Макиавеллизм хийгээд махан зүрхний тухайд

Сайн бод! ккк

• Биеийн бөхөөр олныг дийлэх гээд бууж өгөх үү, сэтгэлийн хат, тэвчээрийн тэнгэрээр олныг дийлэх ёстой юм уу?
• Гөлөг шиг хуцаж, гөлөг шиг хоол горьдож амьдрах юм уу, эсвэл чоно шиг эрмэг, хатуу байж эрийн сайнаар явах юм уу?
• Дүвчигнэж дүрэмдээд буланд шахагдаж гомдоллосоор дуусах юм уу, дүрмийг өөрөө зохиотлоо дэнсийг хатуу сахин давхар тоглох юм уу?
• Далдагнаж омогдсоор дальдчаад дуусах юм уу, дарь шиг бодлыг даран номхруулсаар өөрийн ялалтаа тунхаглах юм уу?
• Монгол омогшил, монгол эрч хүч гэж тэнэгтээд 10 хужааг дийлэх юм уу, эсвэл мохошгүй оюун, зүтгэлээр 1000 хужааг дийлэх юм уу?
• Ахуйгаа борлуулж, болгоох гэсээр амьсгал хураах юм уу, ахуйг өөрчилж, амаржуулснаар амьсгал хураах юм уу?

Be yourself, be challenger!

Ue ueiin zaluus amjiltyn dontoi bdag. Bi "amjiltand hureh" gedgiig uurtuu tudiigui uruuld hurgeh eyereg ur nuluug hamgiin ih blgah yavdal gej oilgodog. Za ter ch yahav.

Zarimdaa nomyn delguureer nom sonirhoj yavahad zaluus ertuntsiin huuli, zui togtlyn tuhai (shinjleh uhaan, filosofi), amidralyn tuhai, mergejliin tuhai, tuuhiin tuhai, urlagyn tuhai nom sonirhohoosoo iluuteigeer amjiltyn tuhai nomtoi tasag deer shambaaraldaad bgaa haragdah yum. Tegeed ene tuhai heden ug unagamaar sanagdaad uuniig bichij bna.

Amjiltand hureh tuhai nom uchnuun bdag, amjiltand hurgehiig amlah erhmuud ch olon bh yum. Bi bodohod ene tuhai tuilyn tsogts surgaal, tsogts garyn avlaga tiim ch olon bish bh (er n bugdiig n burtgej yavaagui uchraas itgelteigeer tiim, ugui gej helehgui). Hen negen hunii amjiltand hursen arga baril tand tohiroh albagui, ter bolgonyg turshaad yavah yum bol uruvdulteiguus gadna sohor hun busdaar zaany tuhai yariulaad, ter tusuulluuruu zaantai haritsah gej bgaa shig tuvshind l buuj bna. Tiim garyn avlaguud n olonhidoo subjective handlagaar bichigddeg, zohiogchiin huvid buyu hen negnii case deer chuhal bsan, mun humuust unshuurtai, dogdloluudtai bh talaas n tulhuu bichchih geed bdag yum shig. Hervee ene tuhai tsogts, basic zuil gargana gevel huvi hun sonirhohoorgui amtgui, baritsgui, tuvugtei bolj bichigdeh bolov uu da. Yagaad gevel amidral asar olon taltai, huvi hunii ontslog gedeg dahin davtagdashgui bdag. (Tegeed ch hun amidral dundaas uuriin amjiltyn tuuh, amjiltyn arga barilyg buteene gedeg hamgiin amttai, hamgiin baharhmaar bh bish gej uu?)

Hun uuriiguu tanih yostoi, horvoog tanih yostoi, tegeed edgeeriin hoorond uuriinhuu uhamsarlasan, tomiyolson zamaar yavah yostoi bhaa. Amjiltyn tal deer uuruu uuriiguu sorij turshin baij tomiyogoo neeh uchirtai, ingevel tegvel amjiltand hurdeg tuhai jor tsugluulaad yavahyn orond ertuntsiin, amidralyn uneng uhamsarlah uchirtai. Dahin helehed jinhene amjilt n tuhain etgeediin amjiltyn tomiyo bolood ertuntsiin unen hoyoryn zohitsol, uyaldaagaas l urgaj garna.

Minii huvid amjiltyn tuhai nom olnyg unshsanaa sanaj bgaa ch yag bi yah uu, yag bi hen be gedgiig amidral l zaadag bololtoi. Uhamsarlagdaagui, tanin medehuigeeree ileed, oi sanamj ruugaa tusdaa tusdaa shidsen jijig jijig sanaanuud hereg bolohoosoo iluugeer hog bolj, uhamsryg bulingartuulj, budliantuuldag taltai. Harin amidral bol aihtar hatuu murtuu hamgiin shudarga, hamgiin uguumur zuvlugch baidag. Or tas busdyn bodol sanaag buu hargalz gej bgaa yum bish, gehdee tiim zuvlumjuudiig temuulel, jishig tudii huleej avaasai, uuruu uurtuu hariutslagatai, buteelcheer handaasai gej urialmaar bna.


Jich: end tuuhiin bolood namtryn buteeluud, shinjleh uhaany hevleliig hariatuulj bicheegui bolno.

Some pillars

Фэйсбүктээ шокролынхоо оргил үед бичсэн зарим бодлууд ийм байна. Шинэ цогц хандлага, түүнийг түших зарчмууд эхнээсээ маш гайхалтай үр дүнгүүд өгч буйг дурьдахгүй байхын аргагүй байна.

• Бурхан амьдрал заяасан л бол чи авах ёстой бүх зүйлээ авчихжээ. Илүүг бусдаас бүү нэх. Авах ёстойгоосоо илүү зүйлийг чи өөрөө л бий болгох учиртай.
• Бусадтай барьцаж, жөтөөрхөнө гэдэг бол жижиг хүний хөөрхийлөлтэй араншин. Амьдрал баялаг, дахин давтагдашгүй. Хэн нэгний хуулбар байх нь утгагүй.
• Өөрөө хянаж чадахгүй зүйлсийг гомдоллохгүйгээр хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй. Эндээс үнэ цэнэтэй амьдрал эхэлнэ.
• Чиний толгой супер компьютер шиг ажилладаг байж болно. Энэ бол зүгээр л физик өгөгдөл. Харин сэтгэл чинь хүн шиг байх ёстой. Энэ бол бурхны өгөгдөл.
• Амьдралаас хэт ихийг хүсэж, түүн дотор өөрийгөө хэтэрхий томоор харвал алдас л болно. Ертөнц бүгдийг байр байранд нь өлхөн авааччихна.

Eureka

Одоогоос 3 долоо хоногийн өмнө Фэйсбүк дээр нэгэн андтайгаа ийм яриа өрнүүлсэн юм. Түүнээс хойш энэ сэдвийг тойроод нилээд эргэцүүллээ. Эцэст нь амьдралын нилээд цогц зарчмыг хувьдаа бий болголоо. Удахгүй зах зухаас нь бичнээ.

Би: Хүний өөрийгөө нотлох амбиц ямар агуу юм бэ? Би бол юуг ч нотломооргүй байна. Зүгээр л мөрөөрөө байж, амьдрал надад ямар бэлэг бэлдсэнийг харая.

Найз: buh Mongol humuus Buddiin shashnii nuluuguur iim idevhgui bodoltoi bolsnoos bolj bid Manjiin darlald oroo biz de?

Би: Buddiin shashin bish Buddiin filosofi. Mongold bol buddiin filosofiosoo iluu Lamaism buyu sharyn shashin nevtersen gej boddog shd. Tegeed er n hund itgel unemshil gej bna. Terniihee tuluu yavah yostoi. Ternees bi mundag gedgee notloh gej yavah yum bol shizorol bolj bgaam

Buruu ishilsen suh

Buruu ishilsen suh shig gedeg helts bdag. Getel suhee zuv ishilsen ch suh chin tuleenii modoo hagalj chadahgui, esvel buruu hagalaad bval asuudal uur zuild bgaa gesen ug. Nen turuund uurt chin asuudal bgaa, esvel chinii standartaar zuv ishilsen ch tuhain modnyhoo shinj chanart taaraagui bj boloh. Tegeheer bi tiim mundag bolovsroltoi, bi tiim ch sain hun, bi teden heleer yaridag, bi eniig ch medne, teriig ch medne gedeg bardam zan, ingedeggui yum, tegdeggui yum geh tseejnii pan, bgaa bdlyn ur dagavryg uuriin hyanaj ul huchreh, huchreh ch tsag n bolj tsav n taaraagui gadaad huchin zuilstei holbood asuudlaas zugtaah, toiron duluh gedeg amidralgui erh, nyalh hunii zan yum. Chinii zuv bj bolno, busdyn buruu bj bolno. Uuriin zuv ruugee busdyg oilgotol n chireh, senhruuleh heregtei. Uunii tuld yu hiij chadahaa bod. Chadah zuilee barij av. Chadahgui bol zorigtoigoor hayaj chad. Gehdee hamgiin gol n busad ruu chichleheesee umnu uuriiguu sain, mundag, hamgiin hamgiin gesen fantaaz, masknaasaa salgaad uz. Yag chi hen be? Gachlantai n chamd 1 buruu, busdad myangan buruu bhad l busad humuus chinii gantshan buruutai chin baritsah bolno. Tegeheer ter gants buruugaa zasah tenheltei bai. Uunii tuluu todorhoi tulbur tulj chad. Ugui bol duugui muruuruu l yavj bai. Suhnii ir bolj tsavchilt hiih n kaiftai bj medeh ch mash tom hariutslaga bdag. Ene hariutslagyg uurch chadah uu, tsag n irtel chi herhen sanaa zorigoo hurtsalj hadgalah yum, zam dundyn nugachaa saadand herhen nugarahgui, onholdohgui bh ve gedeg chinii jinhene hen be, her chanar chansaatai ve gedgiig todruulah bolno. Goyo yarih, goyo tsarailah, goyo tsavchih n amttai, amarhan bj bolnoo. Gehdee gol asuudal n ene bish bh yum da.

A*B=P

Amidral chamd iluu bolomj olgojee, tiimees ch amidral chamaas arai iluug shaarddag. Amidrana gedeg too, fizik, mehanik shig hyalbarhan shugaman funkts bish yum. Ene bol nariin niilmel butets, tuund tulguurlan urvaj hurvuh dinamik ursgal buhii urjigdehuunii asuudal ajee. Amidrald tsugluulsan onoog negtgen huraah etsiin zogsool tertee hol, tsag n boloogui, zugeer l onoony urjver boloh butets l burdej yavna. Het yaraad buttsee burduulehgui bol haashdaa tsugluulsan onoo chin tsoorhoi tornoos asgarah alim met yavtsgui, ahitsgui bh bolno. Nuguuteiguur dinamik ursgal erchee avah tsag oirtoj bui tul tsaashid avah onoonuudyn urjigdehuundee anhaarahgui bj bolohgui bilee. Tegehdee butets zohistoi bhad uun deer huvruh dinamik ursgal ergej butssan shinjtei baih avch haashdaa ochih zui togtlyn handlaga oilgomjtoi yum.

A- bolomj, urjigdehuun

B- butets, urjver

P-performance, points

tiimees:

A*B=P

Zaaval unsh!

Andynhaa uldeesen commentyg niitellee. Iljig shig bh uu, tenger shig bh uu gedgee humuus bodmoor bna!

http://politics.news.mn/content/64082.shtml

Ene medeenees harah yum bol bidniig butsaad ochihod Mongol oron mash hund baidald orson baih ni ee. Nambaryn Enkhbayar bolon tuunii gar hul bologsod, archaagui ulsturchid, galzuu soliotoi ni medegdehgui ene irgenii hudulguun gegchdiin nuluuguur tusgaar Mongol ulsiin ayulgui baidal, hugjil tsetseglelt ulam doroitsoor.

Sanaj yavah heden zarchim bn:

1, Bidend Mongoloos uur eh oron baihgui. Ingej helehdee uchirgui eh oronch tsarai gargaj tseejee deldeh geed baigaan bish. Zugeer nutsgen unen bol delhii deerhi 200 orchim ulsiin haana ni ch amidarlaa gesen bid Ulaanbaatariin gudamjaar alhdag shigee tiim erh chuluutei, tseej duuren amisgalj chadahgui. Gadaadad tegj chadaj baina gej setgelee huuraad ch nemergui.

2, Mongol nutag, Mongol humuustee minii yum, bidnii yum gesen haluun dulaan setgeleer handaj surmaar bn. Gadaadad baigaa nuhud zunii heden sard Ulaanbaatart ochihdoo showdaj, arhidahaasaa iluutei tend baigaa humuust delhii ertunts urgun uudam gedgiig oilguulah buteelch zuils sanaachilj hiih heregtei. Adaglaad l arhi, pivo uulgui amidarch boldog gedgiig tsaaduuldaa biyeree ulgerchilj uzuul l dee.

3, Gadaadad surch bolovsroch bui bolon umnu ni end tend yavj nud tailsan, Mongoloo gesen setgeltei olon chadvarlag zaluus garch irj bn. Gehdee l ter zaluusiin too niigemd medegdem uurchlult hiih hemjeend hureegui baigaa. Tiim hemjeend hurehiin tuld hoorondoo negdej, uursdiin nuluunii hureeg teleh heregtei.

4, Hediigeer baidal hund baigaa bolovch bidend Mongoloos maani uur jinhene ger ugui gedgiig yas mahandaa tultal oilgoj, ene ger ornoo uud ni tatah setgeliin tenheetei baih uchirtai. Id hiij buteeh nasan deeree bui shine ueiin bid ene niigemd bui har huchnii esreg temtsehgui bol uur naidah zuils tun baga gedgiig oilgotsgooy. Muu muuhai buhniig surj zogsoj chadsan sain sanaat humuusiin hucheer delhii ertunts unuudriig hurtel uragshilj irsen gedgiig sanatsgaay.

Iim baij chadahgui bol Mongoliin maani ali yum boddog setgegdeguud ni bugd gadagshaa garaad yavchihsan, Ulaanbaatar gej zundaa heden sar ochij showddag gazar boltson, gazriin door baigaa joohon bayalgiig ni gadna dotnii luivarchid tsulmusun, Enkhbayar metiin usan tolgoit avligachid deer ni heden 10 jil sandailsan, Mongoliin urs arhi, tamhind hordoj bor amidraldaa setgel gutarsan, ulmaar ih gurnuudiin gadaad bodlogiin haichind herchuuleh tsuvuun tsag ireh ni ee.

Ene buhniig surun bosoh chadvartai baitsgaay. Negdetsgeey.

IN

Bravo!

Мэдлин Олбрайт Монголд айлчилж, ГХЯ-нд лекц унших үед гадаа нь 20 гаруй иргэд жагсаж, Монголд ардчилал байхгүй, битгий хошгоруулаад бай хэмээн эсэргүүцлээ илэрхийлж байв. Ардчилал байгаа, байхгүй гэдэг бол асар комплекс асуудал болчихоод байгаа. Харин бид ингэж жагсаж чадаж байгаа нь, өөрөө өөртөө (олон хүн) үнэнч байгаа нь ардчилал бэхжих найдвар байгааг харууллаа. Сүүлийн жилүүдэд дампуурал дагуулах их мөнгөний үнэрээр хүмүүсийн тархийг цатгахыг оролдсон боловч хүмүүс амьд байгаа, биеэ даан сэтгэж чадаж байгаа нь урамтай байна.

АНУ-ын тухайд ардчиллын үлгэр болсон, түүний давалгаануудыг өдөөгч орон мөн боловч энэ улс чинь цаанаа бас өөрийн ашиг сонирхолтой, ахуй амьдралтай учир хүн төрөлхтөний сайн сайхан байдлын төлөө хоолоо хасахгүй нь ойлгомжтой асуудал шүү дээ. Түүх ч үүнийг хангалттай нотолдог. Хэрвээ ашиг сонирхол байвал ардчиллын зөвтгөлөөр үндэслэгээ хийдэг. Байхгүй бол формал байдлаар төвийг сахидаг. Үүнийг түүх хангалттай гэрчилсэний сүүлийнх нь Ливи болон бусад орнуудад өрнөж буй үйл явцад АНУ хэрхэн хандаж байгаагаас харж болно.

Ардчилал бүр өөрийн онцлогтой байдаг. Түгээмэл үнэт зүйлс, түгээмэл суурь дэвсгэр байхын дээр яалт ч үгүй үндэстэн бүрийн түүхэн нөхцөл байдал, сэтгэлгээ, соёлын бүрдүүлбэрүүд, геополитикийн тулгалтанд хавчигдан, хэрчигдэн, хавсарган хөгжиж бэхждэг билээ. Энэ тухай ерөнхий ойлголтыг эндээс авсан биз ээ.

Үндэсний аюулгүй байдал, гадаад бодлогын нүүдлийн хувьд бид АНУ-д найдвар тавихгүй байхын аргагүй, АНУ болон түүний холбоотнуудыг гуравдагч хөршийн чинээнд хүргэхийн төлөө бид зүтгэхээс өөр замгүй билээ. Харин ардчилал бол бидний дотоодын асуудал, одоо өөрсдөө ардчиллаа засаж сэлбэх, бие сэтгэлээ зориулах хэрэгтэй болчихоод байна. Тэгэхгүй бол АНУ дарангуйлагчидтай ч ойлголцож чаддаг, зарим талаараа дарангуйлал нь ардчиллыг бодвол илүү барьцтай харилцаанд тооцдогыг мартах учиргүй юм.

Би

Хүн Маслоугийн хэрэгцээний онолын дагуу явдаг гэдгийг урьд өмнөхөөс илүүтэй ойлголоо. Мэдээж өмнөх "Боломж" гэсэн бичлэгт дурьдагдсан хүчин зүйлсээс ангидаар бол шүү дээ.

Тэгэхээр хүний хэрхэн бодож, үйлдэж буй нь Маслоугийн хэрэгцээний онол болоод "Боломж"-ийн хязгаараар тодорхойлогдоно.

ХҮН бол гоц гойд амьтан биш, бурхан биш, байгалийн (ертөнцийн) нэг хэсэг юм. Бүгдийг захирах гэж, бүгдийг тааллаараа байлгах гэж, бүгдийг эзэмдэх гэж тэмүүлэх нь утгагүй билээ. Ертөнцийн түгээмэл хууль гэж нэг л бий. Түүний нэг хиймэл, барьцгүй давхрагыг нь Нийгмийн хууль гэж бид тайлдаг бололтой. Ертөнц жамаараа явсан, жамаараа яваа, жамаараа ч явна. Энэ нь өөрийн, индивидуалийн үнэ цэнийг огт үгүйсгэж байгаа хэрэг биш. Ертөнцийн жамыг мөрдүүлэх, ертөнцийн жамыг хурдасгахын төлөө ухамсарт хүн амьдардаг байна. Энэ тухай бага бичвэл буруу бичих тул их задаргаатай, багцлахад төвөгтэй, сүүлд бичнээ.

Энэ бүгдээс хийх хувийн дүгнэлт бол өөрийн явцуу дур хүслээ гүйцэлдүүлэх зорилгоор мөнгө, эрх мэдэл, эд хөрөнгө, өнгө төрхийн хойноос хөөцөлдөх нь бүхэлдээ утгагүй, үр ашиггүй ажил ажээ. Бид зүгээр л гинжин цувааны үргэжлэл байх гэж, мөн хайрын төлөө, үнэ цэнийн үржвэрийн төлөө мэндэлжээ.

Libu a.k.a Libya

Сүүлийн үед Ливи дэх иргэний дайн (мөргөлдөөний шинжтэй)-ыг анхааралтай ажиглалаа.

Уг үйл явдал яагаад сонирхлыг минь татав гэвэл АНУ урт удаан хугацаанд энэ талаар идэвхитэй дуугарахгүй, зөнд нь орхисон мэт байсан нь юм. Уламжлалт бодлогоор бол АНУ үүн дээр тоглох ёстой, тэгэхгүй бол түүний талаарх олон улсын, олон нийтийн хүлээлт нурах гээд байв. Энэ нь ёс суртахууны хүчтэй зэвсгээ зөнд нь хаяж, тэрүүхэн тэндээ амар тайван жаргая чухам гэж байгаа мэт аминчхан, явуургүй харагдаж байлаа.

АНУ-д хайр зарласандаа ч ингэж бодсонгүй, зүгээр л Монголтой холбон уг нөхцөл байдлыг бодоход АНУ-ын байгаа байдал таалагдахгүй байсан юм. Зөвхөн АНУ-ыг яриад байгаа нь миний хувьд өнөөдөртөө АНУ бол дэлхийн цагдаа гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөгтэй холбоотой.

Мэдээж уг мөргөлдөөнд оролцох нь тодорхой эрсдлийг дагуулж байв. Хэрвээ олон нийтийн бослого яллаа ч бодит үр дүн нь гарахгүй бол яахав? Заримдаа ясыг нь хавталзуулаад байдаг Ирак дахь бүтэлтэй ч юм шиг, бүтэлгүй ч юм шиг оролцоо шиг зүйл болох вий гэх мэт.

Гэтэл дэлхий нийтийн ерөнхий хандлага Ойрхи дорнод дахь явцыг зөвтгөх талдаа байгаа шүү дээ. Мөн эдийн засгийн үүднээс бол Ливи газрын тосны зах зээлийн сүрхий том тоглогч биш, гол тоглогчид нь өөрсдөө Ливи дэх явцыг дэмжсэн, тэр бүү хэл Саудын Араб Ливийн газрын тосны нийлүүлэлтийг нөхөх амлалт өөртөө хүлээгээд байв. Ливийн дотоодод ч уг үйл явдлыг дэмжиж байгаа бодитой улс төр, эдийн засаг, нийгмийн хүч байгаа мэт. Тэр битгий хэл тэндхийн хоёр дахь том газрын тосны компани нь босогчдын талыг дэмжиж буйгаа мэдэгдэж байлаа. Уг үйл явдалд идэвхитэй хандсанаараа харин ч стратегийн барьцаа лавшруулаад авах боломж байгаа мэт харагдаад байсан юм. Тэгээд хамгийн чухал нь АНУ Ливийг тоохгүй орхисноороо хүлээх ёс суртахууны болоод гадаад бодлогын алдагдал харьцуулашгүй том байлаа. Ингээд нөхцөл байдлыг түгшин харж байв.

Обама (Обама тэргүүтэй засгийн эрх баригчид) дуугүй байгаад л байлаа. Түүнийг анхлан Ерөнхийлөгчөөр сонгогдоход тэрээр бодлоготон (ккк politic) шиг биш, зүгээр л үйлчилгээний ажилтан (Serviceman) мэт, хэт хүмүүст таалагдахыг хичээгээд, хэт хөнгөхөн гүйгээд байна уу даа гэж бодогдсон юм. Тэр бодлыг минь бататгах мэт АНУ шийдвэргүй, гөлгөр байгаад л байлаа. Сонин санагдаж эхлэв. АНУ ингэтлээ аймхай болчихсон юм гэж үү? Иракийн дайнд л эд нарын зүрх нь үхчихэв үү? Олон нийтийн санаа бодлын өмнө АНУ-ын олон арван жилийн турш дэглэн найруулж ирсэн бодлого, тоглолт хүчгүйдлээ гэж үү? Энэ гутамшгийн дараа АНУ нэр хүндээ хэрхэн аврах вэ? АНУ-ын яриад байдаг ардчилал, түүгээр нөхцөлдсөн гадаад бодлогын зөвтгөл хэрхэн үнэ цэнээ хадгалах вэ?

Ашгүй түүнийг олон улсын түншүүд, төрийн бюрократ бүтэц, Бүгд найрамдах намын шонхрууд, нөхцөл байдлын ерөнхий хандлага чирэн, түлхэн байж зогсох ёстой байранд нь зогсоолоо. За тэгээд мань хүний (Обама) хувьд хамгийн ихээр нөлөөлсөн хүчин зүйл нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр дамжин олон нийтийн санаа бодлын байршилт хэрхсэн нь байсан болов уу даа? Мөн миний тааварлан таах аргагүй нэг зүйл бол АНУ дипломатын арга ажиллагааны хувьд маневрлан нэг хэсэгтээ идэвхигүй, төвийг сахисан байдалтай байгаад байсан юм болов уу гэх хардлага ч байна.

Түдгэлзсэн Орос, Хятад хоёрыг бол ойлгож байна. Учир нь тэд өөрсдөө Ливитэй ойрхон завин дээр сууж буй тул нөхцөл байдал төдийлөн таалагдахгүй байгаа. Ялангуяа Оросын хувьд Ливийн дэглэмийн Соц нийгмийн үеийн их өрийг нь тэглээд оронд нь нилээд том гэрээ хэлцлүүд байгуулсан байсан нь яаж ч магадгүй болоод байгаа юм. Тэд татгалзаж, олон улс, олон нийтийн өмнө нэр хүндээ алдахыг хүссэнгүй, оройлон оролцож өөрийнхөө ашиг сонирхлын эсрэг явахыг хүссэнгүй. Тэгээд л түдгэлзчихлээ.

Кадафи бол олигтой нөхөр биш, ялангуяа яг одоо бол бүр олиггүй харагдаж байна. Гэтэл тэр бол улсын Ерөнхийлөгч. Тэр улс орондоо хуулийг сахиулах, хууль ёсны дэглэмээ хамгаалах эрхтэй нөхөр. Гэхдээ тэр албадлага, дарангуйллаар л засаглалыг атгадаг учир легитим чанар муутай аж.

Ер нь Кадаффигийн муухай зан, муу нэр хүнд, муу засаглал, дэлхий дахины хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийн хүчирхэг байдал, бүс нутаг дахь явц, Арабын лигийн орнуудын энэ дэглэм, Кадафигийн талаархи хандлага, магад зарим талаар өөрийгөө аварч, эсхүл очков авахын тулд Арабын болон Европын зарим орон түүнийг золигт гаргаж буй зэрэг нь түүнийг буланд шахчихлаа.


Энгийн иргэдийг хамгаалахын тулд хүчирхийллийн дэмжлэг үзүүлнэ гэдэг их сонин ойлголт. Хэн нь энгийн иргэн бэ? Энгийн иргэд болон босогчдыг хэрхэн ялган зааглахав гээд л. Кадаффи хүчирхийлэх юм бол эрх, эрх чөлөөг хаалаа, зөрчлөө гэж яригдана, босогчид засгийн газрын эсрэг хүч хэрэглэх юм бол эрх чөлөөний төлөөх тэмцэл гэж яригдах болно. Хэн хүчирхийллийг эхлэв гэдгийг одоо бол дийлэнхи нөхдүүд анзаарахгүй байх болов уу. Бүх юм ойлгомжтой байна.

Миний хувьд Ливийн ард түмний дийлэнхи олонхи нь үүнд хэрхэн хандаж байна вэ гэдгийг мэдэхгүй юм. Үнэт зүйлийн болоод үндэстний ашиг сонирхлын хувьд бол босогчдыг дэмжиж байна, ккк.


Өөрийн хязгаарлагдмал мэдээллийн хүрээнд дүгнэхэд нэг иймэрхүү байна.

Ухамсар

Жич: Мэргэжлийн хүн байвал нэр томъёо, ойлголтыг минь засах талаас нь сэтгэгдэл үлдээвэл баярлах болно. Ер нь би ном гэгчийг уншихгүй асар удаж байна. 

Эмгэнэлтэй зүйлс өдөр бүр болж байна. Байлдаантай кино үзэхээрээ бид энэ бол зүгээр л байлдаантай кино гэсэн сэтгэл зүйн суурь дэвсгэр дээр хүлээж авдаг. Дундад зууны үеийн уран зохиолын ном уншихаараа энэ бол зөвхөн туйлширсан илэрхийлэмж гэж хардаг. Гэтэл?

Хэн нэгний зовлонг завшаан болгож байгаа мэт энд дурьдах сонирхол алга. Гэхдээ л шударга бус байна, гэхдээ л хүнлэг биш байна.

Тэгээд зарим улсуудын байгаа байдлыг хараад, хүлээн зөвшөөрөн, тэднийг нөхцөл байдал тийм болгож байна хэмээн гэнэн материалист байдлаар бодож чадашгүй нь ээ. Хэрвээ би материалистаар тайлбарлавал хүн гэгч хорхой шавьжнаас ялгаагүй нэгэн болж таарна. Надад идеализмын нилээд бат бөх хана байдаг бололтой.

Дэлхий дээр хүн төрөлхтөн бие биенээ зовоож буй зүйлсийн дотор 1. Бэртэгчин зан, хариуцлагагүй байдал; 2. Мунхаглал, төөрөгдөл их хувийн жин эзэлж байна.

Бэртэгчин зан, хариуцлагагүй байдал хоёр илрэлээрээ төстэй. Мунхаглал, төөрөгдөл хоёр ч илрэлээрээ төстэй мэт. Гэхдээ хариуцлагагүй байдал, төөрөгдөл хоёр харьцангуйгээр хүлээн зөвшөөрч болохуйц алдаа байж болох юм. Нэгэнт л бид төгс газар амьдардаггүй, өөрсдөө ч төгс зүйлс биш хойно. Зарим хүмүүсийн хариуцлагагүй байдал, төөрөгдөл нь тэр битгий хэл хайр татмаар, өхөөрдмөөр, мөн ууч, холч сэтгэлээр хандмаар ч байдаг. Хариуцлагагүй байдал, төөрөгдлийг эмчлэхийн тулд бид өөрсдийн цаг хугацаа, үнэ цэнийг золиослоод, өөрсдийгөө элээн хурцалж явах ёстой юм.

Гэтэл бэртэгчин зан, мунхаглал хоёрт бол тийм биш. Эдгээр нь бол найдлагагүй болтлоо ахисан түвшин.

Яая даа гэсэн бэртэгчин зан, өөрийгөө гэсэн зөвтгөл, утсын чинээ улаан аминыхаа төлөө юуг ч наймаалцаж чадах нөхдүүд олон байна. Мөн эмчилгээ авахаасаа өнгөрсөн гэхээр найдлагагүй, чи төөрөгдөл гэж оношлоод төөрөгдлийг нь засах гэж оролдох тусам улам илүү төөрөгддөг, мунхаглалд орсон хүмүүс ч олон байна. Ялангуяа 50 хол гарчихаад хариуцлага суугаагүй, амьдралын суурь үнэнийг танин мэдэж чадаагүй зарим нөхдүүдийг малан жааз (нэгэн найзын минь ишлэдэг энэ үг их оносон тодорхойлолт санагддаг) гэхээс өөр юу гэхэв дээ.

Муухай үнэртэй, үмхий самхай ханхлуулсан хүнээс хүмүүс дөлдөг дөө. Яг түүн шиг бэртэгчин, мунхаг хүн өөрөөсөө муухай үнэр ханхлуулж байдаг. Энэ нь тэр болгон анзаарагдахгүй байж болох л доо. Наанаа хичнээн сайхан зүйлс ярьж байж болно. Гэхдээ сайхан зүйлс чихэнд хүрэхийн хажуугаар үмхий самхай нь үнэртсээр л байдаг. Бид гэнэн амьтад, бидний ухамсар их удаан, болхи хөгждөг. Тэр болгон үүнийг нь анзаарахгүй.

Хэрхэн үүнийг мэддэг, анзаардаг болох вэ? Хэрхэн үүнээс зайлсхийх вэ?

Ухамсар. Ухамсар бол боловсролоос өндөр түвшний ойлголт. Үгүй ээ энд нэг тайлбар өгье. Боловсрол гэхээрээ 10 жил, дээд сургууль, ТМС-д сурснаар олж авдаг зүйл гэж их олон хүмүүс эндүүрээд байдаг. Тийм биш юм. боловсрол тийм амархан олддоггүй, боловсролыг хүн өөрөө л бүтээдэг, боловсрол олж олж авахад нилээд үнэ цэнэ төлөх шаардлагатай байдаг. Боловсролтой (дипломтой) мөртлөө ухамсаргүй дуракууд төрийн ордноос авахуулаад түгжрэлд зогсч буй жолооч хүртэл түвшин түвшинд хангалттай олон байна.

Зарчмын үүднээс хүмүүнлэг, олон ургалчаар хандан генетик, биологи, гариг эрхсийн хүчин зүйлсийг ухамсарлалтай холбохгүй байяа. Тэгж яривал хүмүүс цочоод Хитлерийн хойд дүрээр тодруулчихаж мэднэ.

Яг үнэндээ их олон зүйлс дээр экзистенциализмын цөвүүн саарал нүдээр харахад нийгэм гэгч хувь хүнийг төлөвшүүлж хүмүүжүүлэхэд тохирох нь ч бий, тохирохгүй нь ч бий. Тийм тохиолдолд бусад эх сурвалжуудаас үүний тайллыг тайлах ёстой байж ч болох. Тэгвэл яахав зарчмын хувьд харгис номлол болж хувирна.

Тэгэхээр нийгмийн харилцаанаас ухамсарлалыг хайгаад үзье. Ухамсрыг хоёр хувааж болох юм. Хиймэл ухамсар, үнэн ухамсар. Хиймэл ухамсар бол бид нийгмийн загварчлалд ороод хөгжиж төлөвших явцдаа, боловсролоор дамжих явцдаа олоод авчихдаг. Боловсролоор дамжих ухамсар хүнд нэг тийм тэмүүлэл, жишиг тогтоож өгдөг. Харин тэрхүү тэмүүлэл, жишиг нь бодит байдлын хатуу үнэнтэй тулаад барьц алддаг талтай. Тиймээс амьдралын туршлагаар ухамсарлагдсан хүн энэ тал дээр илүү амжилттай явах магадлалтай.

Үнэн ухамсрыг зовлон үзсэн хүн л мэднэ. Хүнийг хайрлаж, хагацаж, гомдож, гомдоож, алдаж онож, атаархуулж хорсуулж, дооглуулж доромжлуулж, зориглон авирч, эрсдэн унаж байж л энэ хүн гэгчид боловсруулсан газарт тариа ургадгийн адил ухамсар гэгч зүйл ургадаг ажээ.

Тэрнээс биш ухамсар гэдэг хээнцэрлэл биш, ухамсар гэдэг боловсрол гэгч хурдны замаар давхингуут диплом хэмээх пайзаар гэрчлэгдчихдэг биш юм. Туршлага яалт ч үгүй хэрэгтэй.

Туршлага, өөрөөр хэлбэл сорилго л тухайн хүний ухамсрын чанар чансааг шалгаад өгнө. Энэ үзүүлэлт сайн бол хүн улам хурцлагдаж, улам дайчин болох болно. Энэ үзүүлэлт тааруу бол хугараад л унах болно. Тэгээд ухамсарт бус байдлын боол нь болно, эсвэл лүзэр гэдгээ хүлээн зөвшөөрч архичин болох болно.

Манайд ухамсаргүйчүүд олон байна. Ухамсрыг үйлдвэрлэх хэцүү. Үйлдвэрлэе гэвэл хүнд нөлөөлөх үндсэн 3 аргууд болох албадлага, урамшуулал, итгэл үнэмшлээр оролдох учиртай. Миний харж байгаагаар Монголын нийгэмд сүүлийн 2 нь хэт аядуу зөөлөн тусдаг, золиос их шаарддаг, үр нөлөө багатай бололтой.

Тэгэхээр албадлага дээр тулгуурлах шаардлагатай болж байна. Хуулийн нэрийн өмнөөс албадах, хуулиар далайлган албадах, ингэснээр хууль дээдэлдэг, хууль хэрэгжүүлдэг ухамсар суулгах ёстой.

Гамшиг

Гамшигт нэрвэгдсэн япон орон, тэнд байгаа эх орон нэгтнүүдтэйгээ амь нэгтэй байгаагаа илэрхийлье. Эмгэнэлтэй зүйл болжээ. Бас болж байна.

Сүүлийн зуунуудад хүн төрөлхтөн шуналын дэв болж, бид гайхамшгийг бүтээж чадна гэж буруу ишилсэн сүх шиг хүрээлэн буй болон өөрсдийн сэтгэлийн нандин байгаль руу дайраад, цавчаад, устгаад байсан. Гэтэл яав? Ухамсартай бол хэмжээ дамжаагаа мэдэж, хэр хэмжээндээ хэр тааруу, утга учиртайгаар амьдрах ёстойг ойлгохоор л зүйл боллоо.


Зурагт, твиттер энэ тэрээр ялаа шиг олон сэтгүүлчид, улс төрчид, үймээнийг дагаж зүрх нь хөөрсөн ардууд шаваастай. Дүрдээ итгэсэн сэтгүүлчид дэвэргэлт, дэгсдүүлэлтийг хийж өгч байх шив. Хэхэ жинхэнэ хүмүүс хаагуур байдаг бол оо?

Энэ дэлхий учир замбараа нь олдохоо больчихжээ. Байгалийн гамшиг бол яахав жамаараа болох ёстой байгаад болоо биз. Гэтэл хүмүүсийн өөрсдийн бүтээлүүд болох нийгэм, технологи нь улам бүр нарийн төвөгтэй болж хөгжих тусмаа улам бүр анхны мөн чанараа гээж, улам бүр өрөөсгөл, хиймэл, хортой болж байгаа бололтой. Өмнө хэлсэнчлэн хүн төрөлхтөн хэмжигдэхүүний асуудалтай. Энэ хэмжигдэхүүний гажиг улам ихэсч байна.

Зуучлал

Саяхан үеэл маань “энэ зуучлагчид ямар хэрэгтэй юм?” гэдэг асуулт асуув. Асуух болсон шалтгаан нь манай нийгэм дэх гажуудал эгдүүцлийг нь төрүүлжээ. Мэргэжлийн хүн, мэргэжлийн компани мэддэг чаддаг юмаа хийгээд түүнийгээ үнэлүүлээд явж болохгүй байна гэнэ. Дунд нь зуучлагчид гэж ам панал, ангайлгах чадвар сайтай нөхдүүд орж ирээд төсөвлөгдсөн мөнгөний 50%-ийг нь цохичихдог, эсвэл захиалагч талын нэг нөхөр нь цалин авсан учраас хийж байгаа ажлаа зүгээр хийж чадахгүй давхар зуучлал энэ тэр яриад цавчаа өг гээд нэхдэг. Тэгээд мэргэжлийн үйлчилгээ үзүүлж байгаа гүйцэтгэгч нь авсан мөнгөндөө таарсан явцгүй зүйл хийдэг, эсвэл чанартай хийе гэвэл ашиггүй болж байна гэв. Энэ бол үнэн боловч улиг болсон асуудлын нэг л дээ.

Харин надад өөр сонирхолтой бодол орж ирсэн нь зуучлал гэдэг юу вэ? Зуучлал юу юун дээр байдаг вэ? гэсэн асуултууд байв. Бодсоны эцэст олсон хариу нь намайг гайхшируулав.

Зуучлал бол энэ дэлхий дээр хүн төрөлхтөний хийдэг үндсэн ажил нь юм байна. Нилээд олон жишээ авч тайлбарлая.

Бурхан хэн бэ?

Зуучлагч. Ертөнц, хүний орчлонгийн зүй тогтол, жам ёсыг сургамжлан таниулсан төлөөлөгч, дүр төрх. Тэрнээс биш бурхан гээд хүн дүрстэй юм уу, амьтан төрхтэй этгээд байхгүй. Байлаа гэхэд зуучлагч мөнөөсөө мөн. Тэр шинэ зүйл зохион бүтээгээгүй.

Эрдэмтэн, зохион бүтээгч хэн бэ?

Зуучлагч. Байгалийн хууль, зүй тогтлуудыг олон олон зуучлалуудаар дамжуулан танин мэдэж, түүнийг ашиглан хүн төрөлхтөнийг хэрэглээг хялбарчилан зуучилсан этгээд.

Мэдлэг, технологи гэж юу вэ?

Мөн л зуучлал. Хорвоо дээр шинэ зүйл байхгүй. Бид юу ч бүтээгээгүй. Зүгээр л анхны мэдлэг зуучлагдсанаас хойш дам дам уламжлагдан зуучлагдсаар өнөөг хүрчээ.

Хүн хэн бэ?

Зуучлагч. Эцэг эх, өвөг дээдсийнхээ зуучлал, цаг үеийнхээ зуучлал, ирээдүйд хүргэх зуучлагч.

Эмч хэн бэ?

Зуучлагч. Байгалийн жам, зүй зохис нь эвдэгдсэн этгээдийг жам ёс, зүй зохис руу нь авчирдаг зуучлагч.

Философи юу вэ?

Зуучлал. Жам ёсны үнэт зүйлсийг жам нь алдагдчихаад байдаг ертөнцөд санал болгох зуучлал.

Урлаг юу вэ?

Зуучлал. Жам ёсны зүйлс, жам ёсны зүй тогтол хамгийн их гоо сайхантай, хамгийн сайхан мэдрэмжтэй байдаг билээ.

Удирдагч хэн бэ?

Байх ёстой, байгаа хоёрыг холбодог зуучлагч.

Машин юу вэ?

Цаг хугацаа, орон зайн зуучлалын хэрэгсэл.

Компьютер юу вэ?

Мэдээлэл дамжуулах, мэдээлэл бүтээх зуучлалын хэрэгсэл.

Соёл юу вэ?

Маш том зуучлалын тухай ойлголт. Хүний амьдрахад зориулан бүтээгдсэн зуучлал.

Мөнгө юу вэ?

Зуучлал. Хөдөлмөр, бараа бүтээгдэхүүнийг зуучлах хэрэгсэл.

Ашиг юу вэ?

Зуучлал. Чи ийм бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ хийхийн төлөө цаг хугацаа, оюун ухаанаа зориулжээ. Харин би ийм бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ хийхийн төлөө цаг хугацаа, оюун ухаанаа зориулсан. Тэгэхээр чиний бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний үнэ цэнэ дээр чиний зуучлалыг, алдагдсан боломжийг минь нөхсөний төлөө чамд өгч буй зуучлалын хөлс.

Төр юу вэ?

Хүний нийтлэгийн амьдрах орчин, нөхцлийг хангах зуучлалын үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллага.

Маркетинг юу вэ?

Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ, ойлголт, хүслийг хүний оюун ухаан, мэдрэмжинд нь зуучлан хүргэх тухай ухаан.

Юу байна, тэр болгон зуучлал. Хорвоогийн түгээмэл жам ёс, түгээмэл үнэт зүйлс, түгээмэл зүй тогтол болон түр зуурын гажуудлын хоорондын зуучлал.

Монголын гадаад бодлогын товч төсөөлөл

Нэгэн найзынхаа академик ажилд нь санаа өгөх зорилгоор ийм зүйл бичих шаардлага гарлаа. Миний бичиж чадах зүйл танин мэдэхүйгээс цаашлаагүй байгаа. Харин гүнзгийрүүлэн судлах сонирхол минь оргилон буцалж байна.

Монгол орныг мэддэг хүмүүсийн хувьд түүнийг аварга том хоёр хөрштэй бүх талаараа хуурай газраар хиллэдэг түгжигдмэл, нийслэл хот нь дэлхийн хамгийн хүйтэн нийслэлд тооцогддог, Аляска шиг том нутаг дэвсгэртэй мөртлөө 2.7 сая гаруйхан хүн амтай тул нягтшлын үзүүлэлтээрээ дэлхийд сүүлээсээ 5-д ордог, хорьдугаар зууны дунд хүртэл нийгэм, эдийн засаг, улс төр, технологи, соёлын хөгжлөөрөө дэлхийн жишгээс олон зуун жилээр хоцрогдсон байсан, 1990 онд ардчиллагдах үйл явц эхлэх хүртэл ЗХУ-ын дагуул орон явж ирсэн, харин өнөөдөр Ази тивдээ ардчиллын үзүүлэлтүүдээр тэргүүлэгчдийн нэг болоод буйг мэдэх биз ээ. Яг үнэнийг хүлээхэд хорин нэгдүгээр зуун хүртэл манай орныг дэлхий дахин тэр болгон мэддэггүй, мэддэг бол дэлхийн талыг байлдан дагуулсан Пакс Монголикаг байгуулсан Чингис хааны төрсөн нутаг, Орос Хятад хэмээх аварга гүрнүүдийн дунд хавчуулагдсан жижиг үндэстэн гэдгээс цаашгүй байдаг байлаа.

Харин сүүлийн 5 жилийн дотор дэлхий дахины Монголын талаарх сонирхол, ойлгоц өөр болох нь тодорхой болоод байна. Үүнд нэг талаас дэлхийн зах зээл дээрх түүхий эдүүдийн эрэлтийн хандлага тогтмол өсөж байгаа, нөгөө талаас Монголын өмнөд хөрш БНХАУ-ын эдийн засаг, технологийн чадавхи өдөр ирэх бүр асар хурдацтайгаар өргөжин тэлж улмаар дэлхий дахинд түүний улс төрийн нөлөөлөл нь огцом мэдрэгдэх болсон, умард хөрш ОХУ-ын авторитари засаглал, цэрэг дайны өндөр чадавхи, соёл иргэншлийн хямралт байдал, олон улсын түүхий эдийн зах зээл дэх хувийн жингийн тэлэлт, мөн бүр өргөн утгаараа дэлхий дахиныг хамарсан глобалчлал хэмээн томъёологдсон агуу шилжилтүүд нөлөөлж байна. Эдгээр нь манай оронд зарим талаар боломжуудыг нөхцөлдүүлэхийн зэрэгцээ эрсдлийг ч мөн адил агуулан, тодорхойгүй байдлыг улам ихэсгэж байна. Ийм нөхцөл байдалд энэ жижиг үндэстэн хэрхэн тэсч үлдэх, хэрхэн хөгжин цэцэглэх вэ гэдэг асуудал улс төрчид, судлаачдын сонирхлыг ихээр татах болоод байгаа юм.

Өнөөгийн Монголын нутаг дэвсгэр дээрх анхны төрт улс болох Хүннү үүссэнээс хойш 2200 гаруй жил болоод байгаа бол өнөөгийн Монгол үндэстэн бүрэлдсэн гэх 13-р зуунаас хойш 800 гаруй жил өнгөрөөд байна. Монгол үндэстний нутагшлын хил өнөөгийн Монгол улсын нутаг дэвсгэрээс 2.5 дахин том байгаа бөгөөд энэхүү газрын зураг үүссэн түүхийг судлахад хөрш орнууд хийгээд Монгол улсын хоорондох олон зуун жилийн харилцааны дүр төрхийг төсөөлж болохоор байдаг. Товчхон дүгнэхэд нэг талаас хөршүүд маань бидэнд төдийлөн найрсаг хандаж ирээгүй, нөгөө талаас 1700-аад оноос хойш de-juri болоод de facto төр улсаа аль алийг нь алдсан үндэстэн хэрхэн,ямар шалтгаан нөхцөлдлөгөөний үндсэн дээр дахин nation state болов оо гэдэг түүхийн болон олон улсын харилцааны маш сонирхолтой, нарийн нюанс бүхий судлагдахуун байдаг. Зүгээр ч нэг судлагдахуунаар зогсохгүй энэхүү сонирхолтой түүхийг өгүүлэх сонирхолтой үндэстний ирээдүй ямар байж болох вэ, тэд эдгээр аварга хөршүүдийн дунд хэрхэн тэсч үлдэх вэ, хэрхэн хөгжин цэцэглэх вэ гэдэг асар сонирхолтой асуудал юм. Миний болоод монгол үндэстэн бидний хувьд энэ нь зүгээр ч нэг шинжлэх ухааны асуудал болоод зогсохгүй хамгийн амин чухал, ач холбогдлын зэрэглэл өндөртэй, зарим талаар эмзэглэл төрүүлдэг сэдэв билээ.

Ийнхүү олон мянган жилийн түүхийн нугачаа, түүнчлэн Күнз, Ислам, Славын соёл иргэншлийн тасралтгүй түрэлтэн дунд монгол үндэстэн бүрэлдэн тогтож, өөрийн адилсал, онцлогоо хадгалан үлдэхэд өвөг дээдсээс уламжлагдан ирсэн дипломатын нарийн бодлого болох “Алтан аргамж” чухал үүрэг гүйцэтгэсэн билээ. “Алтан аргамж” нь монгол нутаг дээр бүрэлдэн тогтсон төр улс бүрийн алдаа оноо, дэвшил уламжлалыг агуулан хөгжсөн монгол философи бөгөөд чухам 13-р зуунд Чингисийн эзэнт гүрэнд анхлан бүрэн томъёологдож, албан ёсны бодлого болж байжээ. Тэр цаг үеэс хойш энэхүү бодлого маань цаг үе, нөхцөл байдлын онцлогыг тусган хөгжсөөр ирэв. Уг бодлогын дагуу монголчууд хөршүүдтэйгээ найрсаг, уян хатан харилцааг эрхэмлэдэг байсан боловч хөршүүдийн зүгээс түүхэн цаг үе бүрт Монголыг амар тайван байлгасан нь ховор билээ. Манай үндэстэн 14-р зуунаас хойш дэлхий дахины хөгжил дэвшлээс тусгаарлагдаж, хязгаар нутаг байдлаар олон зуун жил болсон ч бид эргэлт буцалтгүйгээр, тэр бүү хэл 200 гаруй жил Манжийн хараат орон байхдаа хүртэл уг бодлогыг баримталсаар ирж, ХХ зуунтай золгосон билээ. ХХ зуунд, үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалаас хойшхи түүхийг аваад үзэхэд л 1911 онд Манж Чин гүрнээс тасран гарч дэ факто тусгаар тогтнооод удаагүй байсан Монголыг гоминданчууд эзлэн түрэмгийлсэн, 1930-аад оны үед ЗХУ-ын зохион байгуулсан хэлмэгдүүлэлт, яргаллын жилүүдэд энэ цөөхөн хүн амынхаа (тухайн үед 700 мянга орчим хүнтэй байв) 40 орчим мянгыг нь буудан хороосон гээд олныг өгүүлж болно. Бид 1946 онд дэ юри тусгаар тогтнолоо олсон бөгөөд яг мөн чанартаа 1990 он хүртэлх Монгол улс нь ЗХУ-ын дагуул орон байж, ДНБ-нийхээ 1/3-тэй тэнцэх татаас авдаг, эргүүлээд хөдөө аж ахуй, уул уурхайн түүхий эдээ олон улсын жишиг үнээс хэд дахин хямдаар нийлүүлдэг, тухайн үеийн хүйтэн дайны хамгийн шилдэг зэвсэглэлээр өвч бүрэн зэвсэглэсэн 100,000 гаруй ЗХУ-ын цэргүүд байрласан, олон мянган км нутаг нь хээрийн сургууль, зэвсгийн туршилтанд талхлагдан сүйрсэн, олон арван мянган ЗХУ, бусад социалист орнуудын мэргэжилтэнгүүд суурьшсан, тэрхүү гадаадуудад зориулсан тусгай үйлчилгээний цэгүүдтэй, бараг колони шахуу тийм орон байлаа.

Бид 1992 онд шинэ үндсэн хуулиа баталж, ардчилсан, хүмүүнлэг нийгмийг зорьж эхэлсэн бөгөөд "Алтан аргамж"-ийн уламжлалаа үргэлжлүүлэн хөгжүүлж, шинэ цаг үед нийцүүлэн явуулахыг хичээж байгаа болно. Үүн дотор “гуравдагч хөршийн бодлого” хэмээх нэр томъёо бодлого боловсруулагчид болоод эрдэмтэн судлаачдын дунд ихээхэн газар аван хэлэлцэгдэж байна. Бидний бодлого, үйл ажиллагаа ч хоёр хөрштэйгээ найрсаг, тэнцвэрийг сахисан, дотоод асуудалд нь үл оролцох байдлаар одоогоор амжилттай хэрэгжихийн хажуугаар эн тэнцүү биш хоёр хөршийн дунд тэнцвэрийг хангах гуравдагч хөршийн эрэл хайгуул тасралтгүй хийгдсээр байгаа юм. Бид гуравдагч хөршийн эрэлхийллийг олон улсын харилцааны бүх институтуудтэй идэвхитэй өрнүүлж байгаагийн дотор НҮБ, бусад олон талт хамтын ажиллагаанд идэвхитэй, төвийг сахисан байдлаар хандаж, НҮБ, НАТО-гийн энхийг сахиулах ажиллагаанууд болон Ирак дахь чөлөөлөх ажиллагааг бодитоор дэмжин оролцож байгаа, АНУ, Япон тэргүүтэй өрнөдийн олон орнуудтай найрсаг, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг идэвхитэй өрнүүлэн, улмаар олон төрлийн хандив, зээл, тусламж, дэмжлэг авч байгаа, гадаад худалдаа, гадаадын хөрөнгө оруулалтыг маш идэвхитэй дэмжих бодлого баримтлаж байгаа болно.
Монгол улсын гадаад нөхцөл байдал дотоод бодлогыг нөхцөлдүүлэн тодорхойлдог хэмээн мэргэжлийн хүрээнийхэн үзэх нь түгээмэл бөгөөд улс төрчид төдийгүй олон нийтэд бид ардчилсан засаглалаа хадгалснаар хоёр хөршийн улс төрийн хараат байдалд автахгүй байж чадна, бид эдийн засгаа либералчилснаар эдийн засгийн хараат байдлыг бууруулж чадна, бид соёлын хувьд нээлттэй байж олон үндэстний, тэр дундаа барууны соёлыг түгээн дэлгэрүүлснээр соёл иргэншлийн дархлаагаа хадгална гэдэг итгэл үнэмшил баттай суужээ.

Бодол

Нэг бодол. Хүн ер нь сонин амьтан. Нийтлэг зүйлсийн талаар жигтэйхэн гэгээнтэн хүн шиг авч хэлэлцэж чаддаг, тэгэх боломж гарвал гуяа алгадаад гүйдэг мөртөө өөрийнхөө явцуу, амин эрх ашиг дээрээ тулахаар, зарим нь бүр тулаагүй байхад ч нөгөө яль шальгүй аашлагч маань чөтгөр болохоо таниулаад эхэлдэг. Бидэнд үнэт зүйлс алга. Хуулбарууд бол зөндөө байгаа.

Бас нэг бодол. Өөрийгөө буруутгаж чаддаг хүн бол бас боломжийн хүн. Хэхэ, манай нийгмийн тухайд хэн ч өөрийгөө буруутгахгүй байна. Яахав хаа нэг ганц нэг улс төрч ардад бусдын л адил хүн шүү дээ хөөрхий минь гэж өрөвдүүлэхийн тулд өөрийгөө буруутгахаа аядаж шоудаж байгаа харагддаг. Тэгэхээр аливаа үйлдэл, эс үйлдлээс тэр зүйлийн чанар чансаа, юуны учир ингэхэд хүрэв, юуг зорьж байна гэдгийг нь хардаг байх ёстой. Бид ингэж чадахгүй. Бид сэргэн мандлын өмнөх Европ шиг харанхуй байна.

Дахиад нэг бодол. Бидний дийлэнхи нь туйлшрагчид. Аливааг сайн, эсвэл муу гэж хардаг. Нэг сайн гэж харсан зүйл нь дандаа сайн байх ёстой мэтээр, эсвэл нэг муу гэж харсан зүйл нь дандаа муу байх ёстой мэтээр зүтгэдэг. Муу зүйл сайжирч болно. Сайн зүйл муужирч болно. Гол нь хэрхэхэв гэдэгт л байгаа юм. Удирдлага судлалд бодит үр дүнг"гүйцэтгэл"-ээр хэмждэг. Ирээдүйнхийг бол динамик таамаглалаар хэмждэг. Уг нь 10 жилийн стандарт боловсролтой хүн эдгээрийг гадарлахтайгаа болчихсон байх ёстой. Гэтэл бид тийм биш байгаа учраас манай макро болон микро удирдлагууд цаашдаа ч ийм дампуу хэвээр байх гээд байна.

Бид аливааг зөв үнэлж, зөв хэмжиж чадахгүй байна. Бид юуг яаж хэмжих ёстой гэдгээ одоо хүртэл ойлгохгүй байна. Манай нийгэм хэмжиж чадахгүй учраас 3 л-ийн бидонд 5 л сүү хийж байна. 2 кг чихэр авахын тулд 5 кг-ын үнэ төлж байна. Нэг жишээ авая.  Компанид ажлын хувь оролцоо, үүрэг нөлөө багатай, тэгсэн мөртөө хийдэг ажил нь дүр төрхийн бизнес буюу даргынхаа өмнө туйлын сайн хүн болохын төлөө явдаг, магадгүй дуу, спортдоо сайн нэгэн ажилтан, олон таван үггүй, ийш тийш далдагнаж харайдаггүй, хийх ёстойгоо эзний ёсоор хийчихдэг, компанидаа санаа зовдог нөгөө ажилтан байлаа л даа. Манай нөхцөлд компаний захирлууд хэнийг нь сонгож байна? Далдагнуурыг нь! Ийм л байгаа, тиймээс бид орчин үеийн нийгэм биш.

Бодлын урсгал

Зарим хүмүүс одоо цагт, зарим нь өнгөрсөнд, зарим нь ирээдүйд хэт тулгуурлана.
Одоо цаг шамбалын орон шиг байсан сан бол үүнд буруу юм байхгүй. Гэтэл одоо цаг цөвүүн байна. Иймээс зөв хүмүүсийн бодох, үйлдэх ёстой зүйл бол одоог засаж ирээдүйд шамбалыг авчрахын төлөө явах юм. Хүнд нэр томъёо ашиглаж байж магад. Хүний сэтгэлгээ загварчлагдаж явдаг. Загварчлал бол туйлшрал байдаг. Харин сэтгэл загварчлагддаггүй. Сэтгэл мөн чанарт ойр. Сэтгэлгээ хичнээн оновчлолтой загварчилж, туйлширлаа ч сэтгэлийг хэзээ ч онолдож чадахгүй. Үг бол загварчлагдсан сэтгэлгээ, загварчлагдсан сэтгэл байдаг.

Зарим хүмүүс байгаа талбараа, зарим нь байхгүй талбараа томруулж хардаг. Байгаагаа томруулаад байвал явцуурна, улмаар эрүүл ухаантай л бол давчдах ёстой. Улс төртэй холбон ярихад Ардын намын залуусыг би ийм давчидмаар гэж хэлмээр байна. Ямар ч залуу хүний үнэргүй ... Ийм байхыг догматик гэдэг. Тиймээ, догматизм ноёрхож буй цагт алдаа байнга илүүднэ. Бидэнд динамик + изм хэрэгтэй. Динамик бол торгон мэдрэмж, динамик бол зүй зохисын урвал хөврөл.

Зарим нөхдүүд бодит байдлыг шүтдэг. Бодит байдал шамбал шиг байвал үүнд асуудал байхгүй. Харин цөвүүн цагийн бодит байдлыг шүтнэ гэдэг цөөвөр чоно шиг өөдгүй байхыг хэлнэ биз ээ. Цөвүүн цагийг шамбал руу хөтлөх, үгүй ээ шамбалд бол хэзээ ч хүрэхгүй нь ойлгомжтой, харин зүгээр түүнд дөхүүлэхийн төлөө бодож, үйлдэхэд эрэлхийлэл хэрэгтэй. Эрэлхийлэл гэдэг эрмэлзлийн дараа гарч ирнэ. Эрэлхийлэл, эрмэлзэл зүй зохис дээр онолдох ёстой. Өөрсдийгөө манлайлагчид, массыг мангартуулагчид хэмээн дүрдээ итгэсэн залууст эрмэлзэл нь ч алга, тиймээс эрэлхийллийг хүсээд ч хэрэггүй биз ээ. Тэд зүгээр паразитууд мэт...

Цөвүүн цагийг шамбалаар солиход хувьсгал, хувьслын аль аль зам нь боломжтой шийдэл. Хувьсгал байхаараа буруу байх ёстой юм биш, гол нь байгаа байдал, байх ёстойг онолдуулан хамгийн зохимжтойгоор үйлдэхэд байгаа юм. Онол гэдэг үгний үүсэл онолдуулахаас үүдэлтэй биз ээ.

Тиймээс би Монгол Ардын Хувьсгалт Нам гэдэг нэрний “хувьсгалт”-ийг ойлгодог. Түүнээс цэрвэдэггүй. Тухайн цагт Монголыг хадгалж үлдэх, үнэт зүйлсээ уламжлан хөгжүүлэх ёстой байсан. Гэхдээ онолдуулаад аваад үзэхэд бид хувьсах юм бол Төвд, Уйгурын араас орж болох байлаа. Дотоод, гадаад өгөгдөл, цагийн салхийг онолдуулахад хувьсгал бол зайлшгүй байсан. Энэ бол зүдэргээтэй замнал байсан. Бид дэндүү их золиос төлсөн. Дэндүү хайран ... олон сайхан аавын хүү, ээжийн охидоо амь, амьдралаар нь хохироосон. Олон үнэт зүйлс гутлын уланд гишгэгдсэн...

Бид дэвшил хийсэн. Бид дасан зохицсон. Яалт ч үгүй зөвтгөлтэй хохирол. 1990-ээд оноос өмнөх Монгол Ардын Хувьсгалт Нам итгэл үнэмшилтэй, алсын хараатай, зорилго, зорилттой байгууллага байлаа. Үүсгэлээр нь аваад үзэхэд тэд коммунистууд биш байсан. Барууныхны сэтгэлгээний онцлог болох үзэл суртал, туйлшрал бидэнд анхандаа ойлгомжгүй байсан. Учир нь бид дорнын үндэстэн. Бид арга билигийн нэгдэл, зохицол, эргэлтэн дор аливааг тунгаан үйлддэг тийм л хүмүүс байсан. Гэтэл коммунизм нэрийн дор туйлшрал, хүчирхийллийн давалгааг Орос ах нар эхлүүлэв. Хүчтэй нь хүчгүйнхээ өмнө буруутай болдог хойно дасан зохицлын, хариу үйлчлэлийн он жилүүдийг үдэв. Бид тэсч гарсан. Гэхдээ өнөөг хүртэл биднийг зовоож буй олон өвчний эх үүсвэр тэгэхэд л тавигджээ. Зарим өвчин нь даамжирсаар хорт хавдрын түвшин рүү дөхлөө. Юу болохыг бидний арга билгийн мэлмий, эрчимт хүчний урсгал мэдэх биз ээ.

Өмнө дурьдагдсан намын 90 жилийн ой маргааш болох гэж байна. Би энэ намыг танихгүй. Түүхийг нь бол танина. 1990 онд дагуул Монгол даржин Монгол болж байх үед би 5 настай л байсан. Дөнгөж ухаан орж байлаа. Гэхдээ түүнийг бидэнд ахиу үнэ цэнэ бий болгосныг хүлээн зөвшөөрдөг, хүндэлдэг... 1990 он хүртэл энэ нам үндэстэндээ эцэг ухаан зарж чаддаг буюу элитүүдийн бүрдүүлэлт, бөөгнөрлийн цөм нь байжээ.

Харин 1990-2010 он хүртэлх 20 жилд би хэн бэ гэдэг асуултыг энэ нам өөртөө тависаар ирлээ. Үгүй ээ, бүү мэд. Ийм асуулт тавьдаггүй ч байж магад юм. Би төөрөлдөж байна. Би танихгүй байна. Тэд зүсээ хувилгалаа. Ардын нам гэгч болов. Үүнийг би ухварлан ойлгож чадаагүй. Манай үндэстэн хувьсах, эсвэл түүнийг хувьсгах шаардлагатай байна. Учир нь өнөөгийн ядуу, зовлонт Монголыг хүлээн зөвшөөрмөөргүй байна. Хувьсал ч бай, хувьсгал ч бай үүнийг элит буюу эцэг ухаантан бий болж байж, гүйцэтгэж байж сая онолдоно. Ард гэгч хувьсгал хийхээр террор гаардаг, өлсгөлөн газар авдаг, эргээд өөрсдөө зовдог. Эцэг ухаантан биш хүн төрийн толгойд гарахаараа эцэг зангаар ард түмнээ энхрийлэн хайрлаж чаддаггүй. Яагаад гэвэл түүнд алсын хараа гэж үгүй, яагаад гэвэл түүнд цараатай ухамсар гэж үгүй. Тэр их далай мэт нам гүм, далайцтай байж чадахгүй. Тэр уулын түргэн урсгалт горхи мэт хархираа, нугачаа их гаргана. Түүний харж чадах, хүрж чадах зүйл жижигхэн горхи мэт хязгаарлагдмал. Тэгээд л бусдыг зовоож эхэлнэ. Ардын намын ардууд ингэж л байна.

Ингэж бичихээр гэмт хүн гэлбэлздэгийн үлгэрээр өөрийгөө байх ёстой гэдгээ улиг болтол зөвтгөн мугуйдлана, хуяглан хамгаална, сүржигнэн дөвчигнөнө, улаан хамгаалагчид царайлна, биеэ атируулна...

Санаа бүү зов. Би Энхбаярын хүн биш, би Ардчилсан намын хүн биш, би зүгээр л Монгол хүн! Над руу бүү дайр, надтай битгий тулж ажилла. Бусад руу ч бүү дайр. Бусадтай ч бүү тулж ажилла. Өөрөө өөртэйгөө ажиллах цаг чинь болсон. Болсон ч гэж оройтсон ч байж мэдэх вий. Миний хувьд зүгээр л Монголыг өөргүйгээр нь хэцүү хэмээн амбицлаж, худлаа бүлтэрч, Монголоор минь бөмбөг шиг тоглочихож магадгүй байгаа нөхдүүдэд нөхөрсгөөр зөвлөн үгээр хийсвэрлэн онолдож буй нэгэн байна.

Ардууд хөөрцөглө хөөрцөглө. Харин ардуудаас эцгүүд төрөх болтугай гэж ерөөе.

Боломж

Хүн болгон хүн болгоныг тодорхой хэмжээнд уншиж, оношлож явдаг биз ээ. Уран илтгэгчид, идеалистууд хүн өөрөө өөрийгөө тодорхойлно хэмээдэг боловч миний бодоход хүн өөрийгөө тодорхой хязгаарлагдмал боломжийн дотор л тодорхойлдог. Тэгэхдээ тэр боломжийн хязгаар нь үнэхээр том, үнэхээр ялгаатай үр дүн гаргаж болохыг бол хүлээн зөвшөөрнө. Миний бодлоор бол тантай юм яриад сууж байгаа эрхэм ямар хүн бэ гэдэг нь дараах зүйлсээр тодорхойлогдоно.

Хүн хэрхэн бүрэлдэх эх сурвалжийн төрлүүдийг нь жагсаая.

• 1.       Генетик бүрдэлт – эцэг эхээс
• 2.       Биологийн бүрдэлт – газар зүй, уур амьсгал, амьдралын дэглэм, хооллолт, зуршил, хөдөлгөөний хэв шинж
• 3.       Гариг эрхсийн нөлөөлөл – бидний зурхай энэ тэр гэж яриад байдаг зүйлс
• 4.       Нийгмийн бүрдэлт – нийгмийн харилцаанаас олж авсан мэдлэг, туршлага, зан төрх

Генетик бүрдэлт – эцэг эхийн генетикийн бүрдүүлбэрүүдийн холимог бөгөөд аль ген нь алийгаа илүү дарангуйлж, давамгайлснаас хамааран тэр хүний өгөгдлийн суурь хэрхэн бүрдэх нь ойлгомжтой билээ.

Биологийн бүрдэлт – за тэгээд хүн өглөө хэдэн цагт босдог, орой хэдэд унтдаг, ямар хоол идэштэй, биеийн тамирын ямар төрлөөр хичээллэдэг, ямар уур амьсгал, газар оронд амьдардаг гээд яваад байх биз.

Гариг эрхсийн нөлөөлөл – үүнийг би мухар сүсэг биш гэж боддог. Физик үндэслэгээ байж таарна. Гэхдээ туйлшруулдаг, энэ хүн матрын орд учраас хувиа хичээх ёстой, эсвэл энэ хүн харш жилтэй учир энэ хүнтэй хамтарч ажиллаж болохгүй гэдэг бол ёстой нөгөө bullshit!

Нийгмийн бүрдэлт – энэ хамгийн ярвигтай асуудал. Тэр дундаа хүн энэ эх сурвалжаас авах бүрдүүлбэрийнхээ дийлэнхийг төрснөөс хойших эхний жилүүдэд хамгийн хурдацтайгаар олж авдаг, түүнээс хойш хурдац буурдаг нь маш хариуцлагатай үе болохыг хэлнэ.

Энд хэлэхэд ийм төрлийн эх сурвалж нь ийм зүйлийг нь л тодорхойлно гэсэн зүйл байхгүй. Энэ бол харилцан сүлбэлдсэн, харилцан уялдаатай динамик юм.

Хүний физик шинжүүд болох өндөр нам, өргөн бүдүүн, өөр юу байдаг юм тэр бүрийг генетик, биологи, гариг эрхсийн нөлөөлөл, нийгмийн эх сурвалжууд тодорхойлох бол, нөгөөтэйгүүр зан араншин, сэтгэл зүй, оюун сэтгэлгээ, зарчим суртахууны эх үүсвэрийг ч мөн дээрх үүсвэрүүдээс хайх нь зүйтэй.

Ер нь бол юмс муужралыг олох нь дэндүү амархан, сайжралыг олох нь муужрахаас хэд дахин төвөгтэй, мөн цаг хугацаа явах тусам үр нөлөө нь багассаар байдаг. Тиймээс яг одоо та өөрийгөө тодорхойлох хамгийн их боломжтой байгаа. Өчигдөр бол бүр их байсан байж таараа. Гэхдээ туршлага, мэдлэг, сорилго, бүрдүүлбэрийн зарим хэсгийг эс тооцвол одоо танд тэр хамаагүй. Үйл явдлын гинжин хэлхээг эс тооцвол маргааш чинь танд одоогийнхоос илүү бага боломжийг олгоно.

Бага зэрэг дэлгэрүүлж, тодруулан тайлбарлая.

Яг тодорхой ойлгуулахын тулд ийм гурван нэр томъёог нэвтрүүлэх хэрэгтэй байна.

1.      Capacity – өөрөөр хэлбэл багтаамж, хязгаар гэж ойлгож болно.

2.       Potential – раамандаа жаажигнана гэдэг шиг боломж бол багтаамжаас өөрийн болгон хүртсэн, бодитойгоор хүрсэн түвшин.

3.       Performance – гүйцэтгэл буюу хүрч буй үр дүн. Эдгээр нь боломжуудын нэгдэл, зохицол байхаас гадна гадаад орчны хариу үйлчлэл ч орж байгаа юм.

Capacity бол заяагдмал шинжтэй. Capacity-гээ бүрэн ашиглаж ч болно, ашиглахгүй ч байж болно. Potential-ын дээд хязгаар нь capacity руу хүрнэ.

Генетик капасити бол насан туршийн шинжтэй. Биологийн капасити бол тодорхой цэг хүртэл өсөх, түүнээс хойш байнга буурах шинжтэй. Гариг эрхсийн нөлөөлөл нь мөн насан туршийн шинжтэй байх. Нийгмийн төлөвшил, хөгжлийн капасити бол байнга хувьсдаг.

Капасити нь дотроо олон талбаруудад хуваагдана. Жишээлээд нэгэн төрлийн капаситиг дотроо 3 дэд капасититэй гээд аваад үзье л дээ. Дэд капасити болгон нь оновчлолын дагуу тодорхой хувийн жинтэй. Хүн болгон дэд капасити-нүүдийн ялгаатай орцтой байна. 

Жишиг капасити 1 – 40%-ийн хувийн жинтэй.

Жишиг капасити 2 – 35%-ийн хувийн жинтэй.

Жишиг капасити 3 – 25%-ийн хувийн жинтэй гэж төсөөлье.

Нэгэн хүнийг эдгээр хэмжүүрээр оношлоё.

ЖК1 дээр 70%-тай, Жк2 дээр 90%-тай, Жк3 дээр 150%-тай байлаа. Энэ хүний тухайд Жк 3 дээр бол онцгой чадвартай болж таарч байна.

Тэгэхээр тухайн хүний бодит дэд капасити К1=28%, К2 31.5%, К3 37.5% байна.

Хүн өөрийгөө хөгжүүлэн, өөртөө шаардлага тавиад, оновчтой арга замаар явах юм бол потенциал П1=К1, П2=К2, П3=К3 болж чадна. Гэхдээ хүний дотоод нөөц болон гадаад орчин хязгаарлагдмал тул бүгдийг жигд 100% өөрийн капасити-д тулгаж чадахгүй байж болно. Тиймээс гадаад орчин болоод дотоод давуу талаа оношилж, мэдэрсний үндсэн дээр сонголт хийдэг. Заавал ч ингэж хийх албагүй, хүсэл тэмүүлэл, мөрөөдөл гэсэн гайхамшигтай зүйлс бас бий. Өөрөөр хэлбэл дуулж чаддаг болгон дуучин болдоггүй, сагс сайн тоглодог байхаараа сагсчин болох ёстой гэсэн үг биш. Нөгөөтэйгүүр тоонд тааруу бол физикч болж чадахгүй, монгол хэлний дүрмэнд тааруу бол зохиолч болохгүй гэсэн үг биш. Эдгээр нь зүгээр л түгээмэл магадлалын асуудал, эдгээр нь зүгээр нэг л хүчин зүйлс дээр тулгуурласан шалгуур. Гэтэл хүн шугаман байдлаар хөгждөггүй, харин олон шугаман хөгжлийн огтлолцол, хөдөлгөөн дээр хөгждөг динамик амьтан юм.

Цаашлаад хүний бүхэл бүтэн амьдралын явц дахь капасити-нуудын хөдөлгөөн, түүнд уягдсан потенциалын хөгжлийг илэрхийлэхийн тулд бага зэрэг математик хэрэг болох биз.

Үүнийг орхиод одоо потенциаль буюу бодит хүчин чадал руу ороё. Биологийн потенциаль нь капаситигийн хөгжилтэй уялдаа, харьцаатайгаар хөгжинө. Өөрөөр хэлбэл өсөөд, буурах шинжтэй. Генетикийн болоод гариг эрхсийн нөлөөний хувьд хүн өөрөө эрхшээх зүйл байхгүй, байнга тодорхой хувийн жин бүхий хүчин зүйлс байсаар байх болно. Тэгэхээр үүнийг физикийн тогтмол, мөнхийн инерцитэй адилтгаж болно. Инерцийн дагуу байх тусам үр нөлөө сайн, инерцитэй их өнцөг үүсгэн хөгжиж байрших тусам энэ тал дээр алдагдсан боломж ихтэй байна байх. Генетикийн тухайд хүн өөрийн генетик бүрдүүлбэрийг өөрөө тодорхойлж чадахгүй боловч цаашид үүсэн бүрэлдэх үр хүүхдийнхээ генетик капаситигийн цаашдын удамшил, бүрдлийг та өөрөө хувьсгах хүчин чадал тодорхой хэмжээнд байгаа болохыг дурьдах нь зөв байх. За ингээд үлдэж байгаа нь нийгмийн төлөвшил, хөгжлийн капасити буюу таны ажиллах, цаг хугацаагаа зарцуулах ёстой гол талбар үлдэж байна. Хэдийгээр цаг хугацаа явах тусам таны хүрсэн түвшингээ өөрчлөх, хүрэх түвшиндээ тэмүүлэх хурдац буурах боловч та зорьсон, хүссэн л бол капасити рүүгээ тултал нь явж чадна.

За ингээд капасити дээр тулгуурласан потенциалуудын нэгдэл дээр перформанс буюу бодит байдал, үр дүн бий болно. Яг перформансийг тогтооно, тоогоор илэрхийлнэ гэдэг бараг боломжгүй бөгөөд болдог бол нилээд нүсэр математик, статистикийн бодолт орно биз. 

Потенциалуудын хармони буюу зохицол дээр та хамгийн оновчтой өөрийгөө бүтээж чадна. Энд гадаад орчин болох нийгэмд оршин буй статус, хүрээлэн буй орчин гээд зүйлс маш хүчтэй нөлөөлөх боловч энэ бол зүгээр л зэрэглээ мэт барьцгүй, хийсвэр үзэгдэл, харин шийдвэрлэх чанартай хүчин зүйл бол та өөрөө л болохоо ойлгох хэрэгтэй. Хэрвээ та нийтлэг жишгээс төдийлөн дутуу биш л бол та хэн болохыг хүсэж байна, та хаашаа тэмүүлж байна, таны хандлага хэр оновчтой байна, та сэтгэл зүйн хувьд хэр хүчтэй хүн бэ гэдэг таныг хэн байгаа, хэн болохыг тодорхойлоход голлох үүрэгтэй. Учир нь таныг тойрон хүрээлж буй хүн төрөлхтөн төдийлөн өндөр бүтээмжтэй нийтлэг биш, сарнилт, гарздалт байнга гарч байдаг. Энэ дунд оновчлолт, төвлөрөлттэй байснаараа та капасити, потенциалыг нөхөх харьцангуй хүчтэй давуу талыг бий болгоно.

Үргэлжлэл бий.

Дайн ...

Бид бүгд дайчид. Дайнд зарим нөхдүүд ялахын тулд байлддаг бол зарим нь харин амьд үлдэхийн төлөө явдаг. Аль аль нь зөвтгөлтэй, буруутгалтай. Дайн гэдэг нь олон талт, цогц, мөн динамик зүйл. Тиймээс барьц бол маш бага. Чи оновчлолтой сэтгэх тусам дайныг үнэлэх хэмжигдэхүүн чинь үнэнийг илтгэх болно. Харамсалтай нь хүн төрөлхтөний дийлэнхи нь хэмжигдэхүүний асуудалтай. Мөн дайн динамик гэдгийг төсөөлдөг ч үгүй хүмүүс байгаа.


Ер нь бол дайнд ялах томъёо ч янз янз байх биз. Ялах гэдэг юу вэ гэдгийг хэрхэн харахаас үүдэн олон ялалтуудыг ярьж болно. Гэхдээ энд хамгийн их оновчлол бүхий томъёо ч байж таарна. Хамгийн амин чухал ялалт бол хамгийн их үр нөлөөтэй, үр дагавартай нь байх болно. Харин хамгийн их оновчлол бүхий байдал, үйлдэл, эс үйлдэлд ялах магадлал л байхаас биш харин баталгаа бол хаана ч байхгүй. Тиймээс энэ бол сонирхолтой тоглоом, ккк.


Солдат - Любэ

Зөвхөн Монголдоо

Ер нь аливаа улс үндэстэн гэдэг аугаа их хүмүүсийн үзэл санаа, үйл ажиллагааны үр дүнд бий болдог зүйл гэж би боддог. Гэхдээ энэ бол эцэс төгсгөлгүй зүйл биш. Ямар ч үндэстэн 200 жилийн хугацаанд шинээр бий болж болно, устаж ч болно. Манай үндэстний хувьд 800 жилийн өмнө өнөөгийн бүрдүүлбэрийн голыг олсон юм болов уу. Энэ нь мэдээж тогтмол зүйл биш. Урт удаан хугацаанд менталитет, биологи, ахуй, технологи, соёлын олон өөрчлөлтийг дамжсан байгаа. Дордсон нь олон ч, дээрдсэн нь ч бий биз.

Яагаад ингэж бичээд унав гэвэл бидний үеийнхэн дунд иргэншлээ солих асуудлыг хөндөх, Монгол юу ч биш хэмээн үгүйсгэх нөхдүүд аль дээрээс бий болоод сэтгэлийг минь хөндүүрлүүлэх боллоо. Энд уг нь болохгүй гэх зүйл байхгүй. Хаана жаргалтай тэр миний эх орон гэсэн Цицероны үг бий. Тэдэнд би чамд тэгэх эрх бий, энэ чиний сонголт гэсэн төвийг сахисан хариулт өгдөг. Уг нь тэр хүмүүс миний хувьд, эх орны минь хувьд ч их үнэ цэнэтэй хүмүүс л юм сан. Гэтэл хүн бүр өөртөө л найдах, өөртөө үнэнч байх нь заяамал зүйл юм. Тэгээд ч тэдэнд илүү чухал амин эрх ашиг байж болно, тэдний туулж өнгөрүүлсэн төлөвшил тэдэнд эх орон гэдэг зүйлийг ухааруулах боломж өгөөгүй ч байж болох. Чи ямар хөгийн байнаа гэж тэдэнд хэлэх эрх надад байхгүй, хаана ч байсан хуваалцдаг үнэ цэнэт зүйлсээрээ тэд надад дотно хэвээрээ л байх болно.

Миний хувьд бол ийм хувилбар байхгүй. Учир нь энэ нэг улс үндэстэн болох гэж ядаж яваа нийтлэг маань ямар хүнд хэцүү замналыг дамжсан, ямар үнэ цэнэтэй вэ гэсэн бодлын дэнс байнга дотор минь урваж, хөрвөж явдаг. Гэхдээ үнэ цэнэтэй юу, үгүй юу гэсэн утгаараа биш, энэ үнэ цэнэ цааш байх уу, үгүй юу, байлгахын төлөө би явах уу, үгүй юу гэсэн утгаар. Зонхилох дүгнэлт бол аль хэдийн гарчихсан л даа. Энэ түүчээг үргэлжлүүлэхгүй, тэгэхээс сайн дураар татгалзана гэдэг над шиг бардам хүний хувьд байж боломгүй асуудал. Зүгээр л би хэн нэгэн гадны гүрэнд хоёрдогч, гуравдагч нь болж толгой хоргодож чадахгүй. Амьдарч чадахгүйдээ биш, харин тэгж амьдрах хүсэлгүйдээ байгаа юм. Би хэнээс ч дутуугүй сайхан эх оронд төрсөн хүн. Би өөрийн минь өмнө бурхны заяасан өгөгдөл, асуудлуудаас зугтаан, өрөөл бусдын үүрэнд хорогддог залхуу, заяагүй нэгэн биш.

За тиймээ амьдрал ямар байгаа билээ. Хот маань ямар их утаатай билээ, хүмүүс ямар ядуу тарчиг байна, эх дэлхий маань жилээс жилд хэрхэн гундан доройтож байна, нийслэл хот маань ямар гээчийн үзлийн цементийн болоод шуналын бөөгнөрөл болчихов, хүмүүсийн нүдний гал цог хаачив, бие биенээ гэсэн сайхан сэтгэл хаана ууршчихав, улс төрчдийг тойрон хүрээлж аж амьдралаа залгуулдаг хар хэрээнүүд яагаад ийм олон болчихов, гундуухан алхаж яваа хүний ард хичнээн хүний ямаршуухан амьдрал байгаа бол, энэ хүн тэр хүмүүсийн ямар итгэлийг нь тээж яваа бол гэсэн бодлууд, өдөр тутам нүүр тулгардаг урам хугаралтууд, худал хуурмаг явдлууд байнга сэтгэл зовиурлуулна. Ийм нийгэмд би гэр бүл, үр хүүхэдтэй болоод юунд итгэж найдах болж байна вэ гээд гомдоллох, шалтаглах зүйл мундахгүй олон. Чухам эдгээр нь чиний хувьд үнэ цэнэт зүйлст чинь хэр хор хөнөөл учруулахав, чи ирээдүйгээ энэ оронгүйгээр төсөөлж чадах уу гэдгээс жингийн туухайгаа хэрхэн шийдэх нь тодрох биз. Явж буй нөхдүүд яваа яв, харин хэзээ нэгэн цагт эргээд ирээсэй. Ирэхэд чинь та нарыг хувийн жаргалаа хөөсөн, хариуцлагагүй гэж яллахгүй ээ би хувьдаа. Хэнхэглэдэг нөхдүүд нь хэнхэглээд байж л байяа. Угаасаа жинхэнэ хэнхэглэгчид бол тодрох гэж, баялагт хүрэх гэж биш, эрх мэдэлтэй болох гэж биш, өөрийн дотоод итгэл үнэмшлээрээ хэнхэглэдэг юм. Тэднийг хүмүүс бол мартана, сайндаа л нэг хөшөө босгоно биз. Тэд үүнийг хүсээгүй. Тэд зүгээр л цаг үеийнхээ эзэн нь байхыг хүссэн, өөрийн итгэл үнэмшлээ бодит байдал болгох гэж мэрийсэн. Тэд чадвал увайгүй олон нийт алаг ташин угтах болно. Тэд чадахгүй бол ингэх гээд байсан юм, тэнэг нь тэр зэрэгтээ хэмээх л биз. Бусдын юу гэх ямар хамаа байна? Хүн өөртөө л үнэнчээр амьдарч чадвал барав. Харин үнэ цэнэт зүйлс ойрдуу нөхдүүд бие биендээ хань болохын чухлыг өгүүлэх юун.

Үнэнч бай ...

Мэдрэмж, зөндөө үнэнч бай. Логик, баримтын хүрч болох талбар, хүрч чаддаггүй талбар гэж бий. Мэдрэмж, зөнг логик, баримтаа ашиглан хөгжүүл.

Өөртөө л үнэнч бай. Бусдад үнэнч байж болох зүйл, байж болохгүй зүйл гэж бий. Зарчим, үзэл санаа, үнэт зүйлс, ёс суртахуун, итгэл найдвар, гоо зүйг чинь хөсөрдүүлэхээргүй бол бусдын үйлдэл, эс үйлдлийг дэмж, тусал, хамгаал.

Гүндэгээ