханхлуулж байдаг. Энэ нь тэр болгон анзаарагдахгүйбайж болох л доо. Наанаа хичнээн сайхан зүйлс ярьж байж болно. Гэхдээ сайханзүйлс чихэнд хүрэхийн хажуугаар үмхий самхай нь үнэртсээр л байдаг. Бид гэнэнамьтад, бидний ухамсар их удаан, болхи хөгждөг. Тэр болгон үүнийг ньанзаарахгүй.

Хэрхэн үүнийгмэддэг, анзаардаг болох вэ? Хэрхэн үүнээс зайлсхийх вэ?

Ухамсар. Ухамсар болболовсролоос өндөр түвшний ойлголт. Үгүй ээ энд нэг тайлбар өгье. Боловсрол гэхээрээ10 жил, дээд сургууль, ТМС-д сурснаар олж авдаг зүйл гэж их олон хүмүүсэндүүрээд байдаг. Тийм биш юм. боловсрол тийм амархан олддоггүй, боловсролыгхүн өөрөө л бүтээдэг, боловсрол олж олж авахад нилээд үнэ цэнэ төлөхшаардлагатай байдаг. Боловсролтой (дипломтой) мөртлөөухамсаргүй дуракууд төрийн ордноос авахуулаад түгжрэлд зогсч буй жолооч хүртэлтүвшин түвшинд хангалттай олон байна.

Зарчмын үүднээсхүмүүнлэг, олон ургалчаар хандан генетик, биологи, гариг эрхсийн хүчин зүйлсийгухамсарлалтай холбохгүй байяа. Тэгж яривал хүмүүс цочоод Хитлерийн хойд дүрээртодруулчихаж мэднэ.

Яг үнэндээ ихолон зүйлс дээр экзистенциализмын цөвүүн саарал нүдээр харахад нийгэм гэгч хувьхүнийг төлөвшүүлж хүмүүжүүлэхэд тохирох нь ч бий, тохирохгүй нь ч бий. Тийм тохиолдолдбусад эх сурвалжуудаас үүний тайллыг тайлах ёстой байж ч болох. Тэгвэл яахавзарчмын хувьд харгис номлол болж хувирна.

Тэгэхээр нийгмийнхарилцаанаас ухамсарлалыг хайгаад үзье. Ухамсрыг хоёр хувааж болох юм. Хиймэлухамсар, үнэн ухамсар. Хиймэл ухамсар бол бид нийгмийн загварчлалд ороод хөгжижтөлөвших явцдаа, боловсролоор дамжих явцдаа олоод авчихдаг. Боловсролоор дамжихухамсар хүнд нэг тийм тэмүүлэл, жишиг тогтоож өгдөг. Харин тэрхүү тэмүүлэл,жишиг нь бодит байдлын хатуу үнэнтэй тулаад барьц алддаг талтай. Тиймээс амьдралынтуршлагаар ухамсарлагдсан хүн энэ тал дээр илүү амжилттай явах магадлалтай.

Үнэн ухамсрыгзовлон үзсэн хүн л мэднэ. Хүнийг хайрлаж, хагацаж, гомдож, гомдоож, алдаж онож,атаархуулж хорсуулж, дооглуулж доромжлуулж, зориглон авирч, эрсдэн унаж байж лэнэ хүн гэгчид боловсруулсан газарт тариа ургадгийн адил ухамсар гэгч зүйл ургадагажээ.

Тэрнээс бишухамсар гэдэг хээнцэрлэл биш, ухамсар гэдэг боловсрол гэгч хурдны замаар давхингуут диплом хэмээх пайзаар гэрчлэгдчихдэг биш юм. Туршлага яалт ч үгүй хэрэгтэй.

Туршлага, өөрөөрхэлбэл сорилго л тухайн хүний ухамсрын чанар чансааг шалгаад өгнө. Энэ үзүүлэлтсайн бол хүн улам хурцлагдаж, улам дайчин болох болно. Энэ үзүүлэлт тааруу болхугараад л унах болно. Тэгээд ухамсарт бус байдлын боол нь болно, эсвэл лүзэргэдгээ хүлээн зөвшөөрч архичин болох болно.

Манайд ухамсаргүйчүүд олон байна. Ухамсрыг үйлдвэрлэх хэцүү. Үйлдвэрлэе гэвэл хүнд нөлөөлөх үндсэн 3 аргууд болох албадлага, урамшуулал, итгэл үнэмшлээр оролдох учиртай. Миний харж байгаагаар Монголын нийгэмд сүүлийн 2 нь хэт аядуу зөөлөн тусдаг, золиос их шаарддаг, үр нөлөө багатай бололтой.

Тэгэхээр албадлага дээр тулгуурлах шаардлагатай болж байна. Хуулийн нэрийн өмнөөс албадах, хуулиар далайлган албадах, ингэснээр хууль дээдэлдэг, хууль хэрэгжүүлдэг ухамсар суулгах ёстой.

Гамшиг

2011-03-12T17:36:00.004+08:00

Гамшигт нэрвэгдсэн япон орон, тэнд байгаа эх орон нэгтнүүдтэйгээ амь нэгтэй байгаагаа илэрхийлье. Эмгэнэлтэй зүйл болжээ. Бас болж байна.

Сүүлийн зуунуудад хүн төрөлхтөн шуналын дэв болж, бид гайхамшгийг бүтээж чадна гэж буруу ишилсэн сүх шиг хүрээлэн буй болон өөрсдийн сэтгэлийн нандин байгаль руу дайраад, цавчаад, устгаад байсан. Гэтэл яав? Ухамсартай бол хэмжээ дамжаагаа мэдэж, хэр хэмжээндээ хэр тааруу, утга учиртайгаар амьдрах ёстойг ойлгохоор л зүйл боллоо.

Зурагт, твиттер энэ тэрээр ялаа шиг олон сэтгүүлчид, улс төрчид, үймээнийг дагаж зүрх нь хөөрсөн ардууд шаваастай. Дүрдээ итгэсэн сэтгүүлчид дэвэргэлт, дэгсдүүлэлтийг хийж өгч байх шив. Хэхэ жинхэнэ хүмүүс хаагуур байдаг бол оо?

Энэ дэлхий учир замбараа нь олдохоо больчихжээ. Байгалийн гамшиг бол яахав жамаараа болох ёстой байгаад болоо биз. Гэтэл хүмүүсийн өөрсдийн бүтээлүүд болох нийгэм, технологи нь улам бүр нарийн төвөгтэй болж хөгжих тусмаа улам бүр анхны мөн чанараа гээж, улам бүр өрөөсгөл, хиймэл, хортой болж байгаа бололтой. Өмнө хэлсэнчлэн хүн төрөлхтөн хэмжигдэхүүний асуудалтай. Энэ хэмжигдэхүүний гажиг улам ихэсч байна.

Зуучлал

2011-03-10T15:16:00.007+08:00

Саяхан үеэл маань“энэ зуучлагчид ямар хэрэгтэй юм?” гэдэг асуулт асуув. Асуух болсон шалтгаан ньманай нийгэм дэх гажуудал эгдүүцлийг нь төрүүлжээ. Мэргэжлийн хүн, мэргэжлийнкомпани мэддэг чаддаг юмаа хийгээд түүнийгээ үнэлүүлээд явж болохгүй байнагэнэ. Дунд нь зуучлагчид гэж ам панал, ангайлгах чадвар сайтай нөхдүүд оржирээд төсөвлөгдсөн мөнгөний 50%-ийг нь цохичихдог, эсвэл захиалагч талын нэгнөхөр нь цалин авсан учраас хийж байгаа ажлаа зүгээр хийж чадахгүй давхарзуучлал энэ тэр яриад цавчаа өг гээд нэхдэг. Тэгээд мэргэжлийн үйлчилгээ үзүүлжбайгаа гүйцэтгэгч нь авсан мөнгөндөө таарсан явцгүй зүйл хийдэг, эсвэл чанартайхийе гэвэл ашиггүй болж байна гэв. Энэ бол үнэн боловч улиг болсон асуудлын нэгл дээ.

Харин надад өөрсонирхолтой бодол орж ирсэн нь зуучлал гэдэг юу вэ? Зуучлал юу юун дээр байдагвэ? гэсэн асуултууд байв. Бодсоны эцэст олсон хариу нь намайг гайхшируулав.

Зуучлал бол энэ дэлхийдээр хүн төрөлхтөний хийдэг үндсэн ажил нь юм байна. Нилээд олон жишээ авчтайлбарлая.

Бурхан хэн бэ?

Зуучлагч. Ертөнц,хүний орчлонгийн зүй тогтол, жам ёсыг сургамжлан таниулсан төлөөлөгч, дүр төрх.Тэрнээс биш бурхан гээд хүн дүрстэй юм уу, амьтан төрхтэй этгээд байхгүй. Байлаагэхэд зуучлагч мөнөөсөө мөн. Тэр шинэ зүйл зохион бүтээгээгүй.

Эрдэмтэн, зохионбүтээгч хэн бэ?

Зуучлагч. Байгалийнхууль, зүй тогтлуудыг олон олон зуучлалуудаар дамжуулан танин мэдэж, түүнийгашиглан хүн төрөлхтөнийг хэрэглээг хялбарчилан зуучилсан этгээд.

Мэдлэг, технологи гэжюу вэ?

Мөн л зуучлал. Хорвоодээр шинэ зүйл байхгүй. Бид юу ч бүтээгээгүй. Зүгээр л анхны мэдлэг зуучлагдсанаасхойш дам дам уламжлагдан зуучлагдсаар өнөөг хүрчээ.

Хүн хэн бэ?

Зуучлагч. Эцэг эх,өвөг дээдсийнхээ зуучлал, цаг үеийнхээ зуучлал, ирээдүйд хүргэх зуучлагч.

Эмч хэн бэ?

Зуучлагч. Байгалийнжам, зүй зохис нь эвдэгдсэн этгээдийг жам ёс, зүй зохис руу нь авчирдагзуучлагч.

Философи юу вэ?

Зуучлал. Жам ёсныүнэт зүйлсийг жам нь алдагдчихаад байдаг ертөнцөд санал болгох зуучлал.

Урлаг юу вэ?

Зуучлал. Жам ёснызүйлс, жам ёсны зүй тогтол хамгийн их гоо сайхантай, хамгийн сайхан мэдрэмжтэйбайдаг билээ.

Удирдагч хэн бэ?

Байх ёстой,байгаа хоёрыг холбодог зуучлагч.

Машин юу вэ?

Цаг хугацаа, оронзайн зуучлалын хэрэгсэл.

Компьютер юу вэ?

Мэдээлэл дамжуулах,мэдээлэл бүтээх зуучлалын хэрэгсэл.

Соёл юу вэ?

Маш том зуучлалынтухай ойлголт. Хүний амьдрахад зориулан бүтээгдсэн зуучлал.

Мөнгө юу вэ?

Зуучлал. Хөдөлмөр,бараа бүтээгдэхүүнийг зуучлах хэрэгсэл.

Ашиг юу вэ?

Зуучлал. Чи ийм бүтээгдэхүүн,үйлчилгээ хийхийн төлөө цаг хугацаа, оюун ухаанаа зориулжээ. Харин би ийм бүтээгдэхүүн,үйлчилгээ хийхийн төлөө цаг хугацаа, оюун ухаанаа зориулсан. Тэгэхээр чиний бүтээгдэхүүн,үйлчилгээний үнэ цэнэ дээр чиний зуучлалыг, алдагдсан боломжийг миньнөхсөний төлөө чамд өгч буй зуучлалын хөлс.

Төр юу вэ?

Хүний нийтлэгийнамьдрах орчин, нөхцлийг хангах зуучлалын үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллага.

Маркетинг юу вэ?

Бүтээгдэхүүн,үйлчилгээ, ойлголт, хүслийг хүний оюун ухаан, мэдрэмжинд нь зуучлан хүргэх тухайухаан.

Юу байна, тэрболгон зуучлал. Хорвоогийн түгээмэл жам ёс, түгээмэл үнэт зүйлс, түгээмэл зүйтогтол болон түр зуурын гажуудлын хоорондын зуучлал.

,,,

2011-03-07T05:41:00.004+08:00

Караокед орохоороо дуулдаг дуунуудын минь нэг, ккк.

Хуарангийн шөнө - Жавхлан

Үнэгүйдэл

2011-03-06T08:08:00.001+08:00

2008

2010

Венесуэль, Афганистан, тэгээд Монгол гэсэн, ккк.

Шатрын өрөг

2011-03-06T06:29:00.001+08:00

Дэлхий чамайг хүлээх үү, чи дэлхийг хүлээх үү?

БНХАУ дахь монгол угсаатнууд

2011-03-06T06:23:00.002+08:00

БНХАУ дахь монгол үндэстний тархан суурьшилт

Нүүрс, түүний дэд бүтэц

2011-03-06T06:14:00.000+08:00

Эх оронд минь нүүрсний халуурал гаарч байна. Нүүрс хаана байдаг вэ, эсвэл байж болох вэ?

Нүүрсийг мэдээж онгоцоор тээвэрлэхгүй. Автомашинаар тээвэрлэхэд ч өртөг нь өндөр тусдаг, мөн засмал замгүйгээсээ болж говийн торгон хөрсөө талхалж дуусч байна. Манайд далай байхгүй, тэгэхээр хамгийн боломжит шийдэл төмөр зам болж байгаа юм.

Газрын тос

2011-03-06T06:06:00.002+08:00

Тайлбарлалтгүй.

Ром

2011-03-06T06:02:00.003+08:00

Газрын дундад нуур аль улсад оршдог вэ, ккк.

Гурилын үйлдвэр, элеватор, үтрэмүүд

2011-03-06T05:35:00.002+08:00

Энэ чиглэлийн ТЭЗҮ боловсруулалцаж байхдаа зурсан (зурсан ч гэж дээ, дээр нь тэмдэглэсэн) миний газрын зураг. Эдгээр дээр буй шинэ үйлдвэр, элеватор, үтрэмүүд нь заавал төлөвлөгдсөн, төсөвлөгдсөн байх албагүй болно. Зүгээр л зах зээлийн үндэслэл болон тээврийн оновчлолын бодлого дээр үндэслэсэн болно.

Infrastructure map (upd. 2010)

2011-03-04T15:47:00.003+08:00

Infrastructure map of Mongolia. Last updated in 2010 by Ministry of Road, Trasportation, Construction and Urban Development.Source: Hundred Thousand Housing Project

Монголын гадаад бодлогын товч төсөөлөл

2011-03-03T22:21:00.003+08:00

Нэгэн найзынхаа академик ажилд нь санаа өгөх зорилгоор ийм зүйл бичих шаардлага гарлаа. Миний бичиж чадах зүйл танин мэдэхүйгээс цаашлаагүй байгаа. Харин гүнзгийрүүлэн судлах сонирхол минь оргилон буцалж байна.

Монгол орныг мэддэг хүмүүсийн хувьд түүнийг аварга том хоёр хөрштэй бүх талаараа хуурай газраар хиллэдэг түгжигдмэл, нийслэл хот нь дэлхийн хамгийн хүйтэн нийслэлд тооцогддог, Аляска шиг том нутаг дэвсгэртэй мөртлөө 2.7 сая гаруйхан хүн амтай тул нягтшлын үзүүлэлтээрээ дэлхийд сүүлээсээ 5-д ордог, хорьдугаар зууны дунд хүртэл нийгэм, эдийн засаг, улс төр, технологи, соёлын хөгжлөөрөө дэлхийн жишгээс олон зуун жилээр хоцрогдсон байсан, 1990 онд ардчиллагдах үйл явц эхлэх хүртэл ЗХУ-ын дагуул орон явж ирсэн, харин өнөөдөр Ази тивдээ ардчиллын үзүүлэлтүүдээр тэргүүлэгчдийн нэг болоод буйг мэдэх биз ээ. Яг үнэнийг хүлээхэд хорин нэгдүгээр зуун хүртэл манай орныг дэлхий дахин тэр болгон мэддэггүй, мэддэг бол дэлхийн талыг байлдан дагуулсан Пакс Монголикаг байгуулсан Чингис хааны төрсөн нутаг, Орос Хятад хэмээх аварга гүрнүүдийн дунд хавчуулагдсан жижиг үндэстэн гэдгээс цаашгүй байдаг байлаа.

Харин сүүлийн 5 жилийн дотор дэлхий дахины Монголын талаарх сонирхол, ойлгоц өөр болох нь тодорхой болоод байна. Үүнд нэг талаас дэлхийн зах зээл дээрх түүхий эдүүдийн эрэлтийн хандлага тогтмол өсөж байгаа, нөгөө талаас Монголын өмнөд хөрш БНХАУ-ын эдийн засаг, технологийн чадавхи өдөр ирэх бүр асар хурдацтайгаар өргөжин тэлж улмаар дэлхий дахинд түүний улс төрийн нөлөөлөл нь огцом мэдрэгдэх болсон, умард хөрш ОХУ-ын авторитари засаглал, цэрэг дайны өндөр чадавхи, соёл иргэншлийн хямралт байдал, олон улсын түүхий эдийн зах зээл дэх хувийн жингийн тэлэлт, мөн бүр өргөн утгаараа дэлхий дахиныг хамарсан глобалчлал хэмээн томъёологдсон агуу шилжилтүүд нөлөөлж байна. Эдгээр нь манай оронд зарим талаар боломжуудыг нөхцөлдүүлэхийн зэрэгцээ эрсдлийг ч мөн адил агуулан, тодорхойгүй байдлыг улам ихэсгэж байна. Ийм нөхцөл байдалд энэ жижиг үндэстэн хэрхэн тэсч үлдэх, хэрхэн хөгжин цэцэглэх вэ гэдэг асуудал улс төрчид, судлаачдын сонирхлыг ихээр татах болоод байгаа юм.

Өнөөгийн Монголын нутаг дэвсгэр дээрх анхны төрт улс болох Хүннү үүссэнээс хойш 2200 гаруй жил болоод байгаа бол өнөөгийн Монгол үндэстэн бүрэлдсэн гэх 13-р зуунаас хойш 800 гаруй жил өнгөрөөд байна. Монгол үндэстний нутагшлын хил өнөөгийн Монгол улсын нутаг дэвсгэрээс 2.5 дахин том байгаа бөгөөд энэхүү газрын зураг үүссэн түүхийг судлахад хөрш орнууд хийгээд Монгол улсын хоорондох олон зуун жилийн харилцааны дүр төрхийг төсөөлж болохоор байдаг. Товчхон дүгнэхэд нэг талаас хөршүүд маань бидэнд төдийлөн найрсаг хандаж ирээгүй, нөгөө талаас 1700-аад оноос хойш de-juri болоод de facto төр улсаа аль алийг нь алдсан үндэстэн хэрхэн,ямар шалтгаан нөхцөлдлөгөөний үндсэн дээр дахин nation state болов оо гэдэг түүхийн болон олон улсын харилцааны маш сонирхолтой, нарийн нюанс бүхий судлагдахуун байдаг. Зүгээр ч нэг судлагдахуунаар зогсохгүй энэхүү сонирхолтой түүхийг өгүүлэх сонирхолтой үндэстний ирээдүй ямар байж болох вэ, тэд эдгээр аварга хөршүүдийн дунд хэрхэн тэсч үлдэх вэ, хэрхэн хөгжин цэцэглэх вэ гэдэг асар сонирхолтой асуудал юм. Миний болоод монгол үндэстэн бидний хувьд энэ нь зүгээр ч нэг шинжлэх ухааны асуудал болоод зогсохгүй хамгийн амин чухал, ач холбогдлын зэрэглэл өндөртэй, зарим талаар эмзэглэл төрүүлдэг сэдэв билээ.

Ийнхүү олон мянган жилийн түүхийн нугачаа, түүнчлэн Күнз, Ислам, Славын соёл иргэншлийн тасралтгүй түрэлтэн дунд монгол үндэстэн бүрэлдэн тогтож, өөрийн адилсал, онцлогоо хадгалан үлдэхэд өвөг дээдсээс уламжлагдан ирсэн дипломатын нарийн бодлого болох “Алтан аргамж” чухал үүрэг гүйцэтгэсэн билээ. “Алтан аргамж” нь монгол нутаг дээр бүрэлдэн тогтсон төр улс бүрийн алдаа оноо, дэвшил уламжлалыг агуулан хөгжсөн монгол философи бөгөөд чухам 13-р зуунд Чингисийн эзэнт гүрэнд анхлан бүрэн томъёологдож, албан ёсны бодлого болж байжээ. Тэр цаг үеэс хойш энэхүү бодлого маань цаг үе, нөхцөл байдлын онцлогыг тусган хөгжсөөр ирэв. Уг бодлогын дагуу монголчууд хөршүүдтэйгээ найрсаг, уян хатан харилцааг эрхэмлэдэг байсан боловч хөршүүдийн зүгээс түүхэн цаг үе бүрт Монголыг амар тайван байлгасан нь ховор билээ. Манай үндэстэн 14-р зуунаас хойш дэлхий дахины хөгжил дэвшлээс тусгаарлагдаж, хязгаар нутаг байдлаар олон зуун жил болсон ч бид эргэлт буцалтгүйгээр, тэр бүү хэл 200 гаруй жил Манжийн хараат орон байхдаа хүртэл уг бодлогыг баримталсаар ирж, ХХ зуунтай золгосон билээ. ХХ зуунд, үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалаас хойшхи түүхийг аваад үзэхэд л 1911 онд Манж Чин гүрнээс тасран гарч дэ факто тусгаар тогтнооод удаагүй байсан Монголыг гоминданчууд эзлэн түрэмгийлсэн, 1930-аад оны үед ЗХУ-ын зохион байгуулсан хэлмэгдүүлэлт, яргаллын жилүүдэд энэ цөөхөн хүн амынхаа (тухайн үед 700 мянга орчим хүнтэй байв) 40 орчим мянгыг нь буудан хороосон гээд олныг өгүүлж болно. Бид 1946 онд дэ юри тусгаар тогтнолоо олсон бөгөөд яг мөн чанартаа 1990 он хүртэлх Монгол улс нь ЗХУ-ын дагуул орон байж, ДНБ-нийхээ 1/3-тэй тэнцэх татаас авдаг, эргүүлээд хөдөө аж ахуй, уул уурхайн түүхий эдээ олон улсын жишиг үнээс хэд дахин хямдаар нийлүүлдэг, тухайн үеийн хүйтэн дайны хамгийн шилдэг зэвсэглэлээр өвч бүрэн зэвсэглэсэн 100,000 гаруй ЗХУ-ын цэргүүд байрласан, олон мянган км нутаг нь хээрийн сургууль, зэвсгийн туршилтанд талхлагдан сүйрсэн, олон арван мянган ЗХУ, бусад социалист орнуудын мэргэжилтэнгүүд суурьшсан, тэрхүү гадаадуудад зориулсан тусгай үйлчилгээний цэгүүдтэй, бараг колони шахуу тийм орон байлаа.

Бид 1992 онд шинэ үндсэн хуулиа баталж, ардчилсан, хүмүүнлэг нийгмийг зорьж эхэлсэн бөгөөд "Алтан аргамж"-ийн уламжлалаа үргэлжлүүлэн хөгжүүлж, шинэ цаг үед нийцүүлэн явуулахыг хичээж байгаа болно. Үүн дотор “гуравдагч хөршийн бодлого” хэмээх нэр томъёо бодлого боловсруулагчид болоод эрдэмтэн судлаачдын дунд ихээхэн газар аван хэлэлцэгдэж байна. Бидний бодлого, үйл ажиллагаа ч хоёр хөрштэйгээ найрсаг, тэнцвэрийг сахисан, дотоод асуудалд нь үл оролцох байдлаар одоогоор амжилттай хэрэгжихийн хажуугаар эн тэнцүү биш хоёр хөршийн дунд тэнцвэрийг хангах гуравдагч хөршийн эрэл хайгуул тасралтгүй хийгдсээр байгаа юм. Бид гуравдагч хөршийн эрэлхийллийг олон улсын харилцааны бүх институтуудтэй идэвхитэй өрнүүлж байгаагийн дотор НҮБ, бусад олон талт хамтын ажиллагаанд идэвхитэй, төвийг сахисан байдлаар хандаж, НҮБ, НАТО-гийн энхийг сахиулах ажиллагаанууд болон Ирак дахь чөлөөлөх ажиллагааг бодитоор дэмжин оролцож байгаа, АНУ, Япон тэргүүтэй өрнөдийн олон орнуудтай найрсаг, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг идэвхитэй өрнүүлэн, улмаар олон төрлийн хандив, зээл, тусламж, дэмжлэг авч байгаа, гадаад худалдаа, гадаадын хөрөнгө оруулалтыг маш идэвхитэй дэмжих бодлого баримтлаж байгаа болно.
Монгол улсын гадаад нөхцөл байдал дотоод бодлогыг нөхцөлдүүлэн тодорхойлдог хэмээн мэргэжлийн хүрээнийхэн үзэх нь түгээмэл бөгөөд улс төрчид төдийгүй олон нийтэд бид ардчилсан засаглалаа хадгалснаар хоёр хөршийн улс төрийн хараат байдалд автахгүй байж чадна, бид эдийн засгаа либералчилснаар эдийн засгийн хараат байдлыг бууруулж чадна, бид соёлын хувьд нээлттэй байж олон үндэстний, тэр дундаа барууны соёлыг түгээн дэлгэрүүлснээр соёл иргэншлийн дархлаагаа хадгална гэдэг итгэл үнэмшил баттай суужээ.

Бодол

2011-03-01T04:08:00.003+08:00

Нэг бодол. Хүн ернь сонин амьтан. Нийтлэг зүйлсийн талаар жигтэйхэн гэгээнтэн хүн шиг авчхэлэлцэж чаддаг, тэгэх боломж гарвал гуяа алгадаад гүйдэг мөртөө өөрийнхөөявцуу, амин эрх ашиг дээрээ тулахаар, зарим нь бүр тулаагүй байхад ч нөгөө яльшальгүй аашлагч маань чөтгөр болохоо таниулаад эхэлдэг. Бидэнд үнэт зүйлс алга. Хуулбарууд бол зөндөө байгаа.

Бас нэг бодол. Өөрийгөөбуруутгаж чаддаг хүн бол бас боломжийн хүн. Хэхэ, манай нийгмийн тухайд хэн чөөрийгөө буруутгахгүй байна. Яахав хаа нэг ганц нэг улс төрч ардад бусдын ладил хүн шүү дээ хөөрхий минь гэж өрөвдүүлэхийн тулд өөрийгөө буруутгахаа аядажшоудаж байгаа харагддаг. Тэгэхээр аливаа үйлдэл, эс үйлдлээс тэр зүйлийнчанар чансаа, юуны учир ингэхэд хүрэв, юуг зорьж байна гэдгийг нь хардаг байх ёстой. Бид ингэж чадахгүй. Бид сэргэн мандлын өмнөх Европ шиг харанхуй байна.

Дахиад нэг бодол.Бидний дийлэнхи нь туйлшрагчид. Аливааг сайн, эсвэл муу гэж хардаг. Нэг сайнгэж харсан зүйл нь дандаа сайн байх ёстой мэтээр, эсвэл нэг муу гэж харсан зүйлнь дандаа муу байх ёстой мэтээр зүтгэдэг. Муу зүйл сайжирч болно. Сайн зүйлмуужирч болно. Гол нь хэрхэхэв гэдэгт л байгаа юм. Удирдлага судлалд бодит үр дүнг"гүйцэтгэл"-ээр хэмждэг. Ирээдүйнхийг бол динамик таамаглалаар хэмждэг. Уг нь 10 жилийн стандарт боловсролтой хүн эдгээрийг гадарлахтайгаа болчихсон байх ёстой. Гэтэл бид тийм биш байгаа учраас манай макро болон микро удирдлагууд цаашдаа ч ийм дампуу хэвээр байх гээд байна.

Бидаливааг зөв үнэлж, зөв хэмжиж чадахгүй байна. Бид юуг яаж хэмжих ёстой гэдгээодоо хүртэл ойлгохгүй байна. Манай нийгэм хэмжиж чадахгүй учраас 3 л-ийн бидонд5 л сүү хийж байна. 2 кг чихэр авахын тулд 5 кг-ын үнэ төлж байна. Нэг жишээавая. Компанид ажлын хувь оролцоо, үүрэгнөлөө багатай, тэгсэн мөртөө хийдэг ажил нь дүр төрхийн бизнес буюу даргынхааөмнө туйлын сайн хүн болохын төлөө явдаг, магадгүй дуу, спортдоо сайн нэгэнажилтан, олон таван үггүй, ийш тийш далдагнаж харайдаггүй, хийх ёстойгоо эзнийёсоор хийчихдэг, компанидаа санаа зовдог нөгөө ажилтан байлаа л даа. Манай нөхцөлдкомпаний захирлууд хэнийг нь сонгож байна? Далдагнуурыг нь! Ийм л байгаа, тиймээс бид орчинүеийн нийгэм биш.

Энэ бол эрчүүдийн ертөнц, ккк

2011-02-28T15:54:00.008+08:00

Нэгэн анд маань энэ дууг сайн сонсож бай гэв :D Надад таалагдав, ккк. Үгэнд дурлаад илүү зүйл өгүүлэхэд сонгуульд нэр дэвшигчдэд эмэгтэйчүүдийн квот тогтооно энэ тэр бла бла бол зүгээр л популизм, тэгээд коммунист арга барил гэж хэлмээр байна. Монгол бол энэ тал дээр асар дэвшилттэй орон. Харин эмэгтэй хүн хүүхдээ төрүүлдөг нь бол угаас байгалийн жам.

James Brown - It's A Man's Man's Man's World
Album: Turn It Loose

This is a man's world, this is a man's world
But it wouldn't be nothing, nothing without a woman or a girl

You see, man made the cars to take us over the road
Man made the trains to carry heavy loads
Man made electric light to take us out of the dark
Man made the boat for the water, like Noah made the ark

This is a man's, a man's, a man's world
But it wouldn't be nothing, nothing without a woman or a girl

Man thinks about a little baby girls and a baby boys
Man makes then happy 'cause man makes them toys
And after man has made everything, everything he can
You know that man makes money to buy from other man

This is a man's world
But it wouldn't be nothing, nothing without a woman or a girl

He's lost in the wilderness
He's lost in bitterness

Бодлын урсгал

2011-02-27T03:52:00.016+08:00

Зарим хүмүүс одооцагт, зарим нь өнгөрсөнд, зарим нь ирээдүйд хэт тулгуурлана.
Одоо цаг шамбалынорон шиг байсан сан бол үүнд буруу юм байхгүй. Гэтэл одоо цаг цөвүүн байна. Иймээс зөв хүмүүсийн бодох, үйлдэх ёстой зүйл бол одоог засаж ирээдүйдшамбалыг авчрахын төлөө явах юм. Хүнд нэр томъёо ашиглаж байж магад. Хүний сэтгэлгээ загварчлагдаж явдаг. Загварчлал бол туйлшралбайдаг. Харин сэтгэл загварчлагддаггүй. Сэтгэл мөн чанарт ойр. Сэтгэлгээ хичнээноновчлолтой загварчилж, туйлширлаа ч сэтгэлийг хэзээ ч онолдож чадахгүй. Үг болзагварчлагдсан сэтгэлгээ, загварчлагдсан сэтгэл байдаг.

Зарим хүмүүс байгааталбараа, зарим нь байхгүй талбараа томруулж хардаг. Байгаагаа томруулаад байвал явцуурна, улмаар эрүүл ухаантай л бол давчдах ёстой. Улс төртэй холбон ярихад Ардын намын залуусыг би ийм давчидмаар гэж хэлмээр байна. Ямар ч залуу хүний үнэргүй ... Ийм байхыг догматикгэдэг. Тиймээ, догматизм ноёрхож буй цагт алдаа байнга илүүднэ. Бидэнд динамик + изм хэрэгтэй. Динамик бол торгон мэдрэмж, динамик бол зүй зохисын урвал хөврөл.

Заримнөхдүүд бодит байдлыг шүтдэг. Бодит байдал шамбал шиг байвал үүнд асуудалбайхгүй. Харин цөвүүн цагийн бодит байдлыг шүтнэ гэдэг цөөвөр чоно шиг өөдгүйбайхыг хэлнэ биз ээ. Цөвүүн цагийг шамбал руу хөтлөх, үгүй ээ шамбалд бол хэзээч хүрэхгүй нь ойлгомжтой, харин зүгээр түүнд дөхүүлэхийн төлөө бодож, үйлдэхэд эрэлхийлэл хэрэгтэй. Эрэлхийлэл гэдэгэрмэлзлийн дараа гарч ирнэ. Эрэлхийлэл, эрмэлзэл зүй зохис дээр онолдох ёстой. Өөрсдийгөөманлайлагчид, массыг мангартуулагчид хэмээн дүрдээ итгэсэн залууст эрмэлзэл нь чалга, тиймээс эрэлхийллийг хүсээд ч хэрэггүй биз ээ. Тэд зүгээр паразитууд мэт...

Цөвүүн цагийг шамбалаар солиход хувьсгал, хувьслын альаль зам нь боломжтой шийдэл. Хувьсгал байхаараа буруу байх ёстой юм биш, гол ньбайгаа байдал, байх ёстойг онолдуулан хамгийн зохимжтойгоор үйлдэхэд байгаа юм.Онол гэдэг үгний үүсэл онолдуулахаас үүдэлтэй биз ээ.

Тиймээс би МонголАрдын Хувьсгалт Нам гэдэг нэрний “хувьсгалт”-ийг ойлгодог. Түүнээс цэрвэдэггүй.Тухайн цагт Монголыг хадгалж үлдэх, үнэт зүйлсээ уламжлан хөгжүүлэх ёстой байсан. Гэхдээонолдуулаад аваад үзэхэд бид хувьсах юм бол Төвд, Уйгурын араас орж болох байлаа.Дотоод, гадаад өгөгдөл, цагийн салхийг онолдуулахад хувьсгал бол зайлшгүйбайсан. Энэ бол зүдэргээтэй замнал байсан. Бид дэндүү их золиос төлсөн. Дэндүү хайран... олон сайхан аавын хүү, ээжийн охидоо амь, амьдралаар нь хохироосон. Олон үнэтзүйлс гутлын уланд гишгэгдсэн...

Бид дэвшил хийсэн. Бид дасан зохицсон. Яалт чүгүй зөвтгөлтэй хохирол. 1990-ээд оноос өмнөх Монгол Ардын Хувьсгалт Нам итгэлүнэмшилтэй, алсын хараатай, зорилго, зорилттой байгууллага байлаа. Үүсгэлээр ньаваад үзэхэд тэд коммунистууд биш байсан. Барууныхны сэтгэлгээний онцлог болохүзэл суртал, туйлшрал бидэнд анхандаа ойлгомжгүй байсан. Учир нь бид дорнын үндэстэн. Бид аргабилигийн нэгдэл, зохицол, эргэлтэн дор аливааг тунгаан үйлддэг тийм л хүмүүсбайсан. Гэтэл коммунизм нэрийн дор туйлшрал, хүчирхийллийн давалгааг Орос ах нарэхлүүлэв. Хүчтэй нь хүчгүйнхээ өмнө буруутай болдог хойно дасан зохицлын, хариуүйлчлэлийн он жилүүдийг үдэв. Бид тэсч гарсан. Гэхдээ өнөөг хүртэл биднийгзовоож буй олон өвчний эх үүсвэр тэгэхэд л тавигджээ. Зарим өвчин ньдаамжирсаар хорт хавдрын түвшин рүү дөхлөө. Юу болохыг бидний арга билгийн мэлмий,эрчимт хүчний урсгал мэдэх биз ээ.

Өмнө дурьдагдсаннамын 90 жилийн ой маргааш болох гэж байна. Би энэ намыг танихгүй. Түүхийг ньбол танина. 1990 онд дагуул Монгол даржин Монгол болж байх үед би 5 настай л байсан. Дөнгөжухаан орж байлаа. Гэхдээ түүнийг бидэнд ахиу үнэ цэнэ бий болгосныг хүлээнзөвшөөрдөг, хүндэлдэг... 1990 он хүртэл энэ нам үндэстэндээ эцэг ухаан заржчаддаг буюу элитүүдийн бүрдүүлэлт, бөөгнөрлийн цөм нь байжээ.

Харин 1990-2010 он хүртэлх 20 жилд би хэн бэ гэдэг асуултыг энэ нам өөртөө тависаар ирлээ. Үгүй ээ, бүү мэд. Ийм асуулт тавьдаггүй ч байж магад юм.Би төөрөлдөж байна. Би танихгүй байна. Тэд зүсээ хувилгалаа. Ардын нам гэгчболов. Үүнийг би ухварлан ойлгож чадаагүй. Манай үндэстэн хувьсах, эсвэл түүнийгхувьсгах шаардлагатай байна. Учир нь өнөөгийн ядуу, зовлонтМонголыг хүлээн зөвшөөрмөөргүй байна. Хувьсал ч бай, хувьсгал ч бай үүнийг элит буюуэцэг ухаантан бий болж байж, гүйцэтгэж байж сая онолдоно. Ард гэгч хувьсгалхийхээр террор гаардаг, өлсгөлөн газар авдаг, эргээд өөрсдөө зовдог. Эцэг ухаантанбиш хүн төрийн толгойд гарахаараа эцэг зангаар ард түмнээ энхрийлэн хайрлажчаддаггүй. Яагаад гэвэл түүнд алсын хараа гэж үгүй, яагаад гэвэл түүнд цараатайухамсар гэж үгүй. Тэр их далай мэт нам гүм, далайцтай байж чадахгүй. Тэр уулынтүргэн урсгалт горхи мэт хархираа, нугачаа их гаргана. Түүний харж чадах, хүржчадах зүйл жижигхэн горхи мэт хязгаарлагдмал. Тэгээд л бусдыг зовоож эхэлнэ. Ардыннамын ардууд ингэж л байна.

Ингэж бичихээр гэмт хүн гэлбэлздэгийн үлгэрээр өөрийгөө байх ёстой гэдгээ улиг болтолзөвтгөн мугуйдлана, хуяглан хамгаална, сүржигнэн дөвчигнөнө, улаан хамгаалагчидцарайлна, биеэ атируулна...

Санаа бүү зов. Би Энхбаярын хүнбиш, би Ардчилсан намын хүн биш, би зүгээр л Монгол хүн! Над руу бүү дайр, надтай битгийтулж ажилла. Бусад руу ч бүү дайр. Бусадтай ч бүү тулж ажилла. Өөрөө өөртэйгөөажиллах цаг чинь болсон. Болсон ч гэж оройтсон ч байж мэдэх вий. Миний хувьдзүгээр л Монголыг өөргүйгээр нь хэцүү хэмээн амбицлаж, худлаа бүлтэрч,Монголоор минь бөмбөг шиг тоглочихож магадгүй байгаа нөхдүүдэд нөхөрсгөөр зөвлөнүгээр хийсвэрлэн онолдож буй нэгэн байна.

Ардууд хөөрцөглөхөөрцөглө. Харин ардуудаас эцгүүд төрөх болтугай гэж ерөөе.

Боломж

2011-02-25T17:13:00.006+08:00

Хүн болгон хүнболгоныг тодорхой хэмжээнд уншиж, оношлож явдаг биз ээ. Уран илтгэгчид, идеалистууд хүн өөрөө өөрийгөө тодорхойлнохэмээдэг боловч миний бодоход хүн өөрийгөө тодорхой хязгаарлагдмал боломжийндотор л тодорхойлдог. Тэгэхдээ тэр боломжийн хязгаар нь үнэхээр том, үнэхээрялгаатай үр дүн гаргаж болохыг бол хүлээн зөвшөөрнө. Миний бодлоор болтантай юм яриад сууж байгаа эрхэм ямар хүн бэ гэдэг нь дараах зүйлсээртодорхойлогдоно.

Хүн хэрхэнбүрэлдэх эх сурвалжийн төрлүүдийг нь жагсаая.

1. Генетикбүрдэлт – эцэг эхээс
2. Биологийнбүрдэлт – газар зүй, уур амьсгал, амьдралын дэглэм, хооллолт, зуршил,хөдөлгөөний хэв шинж
3. Гаригэрхсийн нөлөөлөл – бидний зурхай энэ тэр гэж яриад байдаг зүйлс
4. Нийгмийнбүрдэлт – нийгмийн харилцаанаас олж авсан мэдлэг, туршлага, зан төрх

Генетик бүрдэлт –эцэг эхийн генетикийн бүрдүүлбэрүүдийн холимог бөгөөд аль ген нь алийгаа илүүдарангуйлж, давамгайлснаас хамааран тэр хүний өгөгдлийн суурь хэрхэн бүрдэх ньойлгомжтой билээ.

Биологийн бүрдэлт– за тэгээд хүн өглөө хэдэн цагт босдог, орой хэдэд унтдаг, ямар хоол идэштэй,биеийн тамирын ямар төрлөөр хичээллэдэг, ямар уур амьсгал, газар орондамьдардаг гээд яваад байх биз.

Гариг эрхсийннөлөөлөл – үүнийг би мухар сүсэг биш гэж боддог. Физик үндэслэгээ байж таарна. Гэхдээ туйлшруулдаг, энэ хүн матрын орд учраас хувиа хичээх ёстой, эсвэл энэ хүн харш жилтэй учир энэ хүнтэй хамтарч ажиллаж болохгүй гэдэг бол ёстой нөгөө bullshit!

Нийгмийн бүрдэлт –энэ хамгийн ярвигтай асуудал. Тэр дундаа хүн энэ эх сурвалжаас авахбүрдүүлбэрийнхээ дийлэнхийг төрснөөс хойших эхний жилүүдэд хамгийнхурдацтайгаар олж авдаг, түүнээс хойш хурдац буурдаг нь маш хариуцлагатай үеболохыг хэлнэ.

Энд хэлэхэд иймтөрлийн эх сурвалж нь ийм зүйлийг нь л тодорхойлно гэсэн зүйл байхгүй. Энэ болхарилцан сүлбэлдсэн, харилцан уялдаатай динамик юм.

Хүний физикшинжүүд болох өндөр нам, өргөн бүдүүн, өөр юу байдаг юм тэр бүрийг генетик,биологи, гариг эрхсийн нөлөөлөл, нийгмийн эх сурвалжууд тодорхойлох бол,нөгөөтэйгүүр зан араншин, сэтгэл зүй, оюун сэтгэлгээ, зарчим суртахууны эхүүсвэрийг ч мөн дээрх үүсвэрүүдээс хайх нь зүйтэй.

Ер нь бол юмсмуужралыг олох нь дэндүү амархан, сайжралыг олох нь муужрахаас хэд дахинтөвөгтэй, мөн цаг хугацаа явах тусам үр нөлөө нь багассаар байдаг. Тиймээс ягодоо та өөрийгөө тодорхойлох хамгийн их боломжтой байгаа. Өчигдөр бол бүр ихбайсан байж таараа. Гэхдээ туршлага, мэдлэг, сорилго, бүрдүүлбэрийн заримхэсгийг эс тооцвол одоо танд тэр хамаагүй. Үйл явдлын гинжин хэлхээг эс тооцвол маргааш чинь танд одоогийнхоос илүүбага боломжийг олгоно.

Бага зэрэг дэлгэрүүлж, тодруулан тайлбарлая.

Яг тодорхойойлгуулахын тулд ийм гурван нэр томъёог нэвтрүүлэх хэрэгтэй байна.

1. Capacity – өөрөөр хэлбэл багтаамж, хязгаар гэж ойлгож болно.

2. Potential – раамандаа жаажигнана гэдэг шиг боломж бол багтаамжаас өөрийн болгонхүртсэн, бодитойгоор хүрсэн түвшин.

3. Performance – гүйцэтгэл буюу хүрч буй үр дүн. Эдгээр нь боломжуудын нэгдэл, зохицолбайхаас гадна гадаад орчны хариу үйлчлэл ч орж байгаа юм.

Capacity болзаяагдмал шинжтэй. Capacity-гээбүрэн ашиглаж ч болно, ашиглахгүй ч байж болно. Potential-ын дээд хязгаар нь capacity руу хүрнэ.

Генетик капаситибол насан туршийн шинжтэй. Биологийн капасити бол тодорхой цэг хүртэл өсөх,түүнээс хойш байнга буурах шинжтэй. Гариг эрхсийн нөлөөлөл нь мөн насан туршийншинжтэй байх. Нийгмийн төлөвшил, хөгжлийн капасити бол байнга хувьсдаг.

Капасити ньдотроо олон талбаруудад хуваагдана. Жишээлээд нэгэн төрлийн капаситиг дотроо 3дэд капасититэй гээд аваад үзье л дээ. Дэд капасити болгон нь оновчлолын дагуутодорхой хувийн жинтэй. Хүн болгон дэд капасити-нүүдийн ялгаатай орцтой байна.

Жишиг капасити 1– 40%-ийн хувийн жинтэй.

Жишиг капасити 2– 35%-ийн хувийн жинтэй.

Жишиг капасити 3– 25%-ийн хувийн жинтэй гэж төсөөлье.

Нэгэн хүнийгэдгээр хэмжүүрээр оношлоё.

ЖК1 дээр 70%-тай,Жк2 дээр 90%-тай, Жк3 дээр 150%-тай байлаа. Энэ хүний тухайд Жк 3 дээр болонцгой чадвартай болж таарч байна.

Тэгэхээр тухайнхүний бодит дэд капасити К1=28%, К2 31.5%, К3 37.5% байна.

Хүн өөрийгөөхөгжүүлэн, өөртөө шаардлага тавиад, оновчтой арга замаар явах юм бол потенциалП1=К1, П2=К2, П3=К3 болж чадна. Гэхдээ хүний дотоод нөөц болонгадаад орчин хязгаарлагдмал тул бүгдийг жигд 100% өөрийн капасити-д тулгажчадахгүй байж болно. Тиймээс гадаад орчин болоод дотоод давуу талаа оношилж,мэдэрсний үндсэн дээр сонголт хийдэг. Заавал ч ингэж хийх албагүй, хүсэлтэмүүлэл, мөрөөдөл гэсэн гайхамшигтай зүйлс бас бий. Өөрөөр хэлбэл дуулж чаддагболгон дуучин болдоггүй, сагс сайн тоглодог байхаараа сагсчин болох ёстой гэсэнүг биш. Нөгөөтэйгүүр тоонд тааруу бол физикч болж чадахгүй, монгол хэлний дүрмэнд тааруу бол зохиолч болохгүй гэсэн үг биш. Эдгээр нь зүгээр л түгээмэл магадлалын асуудал, эдгээр нь зүгээр нэг л хүчин зүйлс дээр тулгуурласан шалгуур. Гэтэл хүн шугаман байдлаар хөгждөггүй, харин олон шугаман хөгжлийн огтлолцол, хөдөлгөөн дээр хөгждөг динамик амьтан юм.

Цаашлаад хүний бүхэлбүтэн амьдралын явц дахь капасити-нуудын хөдөлгөөн, түүнд уягдсан потенциалынхөгжлийг илэрхийлэхийн тулд бага зэрэг математик хэрэг болох биз.

Үүнийг орхиод одоопотенциаль буюу бодит хүчин чадал руу ороё. Биологийн потенциаль нькапаситигийн хөгжилтэй уялдаа, харьцаатайгаар хөгжинө. Өөрөөр хэлбэл өсөөд,буурах шинжтэй. Генетикийн болоод гариг эрхсийн нөлөөний хувьд хүн өөрөөэрхшээх зүйл байхгүй, байнга тодорхой хувийн жин бүхий хүчин зүйлс байсаар байхболно. Тэгэхээр үүнийг физикийн тогтмол, мөнхийн инерцитэй адилтгаж болно. Инерцийндагуу байх тусам үр нөлөө сайн, инерцитэй их өнцөг үүсгэн хөгжиж байрших тусамэнэ тал дээр алдагдсан боломж ихтэй байна байх. Генетикийн тухайд хүн өөрийн генетикбүрдүүлбэрийг өөрөө тодорхойлж чадахгүй боловч цаашид үүсэн бүрэлдэх үрхүүхдийнхээ генетик капаситигийн цаашдын удамшил, бүрдлийг та өөрөө хувьсгаххүчин чадал тодорхой хэмжээнд байгаа болохыг дурьдах нь зөв байх. За ингээдүлдэж байгаа нь нийгмийн төлөвшил, хөгжлийн капасити буюу таны ажиллах, цагхугацаагаа зарцуулах ёстой гол талбар үлдэж байна. Хэдийгээр цаг хугацаа явахтусам таны хүрсэн түвшингээ өөрчлөх, хүрэх түвшиндээ тэмүүлэх хурдац буурахболовч та зорьсон, хүссэн л бол капасити рүүгээ тултал нь явж чадна.

За ингээдкапасити дээр тулгуурласан потенциалуудын нэгдэл дээр перформанс буюу бодитбайдал, үр дүн бий болно. Яг перформансийг тогтооно, тоогоор илэрхийлнэ гэдэгбараг боломжгүй бөгөөд болдог бол нилээд нүсэр математик, статистикийн бодолторно биз.

Потенциалуудын хармони буюу зохицол дээр та хамгийн оновчтой өөрийгөөбүтээж чадна. Энд гадаад орчин болох нийгэмд оршин буй статус, хүрээлэн буйорчин гээд зүйлс маш хүчтэй нөлөөлөх боловч энэ бол зүгээр л зэрэглээ мэт барьцгүй,хийсвэр үзэгдэл, харин шийдвэрлэх чанартай хүчин зүйл бол та өөрөө л болохооойлгох хэрэгтэй. Хэрвээ та нийтлэг жишгээс төдийлөн дутуу биш л бол та хэн болохыг хүсэж байна, та хаашаа тэмүүлж байна, таныхандлага хэр оновчтой байна, та сэтгэл зүйн хувьд хэр хүчтэй хүн бэ гэдэг таныгхэн байгаа, хэн болохыг тодорхойлоход голлох үүрэгтэй. Учир нь таныг тойрон хүрээлж буй хүн төрөлхтөн төдийлөн өндөр бүтээмжтэй нийтлэг биш, сарнилт, гарздалт байнга гарч байдаг. Энэ дунд оновчлолт, төвлөрөлттэй байснаараа та капасити, потенциалыг нөхөх харьцангуй хүчтэй давуу талыг бий болгоно.

Үргэлжлэл бий.